ઉર્દૂ સાહિત્ય અને આધુનિક ગઝલના તેજસ્વી સ્ટાર ડા. બશીર બદ્રે ૯૧ વર્ષની વયે આ નશ્વર દુનિયાને વિદાય આપી છે. ગઝલ શૈલીમાં અધિકૃત, સરળ અને ઊંડા રોમેન્ટિક શબ્દોને વણી લેવા બદલ બશીર બદ્રને હંમેશા યાદ કરવામાં આવશે. તેમણે ઉર્દૂ કવિતાને પુસ્તકીય ગંભીરતા અને ભારે શબ્દોના બંધનમાંથી બહાર કાઢીને સામાન્ય માણસની વાતચીતનો ભાગ બનાવી. સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં તેમના ઐતિહાસિક અને અપ્રતિમ યોગદાન માટે, ભારત સરકારે તેમને પદ્મશ્રીનો પ્રતિષ્ઠિત નાગરિક સન્માન એનાયત કર્યો. તેમના નિધનના સમાચારથી ભારત અને વિદેશમાં તેમના લાખો પ્રશંસકો અને ચાહકો દુઃખી થયા છે. તેમના અંતિમ વર્ષોમાં, તેમણે ડિમેન્શિયાને કારણે તેમની યાદશક્તિ ગુમાવી દીધી હતી, પરંતુ તેમની પત્ની, તેમની યાદશક્તિને જીવંત રાખીને, આજે પણ ધીરજપૂર્વક તેમની કવિતાઓ અને દોહાઓ તેમને સંભળાવે છે.
૧૫ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૩૫ ના રોજ ઉત્તર પ્રદેશના અયોધ્યામાં જન્મેલા બશીર બદ્રની શૈક્ષણિક યાત્રા નોંધપાત્ર હતી. તેમણે અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટીમાંથી ઉચ્ચ શિક્ષણ અને પીએચડી પૂર્ણ કર્યું. આ પછી, તેમણે લાંબા સમય સુધી તે જ યુનિવર્સિટીમાં ઉર્દૂના પ્રોફેસર તરીકે સેવા આપી. પ્રેમ અને માનવીય લાગણીઓના સુંદર ગીતો લખનારા બદ્ર સાહેબ પર જીવનએ ઘણા ઊંડા અને અમીટ ઘા પણ કર્યા. ૧૯૮૭માં મેરઠમાં થયેલા વિનાશક કોમી રમખાણો દરમિયાન, નફરતની આગએ તેમના સુખી ઘરનો નાશ કર્યો. આ ભયંકર દુર્ઘટનામાં, ફક્ત તેમનું ઘર જ નહીં, પરંતુ તેમની વર્ષોની મહેનત અને ઘણી કિંમતી અપ્રકાશિત કૃતિઓ પણ કાયમ માટે રાખ થઈ ગઈ. આ ઘટનાના ઊંડા દુઃખ અને આઘાત પછી, તેમણે મેરઠ છોડી દીધું અને મધ્યપ્રદેશની રાજધાની ભોપાલમાં કાયમી ધોરણે સ્થાયી થયા.
બશીર બદ્રની કલમમાં બે દેશો વચ્ચેની કડવાશ અને અંતર ઘટાડવાની જાદુઈ શક્તિ હતી. ભારત અને પાકિસ્તાનના વિભાજન અને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોની પીડા પર તેમણે જે લખ્યું તે આજે ઇતિહાસના પાનામાં નોંધાયેલું છે. તેમની રાજકીય અને રાજદ્વારી સુસંગતતાનું સૌથી આકર્ષક ઉદાહરણ ૧૯૭૨ના ઐતિહાસિક શિમલા કરાર દરમિયાન જાવા મળ્યું. ભારતના તત્કાલીન વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીએ પાકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટોનું રાજદ્વારી કોરિડોરમાં સ્વાગત કર્યું, બશીર બદ્રના પ્રખ્યાત વાક્યનું પઠન કરીને બંને દેશો વચ્ચે સંવાદ માટે એક નવો માર્ગ ખોલ્યો. બદ્ર સાહેબ હવે આપણી વચ્ચે નથી, પણ તેમની ગઝલો અને જાડીઓ હંમેશા જીવંત રહેશે.
