અવૈજ્ઞાનિક કોલસા ખાણકામ અને પૃથ્વી નબળી પડી જવા વચ્ચે, મંગળવારે સવારે ધનબાદ કોલસા પટ્ટામાં ભૂસ્ખલનની બીજી એક દુઃખદ ઘટના બની. સિજુઆ વિસ્તારના મોદીડીહ ભુઇંતા પટ્ટીમાં વહેલી સવારે એક ઘર ધરાશાયી થતાં ૧૦ વર્ષના છોકરાનું મોત થયું અને તેની માતા સહિત પરિવારના ચાર સભ્યો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા. ગુસ્સે ભરાયેલા સ્થાનિકોએ વળતર અને પુનર્વસનની માંગણી સાથે ધનબાદ-કટરસ મુખ્ય માર્ગને અવરોધિત કર્યો હતો, જેના કારણે વિસ્તારમાં તંગ પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી.
મંગળવારે સવારે ૫ વાગ્યે, જાગતા પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારના સિજુઆ નંબર ૧૦ મોરમાં ગુડ્ડુ ભુઇયાનું ઘર અચાનક જારથી કર્કશ અવાજ સાથે તૂટી પડ્યું. ઘરના માલિક ગુડ્ડુ ભુઇયા તે સમયે ચા પીવા માટે સિજુઆ ગયા હતા, પરંતુ તેમની પત્ની ચંદા દેવી (૪૨) અને ચાર બાળકો – વિક્રમ (૧૦), આરતી (૧૧), પૂજા (૧૩) અને વાલા (૩) – અંદર સૂઈ રહ્યા હતા. પ્રત્યક્ષદર્શી અર્જુન ભુઇયાએ જણાવ્યું હતું કે, “હું સવારે ઘરને સિંચાઈ કરવા માટે તુલ્લુ પંપ ચાલુ કરવા જઈ રહ્યો હતો ત્યારે અચાનક ઘર કર્કશ અવાજ સાથે તૂટી પડવાનું શરૂ થયું. ચીસો સાંભળીને, નજીકના લોકોએ પોતાનો જીવ જાખમમાં મુક્યો અને કાટમાળમાંથી બધાને બહાર કાઢ્યા.” જાકે, બચાવ કામગીરી છતાં, ૧૦ વર્ષીય વિક્રમ કુમાર ભુઇયાનું મૃત્યુ થયું. તેની માતા, ચંદા દેવી અને અન્ય ત્રણ બાળકોને તાત્કાલિક કતરાસની એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા, જ્યાં તેમની હાલત ગંભીર છે.
બીસીસીએલ મેનેજમેન્ટે આસપાસના ૧૨ અસરગ્રસ્ત પરિવારોની યાદી તૈયાર કરી છે. ગુડ્ડુ ભુઇયા, કરણ ભુઇયા, જર્નંદ મલ્લાહ, કેદાર ભુઇયા અને ગોપી ભુઇયાના ઘરો સંપૂર્ણપણે જમીનદોસ્ત થઈ ગયા હતા, જ્યારે બોગલી ભુઇયા, કેદાર ભુઇયા અને અર્જુન ભુઇયાના ઘરોને આંશિક નુકસાન થયું હતું. સ્થાનિકોનો આરોપ છે કે ધનબાદ કોલફિલ્ડમાં બીસીસીએલ દ્વારા કોલસાની અવૈજ્ઞાનિક ખાણકામ, ખાણકામ પછી ખાણોમાં રેતી ભરવામાં અનિયમિતતા અને ગેરકાયદેસર કોલસા ખાણકામને કારણે પૃથ્વી સંપૂર્ણપણે પોલી અને ખતરનાક બની ગઈ છે. એ નોંધવું જાઈએ કે અગાઉ, ઝારખંડના “બ‹નગ સિટી”, ઝારિયામાં પણ જારદાર વિસ્ફોટથી જમીન ધસી પડી હતી.
ઘટનાની જાણ થતાં સ્થાનિક રહેવાસીઓ ગુસ્સે ભરાયા. તેમણે ધનબાદ-કટરસ મુખ્ય માર્ગ બ્લોક કરી દીધો, રસ્તા પાસે ટાયરો સળગાવી દીધા અને સરકાર અને વહીવટીતંત્ર વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર શરૂ કર્યા. ગુસ્સે ભરાયેલા લોકોએ મૃતકના પરિવારને પાંચ લાખ રૂપિયાનું વળતર અને તમામ અસરગ્રસ્ત પરિવારો માટે પુનર્વસનની માંગ કરી. ઘટનાની જાણ થતાં, ધારાસભ્ય શત્રુઘ્ન મહતો તેમના સમર્થકો સાથે ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા અને લોકોને શાંત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે સીએમડી, ડીસી અને એસપી સહિત અન્ય અધિકારીઓને ઘટના વિશે જાણ કરી અને યોગ્ય કાર્યવાહીની ખાતરી આપી.
આ ઘટના ઝારખંડના ધનબાદ કોલસા ક્ષેત્રોમાં જમીન ધસી પડવાની શ્રેણીબદ્ધ ઘટનાઓનો એક ભાગ છે. માહિતી અનુસાર, જાન્યુઆરીથી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં કોલસાના ક્ષેત્રોમાં ૪૫ થી વધુ જમીન ધસી પડવાની અને ખાડા બનવાની ઘટનાઓ નોંધાઈ છે. ૧૦૦ વર્ષથી વધુ જૂની કોલસાની આગ, ભૂગર્ભમાં બળી જવાની ઘટના અને અવૈજ્ઞાનિક ખાણકામ પદ્ધતિઓને કારણે પ્રદેશની જમીન પોચી બની રહી છે. ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બરમાં પડેલા વરસાદે ઘટનાઓની ગતિમાં વધુ વધારો કર્યો છે. ખાણકામ નિયમો અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન કાયદામાં જમીન ધસી પડવા અને ખાણકામ સંબંધિત અકસ્માતોમાં માર્યા ગયેલા લોકોના પરિવારોને વળતરની જાગવાઈ છે. જાકે, સ્થાનિક લોકોનો આરોપ છે કે અગાઉની ઘટનાઓમાં વળતર અને પુનર્વસનના વચનો પૂરા થયા નથી.
વહીવટતંત્રે સ્થળ પર બચાવ અને રાહત કામગીરી ચાલુ રાખી છે.બીસીસીએલ મેનેજમેન્ટે અસરગ્રસ્ત પરિવારોની યાદી તૈયાર કરવાની અને તેમને કામચલાઉ રહેઠાણ પૂરું પાડવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. દરમિયાન, પોલીસે આ મામલે તપાસ શરૂ કરી છે અને ગુનેગારો સામે કાર્યવાહી કરવાની ખાતરી આપી છે. સ્થાનિક રહેવાસીઓ નક્કર કાર્યવાહી અને તાત્કાલિક વળતરની માંગ કરી રહ્યા છે, જેમાં વિસ્તારની પરિસ્થિતિ તંગ છે.
