રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે, આગામી બે થી ત્રણ દિવસ સુધી વિશ્વની નજર દિલ્હી પર રહેશે. તેનું કારણ બ્રિક્સ સમિટ છે. રશિયાના રાષ્ટÙપતિ વ્લાદિમીર પુતિન, ઈરાનના રાષ્ટÙપતિ મસૂદ પેઝેશ્કયાન અને દક્ષિણ આફ્રિકાના રાષ્ટÙપતિ સિરિલ રામાફોસા, અનેક દેશોના રાષ્ટÙપ્રમુખો સાથે, ૧૨-૧૩ સપ્ટેમ્બરના રોજ નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી બ્રિક્સ સમિટમાં હાજરી આપશે. ચીનના રાષ્ટÙપતિ શી જિનપિંગ પણ હાજરી આપી શકે છે. ૧૧ સભ્ય દેશોના ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિઓ પણ ભાગ લેશે. નોંધનીય છે કે બ્રિક્સની રચના ૨૦૧૧ માં પાંચ મૂળ સભ્ય દેશોઃ બી (બ્રાઝિલ),આર (રશિયા) આઇ (ભારત), સી (ચીન) અને એસ (દક્ષિણ આફ્રિકા) ની સર્વસંમતિથી કરવામાં આવી હતી. બ્રિકસનું નામ આ પાંચ દેશોના નામના પહેલા અક્ષરો પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું. જાકે, સંગઠનનો વ્યાપ પાછળથી વિસ્તર્યો.
હાલમાં, બ્રિકસમાં કુલ ૧૧ સભ્ય દેશો છે. હાલમાં, બ્રિકસમાં ૧૧ પૂર્ણ સભ્ય દેશોનો સમાવેશ થાય છે. પાંચ મૂળ સભ્યો ઉપરાંત, નવા દેશો પણ ઉમેરવામાં આવ્યા છે. પાંચ મૂળ સભ્યો ઉપરાંત, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને ઇન્ડોનેશિયા પણ સભ્યો છે. ૧૨-૧૩ સપ્ટેમ્બરના રોજ નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે તમામ ૧૧ સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિઓ ભેગા થશે.પીએમ મોદી શુક્રવાર, ૧૧ સપ્ટેમ્બરના બ્રિક્સ બિઝનેસ ફોરમને સંબોધન કરશે. ચીન, રશિયા, બ્રાઝિલ, યુએઈ અને અન્ય બ્રિક્સ દેશોના મુખ્ય વ્યાપાર નેતાઓ હાજરી આપે તેવી અપેક્ષા છે. વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલ અને વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર ઉદ્ઘાટન સત્રને સંબોધિત કરે તેવી અપેક્ષા છે. ચર્ચામાં કૃષિ, વેપાર, રોકાણ, પુરવઠા શૃંખલા અને ડિજિટલ અર્થતંત્ર જેવા વિષયો આવરી લેવામાં આવશે. આ પછી નેતાઓનું સત્ર યોજાશે, જેમાં પ્રધાનમંત્રી મોદી સંબોધન કરે તેવી અપેક્ષા છે. બ્રિક્સ સમિટમાં રશિયન રાષ્ટÙપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની ભાગીદારીની પુષ્ટિ થઈ છે. નોઇડાના જેવર આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર ત્રણ રશિયન પરિવહન વિમાનો પહોંચ્યા છે. એવું માનવામાં આવે છે કે રશિયન પરિવહન વિમાન પુતિનની મુલાકાત પહેલા પહોંચ્યા હતા. પુતિન અને મોદી બ્રિક્સ સમિટની બાજુમાં દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો પણ કરશે.
બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ લુઇઝ ઇનાસિયો લુલા દા સિલ્વા બેઠકમાં હાજરી આપશે નહીં કારણ કે તેઓ આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં નવી દિલ્હીમાં છૈં સમિટમાં હાજરી આપી હતી. તેઓ એક વરિષ્ઠ સરકારી પ્રતિનિધિ મોકલશે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ, ઈરાની રાષ્ટÙપતિ મસૂદ પેઝેશ્કયાન, દક્ષિણ આફ્રિકાના રાષ્ટÙપતિ સિરિલ રામાફોસા અને ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવો સુબિયાન્ટો પણ હાજરી આપવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.પુતિન અને મોદી ઉપરાંત, ભારતીય વડા પ્રધાન બ્રિક્સ સમિટની બાજુમાં ઈરાની રાષ્ટÙપતિ પેઝેશ્કયાન સાથે દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો પણ કરશે. બ્રિક્સ સમિટમાં અમેરિકા-ઈરાન તણાવ પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવશે, જે લાંબા સમયથી પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવનું કારણ છે.
નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે શનિવારથી શરૂ થઈ રહેલા બે દિવસીય બ્રિક્સ સમિટ પર વિશ્વની નજર ટકેલી છે. ભારતની અધ્યક્ષતામાં આ સમિટ એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે વૈશ્વિક પડકારોમાં ભૂ-રાજકીય તણાવ, પુરવઠા શૃંખલા કટોકટી, ઉર્જા સુરક્ષા અને આર્થિક અનિશ્ચિતતાનો સમાવેશ થાય છે. સભ્ય દેશો દ્વારા સંમત થયેલા સમિટના ચાર મુખ્ય સ્તંભોઃ સ્થિતિસ્થાપકતા, નવીનતા, સહકાર અને ટકાઉપણું, એક સહિયારી ભવિષ્યની વિકાસ વ્યૂહરચનાનો આધાર બનાવશે. સમિટની થીમ રિયો સમિટમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા રજૂ કરાયેલ “માનવતા પ્રથમ” અભિગમને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે સામાન્ય નાગરિકોને વિકાસના કેન્દ્રમાં રાખવા પર વિશેષ ભાર મૂકે છે.
ભારતે તેના પ્રમુખપદ દરમિયાન સ્થિતિસ્થાપકતાને મુખ્ય પ્રાથમિકતા બનાવી છે. આ પહેલ હેઠળ, સભ્ય દેશો આરોગ્ય, કૃષિ, ખાદ્ય સુરક્ષા, ઉર્જા સુરક્ષા, આપત્તિ જાખમ ઘટાડા અને મહત્વપૂર્ણ પુરવઠા શૃંખલાઓને મજબૂત બનાવવા અંગે ચર્ચા કરશે. તાજેતરના વર્ષોમાં, વૈÂશ્વક સંઘર્ષો, વેપાર અવરોધો અને પુરવઠા શૃંખલામાં વિક્ષેપોએ વિશ્વ સમક્ષ નવા પડકારો ઉભા કર્યા છે. આ સંદર્ભમાં, સમિટનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ સભ્ય દેશો વચ્ચે વધુ સંકલન અને સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
આ શિખર સંમેલન બ્રિક્સ દેશો વચ્ચે વેપાર અને રોકાણ વધારવાના પગલાં પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. સભ્ય દેશો પરસ્પર જાડાણને મજબૂત બનાવવા અને અદ્યતન ટેકનોલોજીમાં સહયોગ વધારવા પર વિચાર કરશે. ભારત માને છે કે ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ વચ્ચે આર્થિક ભાગીદારીને મજબૂત બનાવવાથી વૈશ્વિક વિકાસને નવી ગતિ મળી શકે છે.
આ શિખર સંમેલનમાં વૈશ્વિક શાસન પ્રણાલીને વધુ સમાવેશી બનાવવા અને બહુપક્ષીયતાને મજબૂત બનાવવા પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવશે. શનિવારે પ્રથમ બંધ બારણાના સત્રનો વિષય “સમાવેશક વૈશ્વિક શાસન અને બહુપક્ષીયતાને મજબૂત રવિયા બનાવવી” છે. આ સત્રમાં વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં વિકાસશીલ દેશોની ભૂમિકા અને પ્રતિનિધિત્વ વધારવા સંબંધિત મુદ્દાઓ પર વિચાર કરવામાં આવશે.વિદેશ મંત્રાલય તરફથી મળેલી માહિતી અનુસાર, સમિટમાં ભાગ લેનારા વિશ્વભરના અગ્રણી નેતાઓ વર્તમાન વૈÂશ્વક અને પ્રાદેશિક વિકાસ પર પોતાના મંતવ્યો શેર કરશે. આ ઉપરાંત, પરસ્પર હિતના મુદ્દાઓ અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પરસ્પર સહયોગ વધારવા પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવશે. આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, આર્થિક સ્થિરતા અને પ્રાદેશિક પડકારો પણ ચર્ચાનો ભાગ હોઈ શકે છે.
સમિટનું મુખ્ય ખુલ્લું સત્ર રવિવારે યોજાશે. આ સત્રનો વિષય ‘સ્થિતિસ્થાપકતા, નવીનતા, સહકાર અને ટકાઉપણુંઃ સમાવેશી વૈશ્વિક વિકાસ માટે ભવિષ્યને આકાર આપવો’ છે. સમાવેશી વૈશ્વિક વિકાસ, નવીનતા અને ટકાઉ વિકાસના વિવિધ પાસાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવશે.બે દિવસીય સમિટ નવી દિલ્હી ઘોષણાપત્રના પ્રકાશન સાથે સમાપ્ત થશે. આ ઘોષણાપત્રમાં સભ્ય દેશોની સહિયારી પ્રાથમિકતાઓ, વૈશ્વિક પડકારોને સંબોધવા માટેની વ્યૂહરચનાઓ અને સહકાર માટે ભવિષ્યની દિશાઓની રૂપરેખા આપવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે. બ્રિક્સ સમિટ ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ વચ્ચે સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાની અપેક્ષા રાખે છે.
