આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહેલા હિમાચલ પ્રદેશમાં સરકારી લોટરી પરત ફરવાનો માર્ગ મોકળો થઈ ગયો છે. લોટરી ફરી શરૂ કરવા તરફ એક મોટું પગલું ભરતા, રાજ્ય સરકારે કાગળ અને ઓનલાઈન લોટરીના વેચાણ માટે એકમાત્ર વેચાણ એજન્ટોની નિમણૂક કરવા માટે ઈ-ટેન્ડર જારી કર્યું છે. જોકે, લોટરી હજુ શરૂ થઈ નથી. પહેલા ટેન્ડર પ્રક્રિયા પૂર્ણ થશે, ત્યારબાદ પસંદ કરાયેલી એજન્સીને જવાબદારી સોંપવામાં આવશે, અને જરૂરી ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ થયા પછી લોટરી શરૂ થશે.
જો ટેન્ડર પ્રક્રિયા નિર્ધારિત સમય મુજબ પૂર્ણ થાય તો સરકાર દિવાળીની આસપાસ પ્રથમ મોટી લોટરી ડ્રો યોજવાની યોજના ધરાવે છે. લોટરી ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન બંને રીતે વેચવાનું આયોજન છે. આનો અર્થ એ છે કે લોકો અધિકૃત વેચાણ આઉટલેટ્સમાંથી ટિકિટ ખરીદવા ઉપરાંત ડિજિટલ રીતે ટિકિટ ખરીદી શકશે.
ટ્રેઝરી, એકાઉન્ટ્સ અને લોટરી ડિરેક્ટોરેટે ૨૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ ના રોજ સોલ સેલિંગ એજન્ટની નિમણૂક માટે ઈ-ટેન્ડર જારી કર્યું છે. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, ઓનલાઈન બિડ સબમિશન પ્રક્રિયા ૩ સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થશે, અને ૧૪ સપ્ટેમ્બર સુધી અરજીઓ સ્વીકારી શકાશે. ટેકનિકલ બિડ ૧૫ સપ્ટેમ્બરે ખોલવામાં આવશે. નાણાકીય બિડ ખોલવાની તારીખ પછીથી નક્કી કરવામાં આવશે. નાણાકીય બિડ ખોલવાના ૩૦ દિવસની અંદર પસંદ કરાયેલી એજન્સીને એવોર્ડ લેટર જારી કરવામાં આવશે. આ પછી, જરૂરી ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ થયા પછી લોટરી કામગીરી શરૂ થશે.
સરકારનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ લોટરી દ્વારા રાજ્યની આવકમાં વધારો કરવાનો છે. સરકાર વાર્ષિક આશરે ૫૦ કરોડ ઉત્પન્ન કરવાની અપેક્ષા રાખે છે. આર્થિક કટોકટી અને ૧ લાખ કરોડથી વધુના દેવા વચ્ચે, સરકાર નવા આવક સ્ત્રોતો શોધી રહી છે. સરકારે પંજાબ અને કેરળ જેવા રાજ્યોમાં લોટરી આવકના ઉદાહરણો આપ્યા છે.
લોટરી ચલાવવા માટે પસંદ કરાયેલા એકમાત્ર વેચાણ એજન્ટોએ વાર્ષિક લાઇસન્સ ફી તરીકે સરકારને ૧૦ કરોડ ચૂકવવા પડશે. આ ફી દર વર્ષે ૫ ટકાના વધારાને આધીન છે. વધુમાં, એજન્સીએ વાર્ષિક ૬ કરોડની ઓછામાં ઓછી ગેરંટીવાળી રકમ પૂરી પાડવી પડશે અને લોટરીના કુલ ટર્નઓવરના ઓછામાં ઓછા ૨ ટકાના મહેસૂલ હિસ્સા માટે બોલી લગાવવી પડશે. એજન્સીએ ૩૦ કરોડની સુરક્ષા ડિપોઝિટ પણ પૂરી પાડવાની રહેશે. આ અફર બેંક ગેરંટી અથવા નિયુક્ત બેંક સાથે પૂરી પાડી શકાય છે. ટેન્ડરમાં ભાગ લેનાર કંપનીએ ૨ કરોડનો ઇએમડી અને ૫ લાખનો ટેન્ડર ફી પણ ચૂકવવાનો રહેશે.
નવી સિસ્ટમ હેઠળ, એક જ દિવસમાં મહત્તમ ૧૨ લોટરી ડ્રો યોજી શકાય છે. વધુમાં, વાર્ષિક ત્રણ મોટા બમ્પર ડ્રો યોજવાની યોજના છે. બમ્પર ડ્રો દિવાળી, નવા વર્ષ અને અન્ય મુખ્ય તહેવારો અથવા ખાસ પ્રસંગોએ યોજાઈ શકે છે. ૨૬ જાન્યુઆરી, ૧૫ ઓગસ્ટ અને ૨ ઓક્ટોબર જેવા રાષ્ટ્રીય મહત્વના દિવસોમાં લોટરી ડ્રો યોજાશે નહીં.
સરકારે નવી સિસ્ટમને ડિજિટલ અને પારદર્શક બનાવવા પર ભાર મૂક્યો છે. લોટરી વેચાણ, વિતરણ, ડિજિટલ ચુકવણીઓ, રેકોર્ડ અને નાણાકીય વ્યવહારોના ડિજિટલ રેકોર્ડ જાળવવા માટે એક સિસ્ટમ મૂકવામાં આવશે. આ હાંસલ કરવા માટે, પસંદ કરેલી એજન્સીએ એક સ્પેશિયલ પર્પઝ વ્હીકલ બનાવવાની જરૂર પડશે, જે દરેક વ્યવહારના ડિજિટલ રેકોર્ડ અને ઓડિટ ટ્રેલ્સ સુનિશ્ચિત કરશે.
લોટરી ફરી શરૂ કરતા પહેલા, હિમાચલ પ્રદેશ સરકારે હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્ય લોટરી નિયમન નિયમો, ૨૦૨૬ તૈયાર અને સૂચિત કર્યા છે. આ નિયમોમાં સરકારી દેખરેખ, કાગળ અને ઓનલાઈન લોટરી, ડ્રો પ્રક્રિયા અને પારદર્શિતા સંબંધિત જોગવાઈઓ શામેલ છે. નિયમો અનુસાર, ટિકિટની લઘુત્તમ વેચાણ કિંમત ?૨ નક્કી કરી શકાય છે. હિમાચલ પ્રદેશ અગાઉ સરકારી લોટરી ચલાવતું હતું, પરંતુ ૧૯૯૯ માં તત્કાલીન પ્રેમ કુમાર ધુમલ સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન તેને બંધ કરવામાં આવી હતી. તે સમયે, સામાજિક નુકસાન, આર્થિક શોષણ અને લોટરી સાથે સંકળાયેલ છેતરપિંડીની ફરિયાદોને કારણે તેને બંધ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. હવે, લગભગ ૨૭ વર્ષ પછી, સુખુ સરકારે નાણાકીય સંસાધનો વધારવાના ઉદ્દેશ્યથી તેને ફરીથી શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ભાજપે કોંગ્રેસ સરકારના આ નિર્ણયની સખત નિંદા કરી છે. હમીરપુરથી પાંચ વખત લોકસભાના સાંસદ અને ભાજપના નેતા અનુરાગ ઠાકુરે મુખ્યમંત્રી સુખવિંદર સિંહ સુખુને પત્ર લખીને હિમાચલ પ્રદેશના લોકોના હિતમાં આ પ્રસ્તાવને સંપૂર્ણપણે છોડી દેવા વિનંતી કરી હતી.
