મહારાષ્ટÙમાં વાણિÂજ્યક વાહન ચાલકો માટે મરાઠી ભાષાનું વ્યવહારુ જ્ઞાન હવે ફરજિયાત બની ગયું છે. આ નિયમ હેઠળ, પરિવહન વિભાગે શુક્રવારે ડ્રાઇવરોનું રાજ્યવ્યાપી નિરીક્ષણ હાથ ધર્યું હતું. આ પરીક્ષણ દરમિયાન, ૫,૨૧૧ વાણિજ્યિક ડ્રાઇવરોને મરાઠી ભાષાની કસોટી આપવામાં આવી હતી, અને ૭૭૭ ડ્રાઇવરો નિર્ધારિત ધોરણોમાં નિષ્ફળ ગયા હતા. પરિવહન વિભાગે તમામ ૭૭૭ ડ્રાઇવરોને નોટિસ જારી કરી છે, જેમાં તેમને એક મહિનાની અંદર મરાઠીનું વ્યવહારુ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. આમ કરવામાં નિષ્ફળતાથી તેમની સામે વધુ કાર્યવાહી થઈ શકે છે, જેમાં તેમનું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ અથવા સંબંધિત પરમિટ સસ્પેન્ડ અથવા રદ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, મરાઠી ભાષામાં નબળા જણાયેલા ૭૭૭ ડ્રાઇવરોમાંથી ૭૨૨ મુંબઈ મેટ્રોપોલિટન રિજન અથવા સ્સ્ઇના છે. શુક્રવારે મુંબઈ અને મહારાષ્ટ્રના અન્ય ભાગોમાં પરિવહન વિભાગે આ નિરીક્ષણ હાથ ધર્યું. સરકારનું કહેવું છે કે વાણિજ્યિક વાહન ચાલકો માટે મુસાફરો સાથે સરળતાથી વાતચીત કરવા, તેમની સમસ્યાઓ સમજવા અને સલામત અને આરામદાયક મુસાફરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે સ્થાનિક ભાષાનું વ્યવહારુ જ્ઞાન જરૂરી છે. આ સંદર્ભમાં, ૫,૨૧૧ ડ્રાઇવરોમાંથી ૪,૪૩૪ એ મરાઠી પરીક્ષા પાસ કરી, જ્યારે ૭૭૭ નાપાસ થયા.
મહારાષ્ટÙ સરકારે ફરજિયાત કર્યું છે કે ઓટો-રિક્ષા, ટેક્સી અને કેબ ડ્રાઇવરો માટે મરાઠીનું વ્યવહારુ જ્ઞાન ફરજિયાત છે, જેમાં એપ-આધારિત કેબ ચલાવતા લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. મહારાષ્ટÙ સરકારે ૧૨ ઓગસ્ટના રોજ આ નિયમ ઔપચારિક રીતે લાગુ કર્યો. પરિવહન મંત્રી પ્રતાપ સરનાઇકે જણાવ્યું હતું કે મહારાષ્ટÙ મોટર વાહન (સુધારા) નિયમો, ૨૦૨૬ માં સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. આ સુધારાઓ ૧૯૮૯ના જૂના નિયમોમાં સ્થાનિક ભાષાની આવશ્યકતાઓને વધુ સ્પષ્ટ કરે છે.
નવા નિયમો હેઠળ, જા કોઈ વાહનચાલક મરાઠી ભાષાનું કાર્યકારી જ્ઞાન સાબિત કરી શકતો નથી, તો તેનું ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ ત્રણ મહિના સુધી સસ્પેન્ડ કરી શકાય છે. વારંવાર ઉલ્લંઘન કરવાથી તેમનું પરમિટ કાયમી ધોરણે રદ થઈ શકે છે.મહારાષ્ટÙના પરિવહન મંત્રી પ્રતાપ સરનાઇકે તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે સરકાર કોમર્શિયલ ડ્રાઇવરો દ્વારા મરાઠી શીખવાનો ઇનકાર સહન કરશે નહીં. તેમણે હવે જણાવ્યું છે કે નવા ફેરફારો નિયમોમાં કોઈપણ અસ્પષ્ટતા દૂર કરશે અને પેસેન્જર વાહન ચાલકો માટે વ્યવહારુ મરાઠીના મહત્વ પર સ્પષ્ટપણે ભાર મૂકશે. તેમણે કહ્યું,”આ સુધારા નિયમોમાં કોઈપણ અસ્પષ્ટતા દૂર કરશે અને પેસેન્જર વાહન ચાલકો માટે વ્યવહારુ મરાઠીના મહત્વને વધુ સ્પષ્ટ કરશે. મુસાફરો સાથે વાતચીત કરવા, તેમની સમસ્યાઓ સમજવા અને સલામત અને આરામદાયક મુસાફરી સુનિશ્ચિત કરવા માટે સ્થાનિક ભાષાનું વ્યવહારુ જ્ઞાન જરૂરી છે.”કેન્દ્રીય મંત્રી ગિરિરાજ સિંહે પણ સરકારના નિર્ણય પર પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે કહ્યું કે અન્ય રાજ્યોથી રોજગાર માટે મહારાષ્ટ્ર આવતા લોકોને સ્થાનિક ભાષા શીખવા માટે પૂરતો સમય આપવો જાઈએ. ગિરિરાજ સિંહે કહ્યું,
“સરકારે મહારાષ્ટÙની બહારથી અહીં આજીવિકા મેળવવા આવતા લોકોને સ્થાનિક ભાષા શીખવા અને બોલવા માટે ચોક્કસ સમય આપવો જાઈએ. હું એમ નથી કહેતો કે મહારાષ્ટ્રમાં આજીવિકા કમાતી વખતે લોકોએ સ્થાનિક ભાષા ન જાણવી જાઈએ. મારું માનવું છે કે લોકોએ સ્થાનિક ભાષા શીખવી જાઈએ, પરંતુ તેમને તે કરવા માટે પણ સમય આપવો જાઈએ.” પરિવહન વિભાગ તરફથી નોટિસ મેળવનારા ૭૭૭ ડ્રાઇવરોએ હવે એક મહિનાની અંદર મરાઠીનું વ્યવહારુ જ્ઞાન મેળવવું પડશે. જા તેઓ આમ કરવામાં નિષ્ફળ જાય, તો નિયમો હેઠળ તેમની સામે વધુ કાર્યવાહી થઈ શકે છે. વારંવાર ઉલ્લંઘન કરવાથી કડક કાર્યવાહી અને કાયમી પરમિટ રદ થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે મરાઠી શીખવું હવે મહારાષ્ટÙમાં વાણિÂજ્યક વાહન ચાલકો માટે માત્ર સરકારી સલાહકાર નથી, પરંતુ હવે નિયમોનો એક ભાગ છે.
