કેરળની નવી કોંગ્રેસ-નેતૃત્વવાળી યુડીએફ સરકારે મહિલાઓ અને છોકરીઓને સરકારના કેન્દ્રમાં રાખીને એક મોટું સામાજિક પગલું ભર્યું છે. મુખ્યમંત્રી વી.ડી. સતીસનની સરકારે શાળાની વિદ્યાર્થિનીઓ માટે દર મહિને ત્રણ દિવસની માસિક રજાની જાહેરાત કરી છે. આ જાહેરાતથી રાજ્યભરમાં વ્યાપક ચર્ચા શરૂ થઈ છે, મહિલા વિદ્યાર્થીઓ અને મહિલા સંગઠનોએ તેને ઐતિહાસિક પગલું ગણાવ્યું છે.
નવી સરકારની આ જાહેરાત શુક્રવારે વિધાનસભામાં રાજ્યપાલ રાજેન્દ્ર વિશ્વનાથ આર્લેકરના પ્રથમ નીતિગત ભાષણ દરમિયાન કરવામાં આવી હતી. સરકારે તેને માસિક ધર્મ ગૌરવ અભિયાનના ભાગ રૂપે વર્ણવ્યું હતું, જેનો ઉદ્દેશ્ય શાળાઓ અને જાહેર સ્થળોને છોકરીઓ અને મહિલાઓ માટે વધુ સંવેદનશીલ અને આરામદાયક બનાવવાનો છે.
નીતિગત ભાષણ મુજબ, મહિલા વિદ્યાર્થીઓ દર મહિને મહત્તમ ત્રણ દિવસની માસિક રજા માટે પાત્ર રહેશે. સરકારે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે રજા લેતી વિદ્યાર્થીઓને તેમના અભ્યાસમાં તકલીફ ન પડે તે માટે સપ્તાહના અંતે કેચ-અપ વર્ગો યોજવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે વિદ્યાર્થીઓ આરામ કરી શકશે અને તેમનો અભ્યાસ પાછળ ન રહે.
આ સરકારી નિર્ણયને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે કારણ કે અત્યાર સુધી, આવી સુવિધાઓ મુખ્યત્વે થોડી સરકારી અથવા ખાનગી સંસ્થાઓમાં કામ કરતી મહિલાઓ માટે મર્યાદિત હતી. આ પહેલી વાર છે જ્યારે રાજ્ય સરકારે શાળા સ્તરે આટલા મોટા પાયે માસિક સ્રાવ રજા નીતિ લાગુ કરવા તરફ પગલાં લીધા છે.
સતીશ સરકારે પોતાને ફક્ત માસિક સ્રાવ રજા સુધી મર્યાદિત રાખ્યા નહીં. નીતિગત ભાષણમાં કેરળને દેશનું સૌથી વધુ મહિલા-મૈત્રીપૂર્ણ રાજ્ય બનાવવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. આમાં મહિલાઓ માટે સમાન વેતન વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવી, અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતી મહિલાઓને ખાસ કલ્યાણકારી લાભો પૂરા પાડવા અને અનૌપચારિક ક્ષેત્રમાં કામ કરતી મહિલા કામદારોને છ મહિનાની પ્રસૂતિ રજા પૂરી પાડવાનો સમાવેશ થાય છે.
સરકારે મુખ્ય શહેરો અને નગરોમાં મહિલાઓ માટે જાહેર શૌચાલયોનું નેટવર્ક પણ જાહેર કર્યું. મહિલાઓ માટે સેનિટરી નેપકિન્સ, ફૂટવેર અને અન્ય આવશ્યક ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પણ યોજનાઓ બનાવવામાં આવી છે.
મહિલા અને બાળ કલ્યાણને કેન્દ્રમાં રાખીને, સરકારે બીજી મહત્વાકાંક્ષી યોજનાની જાહેરાત કરી છે. સરકારે નિરાધાર અને અનાથ મુક્ત કેરળ અભિયાન શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય કેરળને દેશનું પ્રથમ અનાથ-મુક્ત રાજ્ય બનાવવાનો છે. આ યોજના હેઠળ, મોટા પાયે દત્તક અભિયાન હાથ ધરવામાં આવશે અને જરૂરિયાતમંદ બાળકોને સંસ્થાઓને બદલે પરિવાર-આધારિત વાતાવરણ પૂરું પાડવા માટે એક પ્રશિક્ષિત પાલક પરિવાર નેટવર્ક બનાવવામાં આવશે.
સરકારે માતૃત્વ લાભ કાયદા હેઠળ બાળ સંભાળ નિયમોના કડક અમલની પણ જાહેરાત કરી છે. આ અંતર્ગત, જાહેર કચેરીઓ, ઔદ્યોગિક સંસ્થાઓ, આઇટી પાર્ક અને ૫૦ થી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતા કાર્યસ્થળોમાં સલામત ડેકેર સેન્ટરો અને ઘોડિયાઘર ફરજિયાત બનાવવામાં આવશે. રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે નવી સરકાર શરૂઆતથી જ પોતાને સામાજિક રીતે પ્રગતિશીલ અને કલ્યાણકારી સરકાર તરીકે રજૂ કરવા માંગે છે. કોંગ્રેસ નેતૃત્વ રાજ્યમાં એક અલગ રાજકીય સંદેશ આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, ખાસ કરીને મહિલાઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને બાળકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને નિર્ણયો દ્વારા.
