દિલ્હી સરકારે દિલ્હીમાં વાયુ પ્રદૂષણની ગંભીર સમસ્યાને ઉકેલવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સરકારે કેન્દ્ર સરકારના માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયની મહત્વાકાંક્ષી યોજના ‘પરિવર્તન’ ને રાજધાનીમાં અમલમાં મૂકવા અને સંપૂર્ણ સમર્થન આપવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ પરિવહન ક્ષેત્રમાંથી વાયુ પ્રદૂષણ અને નેટવર્ક ઉત્સર્જનને ઝડપથી ઘટાડવાનો છે. મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાના જણાવ્યા મુજબ, આ યોજના જૂના અને પ્રદૂષિત ટ્રકો અને બસોને બીએસ વીઆઇ, કડક ઉત્સર્જન ધોરણો અથવા ઇલેક્ટ્રીક વાહનોથી બદલવાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શરૂ કરવામાં આવી છે, જેથી પરિવહનમાંથી વાયુ પ્રદૂષણ અને ઉત્સર્જન ઘટાડી શકાય.આ યોજનાનું પૂરું નામ ‘પ્રોગ્રામ ફોર એક્સિલરેટેડ રિન્યુઅલ એન્ડ ઇન્સેન્ટિવાઇઝેશન ઓફ વ્હીકલ એસેટ્સ ફોર રિડ્યુસિંગ ટ્રાન્સપોર્ટ એર પોલ્યુશન એન્ડ નેટવર્ક એમિશન’ છે. આ યોજના હેઠળ, જૂના, ઘસાઈ ગયેલા અને અત્યંત પ્રદૂષિત વાણિજ્યિક વાહનો (જેમ કે ટ્રક અને બસો) ને રસ્તાઓ પરથી દૂર કરવામાં આવશે.દિલ્હી સરકારની તાજેતરની કેબિનેટ બેઠકમાં આ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે આ યોજના દિલ્હી-એનસીઆરમાં જૂના અને અત્યંત પ્રદૂષિત ટ્રકો અને બસોને તબક્કાવાર રીતે દૂર કરવા અને તેમને બીએસ વીઆઇ, કડક ઉત્સર્જન ધોરણો અથવા ઇલેક્ટ્રીક વાહનોથી બદલવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આ રાજધાનીમાં સ્વચ્છ પરિવહન વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવશે અને વાણિજ્યિક વાહનોને આધુનિક બનાવવામાં મદદ કરશે, તેમજ વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદ કરશે.તેમણે માહિતી આપી કે આ યોજના હેઠળ, જા કોઈ વાહન માલિક તેમના બીએસ આઇવી અથવા તેનાથી ઓછા વજનવાળા માલસામાન વાહનને સ્ક્રેપ કરે છે અને નવું ઇલેÂક્ટ્રક એલજીવી ખરીદે છે, તો તેમને દિલ્હી સરકાર તરફથી ૧૦૦% મોટર વાહન કર મુÂક્ત અને ૧૦૦% નોંધણી ફી માફી મળશે. વધુમાં, તેમને ૫% વ્યાજ સબસિડી, વાહન ઉત્પાદક તરફથી ૮% ડિસ્કાઉન્ટ, અને ફ્યુઅલ વાઉચરના ડિસ્કાઉન્ટ મૂલ્ય જેટલું ફ્યુઅલ વાઉચર અથવા એકમ રકમનો લાભ પણ મળશે. વધુમાં, જા નવા ઇલેÂક્ટ્રક વાહનને બદલે વપરાયેલ ઇલેÂક્ટ્રક વાહન ખરીદવામાં આવે છે, તો લાભાર્થીને ૧૦ વર્ષ માટે ૫૦% મોટર વાહન કર મુક્ત, ૫% વ્યાજ સબસિડી અને ફ્યુઅલ વાઉચરના ડિસ્કાઉન્ટ મૂલ્ય જેટલું એકમ રકમનો લાભ મળશે.