નવી દિલ્હીમાં ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા-જાપાન-યુએસ ક્વાડના વિદેશ પ્રધાનોની બેઠક યોજાઈ હતી. ભારતીય વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરે બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી, અને તેમાં યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો, જાપાનીઝ વિદેશ પ્રધાન તોશિમિત્સુ મોટેગી અને ઓસ્ટ્રેલિયાના વિદેશ પ્રધાન પેની વોંગ જોડાયા હતા. બેઠક દરમિયાન, જયશંકરે બધા દેશો વચ્ચે સંકલન પર ભાર મૂક્યો. જયશંકરે જણાવ્યું હતું કે ભારત હંમેશા આતંકવાદ સામે શૂન્ય-સહિષ્ણુતાની નીતિ ધરાવે છે અને મધ્ય પૂર્વમાં તણાવને કારણે વૈશ્વીક સપ્લાય ચેઇન પર અસર પડી છે. બેઠકમાં ભારત-પેસિફિક ક્ષેત્ર, સાયબર સુરક્ષા અને ટેકનોલોજી પર પણ ચર્ચા થઈ હતી.
મીટિંગ બાદ, ક્વાડના વિદેશ મંત્રીઓએ સંયુક્ત પ્રેસ નિવેદન બહાર પાડ્યું. દરમિયાન, વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરે જણાવ્યું હતું કે, “અમે હમણાં જ ક્વાડ વિદેશ મંત્રીઓની ખૂબ જ ઉત્પાદક અને ઉત્પાદક બેઠક પૂર્ણ કરી છે. મોટાભાગની ચર્ચાઓ વર્તમાન વૈશ્વીક પરિસ્થિતિ પર કેન્દ્રિત હતી. અમે સ્વાભાવિક રીતે ઇન્ડો-પેસિફિક સંબંધિત ચોક્કસ મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. કારણ કે આપણે ઇન્ડો-પેસિફિકના વિવિધ છેડા પર સ્થિત ચાર દરિયાઈ લોકશાહી છીએ, તેથી વિચારોનું આદાન-પ્રદાન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હતું. દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં સહયોગ સતત વધ્યો છે, જેમાં દેખરેખ અને ડોમેન જાગૃતિ, લોજિસ્ટીક્સ નેટવર્ક્સ, અંડરસી કેબલ, તાલીમ, ક્ષમતા નિર્માણ અને ૐછડ્ઢઇ પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે. અમે ભવિષ્યમાં આ ક્ષેત્રોને વધુ ગાઢ બનાવવાનું ચાલુ રાખીશું.”
ક્વાડ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક બાદ, જાપાનના વિદેશ મંત્રી તોશિમિત્સુ મોટેગીએ કહ્યું, “મને ક્વાડ સહયોગમાં થયેલી પ્રગતિ જોઈને ખૂબ આનંદ થયો છે, જે ‘મુક્ત અને ખુલ્લા ઇન્ડો-પેસિફિક’ ના ધ્યેયને સાકાર કરવા માટે પ્રેરક બળ તરીકે કામ કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થયો છે. આજની બેઠકની શરૂઆતમાં, મેં ‘મુક્ત અને ખુલ્લા ઇન્ડો-પેસિફિક’ ને સાકાર કરવામાં ક્વાડ હેઠળના અમારા ચાર દેશોના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. એફઓઆઇપી અપડેટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રના દેશોની પોતાની ભવિષ્ય નક્કી કરવાની શક્તિ અને ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે. આજની બેઠકે અમને એક મજબૂત સંદેશ મોકલવાની ઉત્તમ તક પૂરી પાડી કે ક્વાડ આ દિશામાં જરૂરી અને નક્કર સહયોગને આગળ ધપાવશે.”
ક્વાડ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક બાદ, ઓસ્ટ્રેલિયાના વિદેશ મંત્રી પેની વોંગે કહ્યું, “દરેક બેઠકમાં, અમે ગતિ બનાવવા અને વાસ્તવિક પરિણામો પહોંચાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. અમારી જવાબદારી વાસ્તવિક વિકલ્પો પ્રદાન કરવાની છે, ખાસ કરીને જ્યારે આપણા પ્રદેશ (ઈન્ડો-પેસિફિક) માં વ્યૂહાત્મક પરિસ્થિતિ બગડી રહી છે. આ પ્રદેશ નોંધપાત્ર આર્થિક તાણનો સામનો કરી રહ્યો છે. અમે સમજીએ છીએ કે ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરવાથી આપણા પ્રદેશ પર શું અસર પડશે અને તેની આપણી ઉર્જા સુરક્ષા પર શું અસર પડશે. અમે નેવિગેશનની સ્વતંત્રતાને ફરીથી સ્થાપિત કરવા માટે રાજદ્વારી ઉકેલને અનુસરવાના સચિવ રુબિયોના પ્રયાસોને ઓળખીએ છીએ. અમે નેવિગેશનની સ્વતંત્રતાના સિદ્ધાંતને જાળવી રાખવા અને કોઈપણ ટોલિંગ દરખાસ્તોનો વિરોધ કરવાના મહત્વને ઓળખીએ છીએ. ક્વાડ આજે ઘણી નવી પહેલોને આગળ ધપાવી રહ્યું છે.”
