મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠા અનામતનો મુદ્દો ગરમાયો છે. મરાઠા નેતા મનોજ જરંગે છેલ્લા બે અઠવાડિયાથી ભૂખ હડતાળ પર છે, જેમાં ઓબીસી ક્વોટામાં ૫૮ લાખ મરાઠાઓ માટે કુણબી પ્રમાણપત્રોની માંગણી કરવામાં આવી છે. દરમિયાન, ઓબીસી સમુદાય પોતાના ક્વોટામાંથી મરાઠા સમુદાય માટે અનામતની માંગનો વિરોધ કરી રહ્યો છે. આ સંદર્ભમાં, મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસનું નિવેદન કે સરકાર એક સમુદાયનો હિસ્સો ઘટાડીને બીજા સમુદાયને અનામત નહીં આપે તે નોંધપાત્ર છે. આ સરકારનું વલણ ઓબીસી નેતાઓ છગન ભુજબળ, લક્ષ્મણ હાકે અને વિજય વડેટ્ટીવાર માટે મોટી જીત માનવામાં આવી રહ્યું છે, જેમણે ઓબીસી ક્વોટામાં મરાઠા સમુદાયના અનામતનો સતત વિરોધ કર્યો છે.
હાલમાં, મહારાષ્ટ્રમાં મરાઠા વિરુદ્ધ ઓબીસી અનામતનો મુદ્દો ફરી એકવાર ગરમાયો છે. તાજેતરમાં, મંત્રી રાધાકૃષ્ણ વિખે પાટિલ, ઉદય સામંત અને એમએલસી પ્રસાદ લાડે જાલનાના અંતરવાલી સરાતી ખાતે ભૂખ હડતાળ પર રહેલા મનોજ જરંગેને શાંત કરવા માટે મુલાકાત લીધી હતી. તેમણે તેમની મોટાભાગની માંગણીઓ સ્વીકારી હતી. આનાથી એનસીપી નેતા અને મંત્રી છગન ભુજબળ ગુસ્સે થયા. મંત્રાલય પર કટાક્ષ કરતા છગન ભુજબળે કહ્યું, “મંત્રાલયમાં હવે મરાઠા-કુંબી મંત્રાલય સ્થાપિત થઈ રહ્યું છે? આ કેવી રીતે થશે?” જો તમે તે કરવા માંગતા હો, તો દરેક જાતિ માટે કરો. અમે પ્રમાણપત્રોની વિરુદ્ધ નથી. પરંતુ ઓબીસી અનામતને અસર થવી જાઈએ નહીં. દરમિયાન, લક્ષ્મણ હાકે એક મોટા આંદોલનની ધમકી આપી છે.
લક્ષ્મણ હાકે મહારાષ્ટ્રમાં ઓબીસી અનામતના રક્ષણ માટે એક વિશાળ રાજ્યવ્યાપી આંદોલનની ચેતવણી આપી છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે મરાઠા આંદોલનના દબાણ હેઠળ રાજ્ય સરકાર પાછલા બારણેથી કુણબી પ્રમાણપત્રો આપી રહી છે, જે મૂળભૂત ઓબીસી અનામત વ્યવસ્થાને જોખમમાં મૂકે છે. હાકે ૧ સપ્ટેમ્બરના રોજ મરાઠા અનામતનો વિરોધ કરવા માટે “ચલો મુંબઈ” આંદોલનની જાહેરાત કરી હતી. પોલીસના ઇનકાર છતાં,ઓબીસી સમુદાય પોતાના અધિકારોની માંગણી માટે રસ્તા પર ઉતર્યો હતો. હાકે કહે છે કે જો ઓબીસી અધિકારો પર કોઈ સમાધાન થશે તો આંદોલન વધુ હિંસક બનશે.
દરમિયાન, કોંગ્રેસ વિધાનસભા પક્ષના નેતા વિજય વાડેટ્ટીવારે ઓબીસી ક્વોટામાં કોઈપણ ઘટાડાનો સખત વિરોધ કર્યો છે. કોંગ્રેસ વિધાનસભા પક્ષના નેતા વિજય વાડેટ્ટીવારે મરાઠા અનામત અને કુબી પ્રમાણપત્રો અંગે મહારાષ્ટ્ર સરકારના નિર્ણયોનો સખત વિરોધ કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આ નિર્ણયો અન્ય પછાત વર્ગોના અધિકારો અને હિતોને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આવા નિર્ણયો આંતર-જાતિ સંવાદિતાને ખતમ કરી રહ્યા છે અને સમુદાયો વચ્ચેનું વિભાજન વધારી રહ્યા છે.રાજકીય નિષ્ણાતો કહે છે કે ઓબીસી પર સરકારનું વલણ બદલાયું નથી. આ પાછળ એક મહત્વપૂર્ણ રાજકીય કારણ છે. મરાઠા સમુદાય રાજ્યની કુલ વસ્તીના આશરે ૨૮ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, જ્યારે ઓબીસી સમુદાય રાજ્યની કુલ વસ્તીના આશરે ૩૮ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ૨૦૨૪ની લોકસભા અને વિધાનસભા ચૂંટણીમાં,ઓબીસી સમુદાયે મહાયુતિ (મહાગઠબંધન) ને મત આપ્યો હતો, જ્યારે મરાઠા સમુદાયે વિપક્ષ મહા વિકાસ આઘાડીને ટેકો આપ્યો હતો.કેન્દ્રમાં નરેન્દ્ર મોદી સરકાર પણ ઓબીસી સમુદાયને એનડીએમાં એકીકૃત કરવા માટે ઘણી યોજનાઓની જાહેરાત કરી રહી છે. દરમિયાન, મરાઠા નેતા મનોજ જરંગે સતત વિરોધ પ્રદર્શનો દ્વારા સરકારને ઘેરી રહ્યા છે. આ સંદેશ આપે છે કે જરંગે વિરોધ પ્રદર્શનો દ્વારા સરકારને ગમે ત્યારે નમવા માટે મજબૂર કરી શકે છે.
