અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે તુર્કી મુખ્ય ભૂમિકા ભજવવા માંગે છે. ઈરાન સામે યુએસ લશ્કરી કાર્યવાહીના ખતરાને ઘટાડવાની આશામાં તુર્કી બંને દેશોને વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. હાલમાં, અમેરિકા કે ઈરાન બંનેમાંથી કોઈએ પુષ્ટિ આપી નથી કે તેઓ કોઈ વાટાઘાટોમાં ભાગ લેવાની યોજના ધરાવે છે કે નહીં. નામ ન આપવાની શરતે બે તુર્કી અધિકારીઓએ એસોસિએટેડ પ્રેસને જણાવ્યું હતું કે તુર્કી અમેરિકાના ખાસ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને ઈરાની નેતાઓ વચ્ચે બેઠક ગોઠવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આ બેઠક આ અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં થઈ શકે છે.
યુએસ સૈન્યએ યુએસએસ અબ્રાહમ લિંકન અને અનેક ગાઇડેડ-મિસાઇલ ડિસ્ટ્રોયરને મધ્ય પૂર્વમાં તૈનાત કર્યા છે. હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી કે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાની સરકાર સામે બળનો ઉપયોગ કરવાનો નિર્ણય લેશે કે નહીં. ટ્રમ્પે વારંવાર ઈરાન સામે લશ્કરી કાર્યવાહીની ધમકી આપી છે, પરંતુ સંઘર્ષને વધારવા માટે હજુ સુધી કોઈ પગલાં લેવામાં આવ્યા નથી. અમેરિકા ઈરાન પર સોદો કરવા માટે સતત દબાણ કરી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પ ઈરાન પર તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને મર્યાદિત કરતી ડીલ પર પહોંચવા માટે દબાણ કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં, ટ્રમ્પે ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારોને કહ્યું, “અમે ઈરાન સાથે વાતચીત કરી રહ્યા છીએ. અમે જાઈશું કે બધું કેવી રીતે થાય છે.” જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું કે ઈરાન સામે લશ્કરી કાર્યવાહી માટે તેમની થ્રેશોલ્ડ શું છે, ત્યારે તેમણે વિગતવાર માહિતી આપવાનો ઇનકાર કર્યો. ટ્રમ્પે કહ્યું, “હું ઇચ્છું છું કે એક સોદો થાય. અત્યારે, અમે તેમની સાથે વાત કરી રહ્યા છીએ, અમે ઈરાન સાથે વાત કરી રહ્યા છીએ, અને જા આપણે કંઈક કરી શકીએ, તો તે ખૂબ સારું રહેશે, અને જા આપણે નહીં કરી શકીએ, તો કદાચ ખરાબ વસ્તુઓ થશે.”
આ દરમિયાન, એ નોંધનીય છે કે ઈરાનના વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચી અને વિટકોફ ગયા વર્ષે રોમ અને ઓમાનમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે ચર્ચા કરવા માટે ઘણી વખત મળ્યા હતા, પરંતુ ક્યારેય કોઈ કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું ન હતું. ગયા વર્ષે ૧૩ જૂને, ઈઝરાયલે ઈરાન પર હુમલો કર્યો, જેના કારણે બંને દેશો વચ્ચે ૧૨ દિવસનું યુદ્ધ શરૂ થયું. યુદ્ધે અસરકારક રીતે વાટાઘાટો અટકાવી દીધી. યુદ્ધ દરમિયાન, અમેરિકાએ ત્રણ ઈરાની પરમાણુ સ્થળો પર બોમ્બમારો પણ કર્યો.
યુએસ સ્થિત હ્યુમન રાઈટ્સ એક્ટવિસ્ટ્સ ન્યૂઝ એજન્સી અનુસાર, ઈરાનમાં વિરોધ પ્રદર્શનો પરના કડક કાર્યવાહીમાં ઓછામાં ઓછા ૬,૮૪૮ લોકો માર્યા ગયા છે. એજન્સીએ જણાવ્યું હતું કે વધારાના ૪૯,૯૩૦ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. ૨૧ જાન્યુઆરી સુધીમાં, ઈરાની સરકારે મૃત્યુઆંક ૩,૧૧૭ કરતા ઘણો ઓછો રાખ્યો હતો, અને કહ્યું હતું કે ૨,૪૨૭ નાગરિકો અને સુરક્ષા દળો હતા, અને બાકીનાને આતંકવાદી તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યા હતા.