યોજના હેઠળ,બીએસ વીઆઇ અથવા તેનાથી ઓછા વજનવાળા વાહનો પણ રિપ્લેસમેન્ટ માટે પાત્ર રહેશે. આ વાહનોને સ્ક્રેપ કરનારા અને કડક ઉત્સર્જન ધોરણોનું પાલન કરતા નવા બીએસ વીઆઇ વાહનો અથવા ઇલેÂક્ટ્રક માલ વાહનો ખરીદનારાઓને ૧૦ વર્ષ માટે ૧૦૦% મોટર વાહન કર મુÂક્ત, ૧૦૦% નોંધણી ફી માફી, ૫% વ્યાજ સબસિડી, ઓઇએમ તરફથી ૮% ડિસ્કાઉન્ટ, અને ફ્યુઅલ વાઉચર અથવા ફ્યુઅલ વાઉચરના ડિસ્કાઉન્ટ મૂલ્યની સમકક્ષ એકમ રકમ લાભ મળશે. વધુમાં, જા નવા વાહનને બદલે વપરાયેલ બીએસ વીઆઇ અથવા ઇલેકટિક માલ વાહન ખરીદવામાં આવે છે, તો ૧૦ વર્ષ માટે ૫૦% મોટર વાહન કર મુક્ત, ૫% વ્યાજ સબસિડી અને ફ્યુઅલ વાઉચરના ડિસ્કાઉન્ટ મૂલ્યની સમકક્ષ એકમ રકમ લાભ આપવામાં આવશે.મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે આ યોજનામાં જૂની બીએસ વીઆઇ અથવા ઓછી બસોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ બસોને ફક્ત બીએસ વીઆઇ સીએનજી અથવા ઇલેÂક્ટ્રક બસોથી બદલી શકાય છે, અને તેમને માલવાહક વાહનો જેવા જ લાભો પણ મળશે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે યોજના હેઠળ સ્ક્રેપ કરાયેલા પાત્ર વાહનોને રોડ ટેક્સ અને એક વર્ષથી વધુ સમયથી બાકી રહેલા ફિટનેસ દંડ જવાબદારીઓ પર પણ રાહત મળશે. વધુમાં, આ યોજના હેઠળ બદલવામાં આવનારા બીએસ વીઆઇ વાહનોને ફરજિયાતપણે સ્ક્રેપ કરવાની જરૂર રહેશે નહીં. આવા વાહનો એનસીઆરની બહાર Âસ્થત નોન એનસીએપી શહેરોમાં પણ વેચી શકાય છે. નોન એનસીએપી એટલે એવા શહેરો જે રાષ્ટÙીય સ્વચ્છ હવા કાર્યક્રમ યાદીમાં નથી.
આ યોજનાથી દિલ્હી-એનસીઆરમાં આશરે ૨.૦૭ લાખ ટ્રક અને બસ માલિકોને ફાયદો થવાની અપેક્ષા છે. આનાથી મોટી સંખ્યામાં જૂના અને અત્યંત પ્રદૂષિત વાણિજ્યિક વાહનોને સ્વચ્છ, આધુનિક વાહનોથી બદલવામાં આવશે, જેનાથી વાયુ પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે દિલ્હી સરકાર સ્વચ્છ પરિવહનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે. આ માટે, યોજનામાં એવી જાગવાઈ કરવામાં આવી છે કે દિલ્હીમાં યોજના હેઠળ ખરીદેલા તમામ એલજીવી ફક્ત ઇલેÂક્ટ્રક હશે.મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે આ યોજના દિલ્હી ઇવી નીતિ ૨૦૨૬ ના ઉદ્દેશ્યોને વધુ મજબૂત બનાવશે. આ વાણિજ્યિક વાહન કાફલાના આધુનિકીકરણને વેગ આપશે અને વાહનોના ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો કરશે. પ્રદૂષણમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. સમગ્ર યોજના કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા વિકસિત સમર્પિત આભાર – નિહારીકા રવિયા ડિજિટલ પોર્ટલ દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવશે, જે સમગ્ર પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક, સરળ અને સુલભ બનાવશે.