ક્વાડ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક બાદ, યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ જણાવ્યું હતું કે, “આજે, મને ખૂબ આનંદ છે કે આ સંવાદ પહેલાં અમારી ટીમોએ કરેલા કાર્યના પરિણામે કેટલાક નક્કર અને પ્રાપ્ત કરી શકાય તેવા પરિણામો મળ્યા છે જે અમે અમારા સંબંધિત દેશો અને વિશ્વને જાહેર કરી શકીએ છીએ. દરિયાઈ સુરક્ષાના મુદ્દા પર, બે મુખ્ય જાહેરાતો છે. પ્રથમ, ઈન્ડો-પેસિફિક મેરીટાઇમ સર્વેલન્સ કોઓપરેશન ઈનિશિએટિવનો પ્રારંભ, જે ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં માહિતી શેરિંગને સુધારવા માટે અમારા દરેક દેશોની દરિયાઈ દેખરેખ ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરશે. આ સાથે સંબંધિત ઈન્ડો-પેસિફિક મેરીટાઇમ ડોમેન અવેરનેસ ઈનિશિએટિવનું વિસ્તરણ છે, જે સમગ્ર ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રના દેશોને લગભગ વાસ્તવિક સમયના વાણિજિક દરિયાઈ ડોમેન અવેરનેસ ડેટા પ્રદાન કરે છે અને પ્રદાન કરી શકે છે. અંતે, હું ક્વાડ એટ સી મિશનના આગામી તબક્કાનું આયોજન કરવાની પ્રતિબદ્ધતા બદલ ભારતનો આભાર માનું છું. આ મિશન હેઠળ, અમારા બધા દેશોના કોસ્ટ ગાર્ડ્સને એક જગ્યાએ, એક છત નીચે એકસાથે લાવવામાં આવશે.” તેઓ જહાજા પર ભેગા થાય છે.”
રુબિયોએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, “દરિયાઈ સુરક્ષા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તાજેતરની ઘટનાઓ આપણને યાદ અપાવે છે કે જો દરિયાઈ સુરક્ષા ખોરવાઈ જાય તો શું થઈ શકે છે. વધુમાં, વૈશ્વીક દરિયાઈ વેપારનો ૬૦ ટકા હિસ્સો ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાંથી પસાર થાય છે. આ ફક્ત આ ચાર દેશો માટે જ નહીં પરંતુ વિશ્વભરના અમેરિકન દેશો માટે પણ રસનો મુખ્ય મુદ્દો છે.”
ક્વાડ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકના સમાપન પછી, ભારતીય વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને યુએસ વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ ખાણકામ અને પ્રક્રિયા માટે મહત્વપૂર્ણ ખનિજા અને દુર્લભ પૃથ્વીનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવા માટે ભારત-યુએસ દ્વિપક્ષીય કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આ કરાર અંગે, વિદેશ મંત્રી જયશંકરે કહ્યું, “અમે આજે દ્વિપક્ષીય માળખા પર હસ્તાક્ષર કરી રહ્યા છીએ. અમે આજે ક્વાડ બેઠકમાં પણ આ અંગે ચર્ચા કરી હતી. ભલે આપણે આ દ્વિપક્ષીય રીતે કરીએ, ક્વાડ ફોર્મેટમાં, અથવા સમાન વિચારધારા ધરાવતા દેશોના મોટા મેળાવડા તરીકે, આ એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.” આ માળખાનો ઉદ્દેશ્ય ખાણકામ, પ્રક્રિયા, રિસાયકલિંગ અને સંબંધિત રોકાણો સહિત મહત્વપૂર્ણ ખનિજા અને દુર્લભ પૃથ્વી ધાતુઓની સમગ્ર સપ્લાય ચેઇનમાં આપણો સહયોગ વધારવાનો છે. તે લવચીક અને વૈવિધ્યસભર સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવશે. તે આપણને મહત્વપૂર્ણ ખનિજા અને દુર્લભ પૃથ્વી ધાતુઓના અસરકારક સંચાલનમાં સહયોગ અને નાણાકીય સહાય કરવામાં મદદ કરશે. આ બીજા સંકેત છે કે પડકારોથી ભરેલી દુનિયામાં આપણો સહયોગ કેટલો નજીક છે, છતાં ઘણી તકો પણ આપે છે.”
વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરે કહ્યું, “આગામી સમયમાં, ભલે તે આર્થિક પ્રવૃત્તિ હોય, ઉર્જા વેપાર હોય કે દરિયાઈ વાણિજ્ય હોય, ભારત-પ્રશાંત ક્ષેત્ર વિશ્વ માટે વધુ મહત્વપૂર્ણ બનશે. ક્વાડની જવાબદારીઓ તે મુજબ વધશે. આપણે આ માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ.” જયશંકરે વધુમાં કહ્યું, “આતંકવાદ માટે શૂન્ય સહિષ્ણુતા હોવી જોઈએ, અને જે દેશો આતંકવાદી હુમલાઓનો ભોગ બન્યા છે તેમને પોતાનો બચાવ કરવાનો અધિકાર છે.”
યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ જણાવ્યું હતું કે, “અમે ફિજી સાથે કામ કરવાની યોજનાની જાહેરાત કરી રહ્યા છીએ જેથી તે દેશના બંદર માળખાને આગળ વધારી શકાય. આ પહેલી વાર હશે જ્યારે ક્વાડ ભાગીદારો બંદર માળખાગત પ્રોજેક્ટ પર સાથે મળીને કામ કરશે.” દરમિયાન, ઓસ્ટ્રેલિયાના વિદેશ પ્રધાન વોંગે જણાવ્યું હતું કે ક્વાડ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાજદ્વારી ઉકેલ તરફના પ્રયાસોને માન્યતા આપે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા પરિવહન માટે ફી માંગવાની ઈરાનની યોજનાનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે કહ્યું, “અમે ટોલ લાદવાના કોઈપણ પ્રસ્તાવનો વિરોધ કરીએ છીએ.”
