જુલાઈ મહિનામાં જંતર-મંતર પર થયેલી હિંસક અથડામણ દરમિયાન, શું વિરોધ પ્રદર્શનકારીઓ સામે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો? શું મહિલા પ્રદર્શનકારીઓ સાથે દુર્વ્યવહાર કરવામાં આવ્યો હતો? આ ગંભીર આરોપોની તપાસ કરવા માટે, સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા રચાયેલી ઉચ્ચ-સ્તરીય તપાસ સમિતિ ૨૯ અને ૩૦ ઓક્ટોબરના રોજ નવી દિલ્હીમાં અસરગ્રસ્ત લોકોની રજૂઆતો સાંભળશે. સમિતિ કથિત પોલીસ અતિરેક, પ્રદર્શનકારીઓ સામે હિંસા અને મિલકતને થયેલા નુકસાન સંબંધિત કેસોની પણ તપાસ કરશે.
સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા રચાયેલી ઉચ્ચ-સ્તરીય તપાસ સમિતિ ૨૯ અને ૩૦ ઓક્ટોબરના રોજ સવારે ૧૧ વાગ્યાથી તેની કાર્યવાહી હાથ ધરશે. અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સમિતિની ઓફિસ ‘શિક્ષા સદન, ૧૭ રાઉઝ એવન્યુ ઈન્સ્ટીટ્યુશનલ એરિયા, નવી દિલ્હી’ ખાતે આવેલી છે. સામન્ય જનતા અને હિંસાથી પ્રભાવિત લોકો બંને દિવસે સવારે ૧૧:૩૦ થી બપોરે ૩ વાગ્યા સુધી સીધી રીતે પોતાની ફરિયાદો, મંતવ્યો અને પુરાવા રજૂ કરી શકશે. આ માટે માન્ય ઓળખપત્ર જરૂરી રહેશે. સમિતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આ ઘટનાઓ સંબંધિત આરોપો અને ઉપલબ્ધ પુરાવાઓની તપાસ કરવાનો છે.
સમિતિ ખાસ કરીને પેલેટ ગનનો ઉપયોગ, પસંદગીના પ્રદર્શનકારીઓ સામે લક્ષિત હિંસા અને મહિલા પ્રદર્શનકારીઓ સાથેના કથિત દુર્વ્યવહારની તપાસ કરશે. વધુમાં, સુરક્ષા દળો દ્વારા વધુ પડતા બળનો ઉપયોગ અને બંને પક્ષો દ્વારા સંપત્તિને નુકસાન પહોંચાડવાના આરોપોની પણ તપાસ કરવામાં આવશે. વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ ઘાયલ થયા હતા અને તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા. પેલેટ ગનનો સંભવિત ઉપયોગ આ ઈજાઓનું કારણ હોવાની શંકા હતી. જોકે, આ આરોપોની સત્યતા તપાસ અને પુરાવાના આધારે જ જાહેર થશે.
પાંચ સભ્યોની આ સમિતિનું નેતૃત્વ સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ આર. સુભાષ રેડ્ડી કરી રહ્યા છે. સમિતિમાં પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ રવિશંકર ઝા, દિલ્હી હાઈકોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ શાલિન્દર કૌર, સીબીઆઈના ભૂતપૂર્વ ડિરેક્ટર ઋષિ કુમાર શુક્લા અને મેઘાલયના ભૂતપૂર્વ પોલીસ મહાનિર્દેશક એલ.આર. બિશ્નોઈનો સમાવેશ થાય છે. વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પોલીસ અત્યાચાર અને પોલીસ અધિકારીઓ સામે હિંસાનો આરોપ લગાવતી અનેક અરજીઓની સુનાવણી કરતી વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે આ સમિતિની રચના કરી હતી.
અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિઓ, સાક્ષીઓ અને અન્ય હિસ્સેદારોની ભાગીદારી સરળ બનાવવા માટે સમિતિએ એક ઓનલાઈન પોર્ટલ પણ શરૂ કર્યું છે. આ પોર્ટલ દ્વારા લોકો તેમનાં નિવેદનો, ફરિયાદો અને સંબંધિત દસ્તાવેજો નિર્ધારિત ફોર્મેટમાં સબમિટ કરી શકે છે. સમિતિએ સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશો અનુસાર આ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરી છે, જેથી ખાતરી કરી શકાય કે સુરક્ષા અથવા ઓળખ જાહેર થવાના જોખમનો સામનો કરતા સાક્ષીઓ પણ નિડર થઈને જુબાની આપી શકે. સુપ્રીમ કોર્ટે સમિતિને નિર્દેશ આપ્યો છે કે સંવેદનશીલ સાક્ષીઓને સંપૂર્ણ સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં આવે, તેમની ઓળખ ગુપ્ત રાખવામાં આવે અને તેમનાં નિવેદનો તથા પુરાવાઓની સંપૂર્ણ ગુપ્તતા જાળવવામાં આવે.
કોકરોચ જનતા પાર્ટીએ ૨૦ જુલાઈના રોજ સંસદ તરફ કૂચનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. આ દરમિયાન પ્રદર્શનકારીઓ અને સુરક્ષા કર્મચારીઓ વચ્ચે હિંસક અથડામણ થઈ હતી. પોલીસે ભીડને વિખેરવા માટે ટીયર ગેસ અને લાઠીચાર્જનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ ઘટનાને કારણે પોલીસ કાર્યવાહી અને પ્રદર્શનકારીઓ દ્વારા હિંસાના પરસ્પર આરોપો લાગ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓનો આ વિરોધ ૨૦ જૂનના રોજ જંતર-મંતર ખાતે શરૂ થયો હતો અને બાદમાં ઘણા શહેરોમાં ફેલાઈ ગયો હતો. કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામા બાદ ૨૫ જુલાઈના રોજ આ વિરોધ પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો. હવે તપાસ સમિતિ અસરગ્રસ્ત વ્યક્તિઓ અને સાક્ષીઓના નિવેદનો નોંધીને આ આરોપો પાછળના તથ્યોની તપાસ કરશે.
