૫. શારીરિક સ્વાસ્થ્યને અસર કરતા પરિબળોઃ
પોષણની ગુણવત્તા
જીવનશૈલી અને દૈનિક ટેવો
પર્યાવરણ અને સ્વચ્છતા
આનુવંશિક પરિબળો
શારીરિક પ્રવૃત્તિનું પ્રમાણ
તણાવ અને માનસિક સ્થિતિ
વ્યસન (જેમ કે તમાકુ, દારૂ અથવા અન્ય હાનિકારક પદાર્થો)
૬. ખરાબ શારીરિક સ્વાસ્થ્યના લક્ષણોઃ
સતત થાક લાગવો
વારંવાર બીમાર પડવું
વજનમાં અચાનક વધારો અથવા ઘટાડો
ઊંઘમાં તકલીફ
શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી
શરીરમાં સતત દુખાવો અથવા નબળાઈ
ભૂખમાં ઘટાડો અથવા પાચનની સમસ્યાઓ
૭. બાળકોમાં શારીરિક સ્વાસ્થ્યનું મહત્વ
યોગ્ય ઊંચાઈ અને વજનનો વિકાસ
મજબૂત હાડકાં અને સ્નાયુઓ
સારી યાદશક્તિ અને એકાગ્રતા
રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં વધારો
શાળા અને રમતગમતમાં સારું પ્રદર્શન
૮. શારીરિક સ્વાસ્થ્ય અને માનસિક સ્વાસ્થ્યનો સંબંધઃ
શારીરિક અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય એકબીજા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે. નિયમિત કસરત, પોષણયુક્ત આહાર અને પૂરતી ઊંઘ માનસિક તણાવ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, જ્યારે સકારાત્મક માનસિક સ્થિતિ શરીરના સ્વાસ્થ્યને પણ સુધારે છે.
આમઃ શારીરિક સ્વાસ્થ્ય એ સ્વસ્થ અને સુખી જીવનનો પાયો છે. સંતુલિત આહાર, નિયમિત વ્યાયામ, પૂરતી ઊંઘ, વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા અને સમયસર આરોગ્ય તપાસ જેવી સારી આદતો અપનાવીને લાંબા ગાળે તંદુરસ્ત જીવન જીવી શકાય છે. વ્યક્તિ, પરિવાર અને સમાજના સર્વાંગી વિકાસ માટે શારીરિક સ્વાસ્થ્યનું જતન કરવું અત્યંત જરૂરી છે.
*૨. પોષણનું મહત્વઃ
પોષણ એટલે શરીરને જરૂરી પોષક ત¥વો યોગ્ય માત્રામાં અને યોગ્ય સમયે મળવાની પ્રક્રિયા. સારો આહાર અને યોગ્ય પોષણ વ્યક્તિના શારીરિક, માનસિક અને સામાજિક વિકાસ માટે અત્યંત જરૂરી છે. જીવનના દરેક તબક્કે પોષણનું વિશેષ મહત્વ રહેલું છે.
૧. શરીરના વિકાસ અને વૃધ્ધિ માટે.
બાળકોમાં હાડકાં, સ્નાયુઓ અને અંગોનો યોગ્ય વિકાસ થાય છે.
ઊંચાઈ અને વજન ઉંમર પ્રમાણે વધવામાં મદદ મળે છે.
શરીરના કોષોનું નિર્માણ અને સમારકામ યોગ્ય રીતે થાય છે.
૨. ઊર્જા પ્રદાન કરે છે.
કાર્બોહાઇડ્રેટ અને ચરબી શરીરને દૈનિક કાર્યો માટે ઊર્જા આપે છે.
અભ્યાસ, રમતગમત અને શારીરિક મહેનત માટે શક્તિ મળે છે.
થાક ઓછો લાગે છે અને કાર્યક્ષમતા વધે છે.
૩. રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે.
વિટામિન અને ખનિજ ત¥વો શરીરની રોગો સામે લડવાની ક્ષમતા વધારે છે.
ચેપજન્ય રોગોનું જોખમ ઘટે છે.
શરીર ઝડપથી સ્વસ્થ થવામાં મદદ મળે છે.
૪. મગજના વિકાસમાં મદદરૂપ.
બાળકોમાં યાદશક્તિ, એકાગ્રતા અને શીખવાની ક્ષમતા સુધરે છે.
માનસિક વિકાસ અને બુધ્ધિમાં વધારો થાય છે.
યોગ્ય પોષણથી અભ્યાસમાં સારું પ્રદર્શન થઈ શકે છે.
૫. હાડકાં અને દાંત મજબૂત બનાવે છે.
કેલ્શિયમ અને વિટામિન ડ્ઢ હાડકાંને મજબૂત બનાવે છે.
દાંત સ્વસ્થ રહે છે અને હાડકાંની નબળાઈનું જોખમ ઘટે છે. (ક્રમશઃ)
