સિંધુ જળ સંધિ પર તીવ્ર આદાનપ્રદાન અને તણાવ વચ્ચે, ભારતના સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ અને પાકિસ્તાનના ઇશાક દાર દુશાંબેમાં સમિટમાં સામસામે છે. પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કરી દીધી હતી. ત્યારથી, પાકિસ્તાની નેતાઓએ તેને “યુદ્ધનું કૃત્ય” ગણાવ્યું છે. પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ પ્રધાન ખ્વાજા આસિફથી લઈને તેના આર્મી ચીફ અસીમ મુનીર સુધી, બધાએ ભારત વિરુદ્ધ તીખા નિવેદનો આપ્યા છે. ભારતે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે “લોહી અને પાણી એકસાથે વહી શકતા નથી.”
તાજિકિસ્તાનની રાજધાની દુશાંબેમાં ૧૯-૨૦ ઓક્ટોબરના રોજ યોજાઈ રહેલી શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશનની બેઠકો વચ્ચે દક્ષિણ એશિયામાં રાજદ્વારી તાપમાન અચાનક વધી ગયું છે. ભારતીય સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ એસસીઓ સંરક્ષણ પ્રધાનોની બેઠકમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહ્યા છે, જ્યારે પાકિસ્તાનના નાયબ વડા પ્રધાન અને વિદેશ પ્રધાન મોહમ્મદ ઇશાક ડાર પણ કાઉન્સીલ ઓફ હેડ્સ ઓફ ગવર્નમેન્ટની બેઠકમાં હાજરી આપી રહ્યા છે.
દુશાંબેમાં બંને નેતાઓની હાજરી એવા સમયે આવી છે જ્યારે સિંધુ જળ સંધિને લઈને ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે શબ્દયુદ્ધ અને રાજદ્વારી તણાવ ચરમસીમાએ છે. રાજનાથ સિંહે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર એક પોસ્ટમાં લખ્યું છે કે, એસસીઓ સરકારના વડાઓની બેઠક સંસ્કૃતિ, કનેકટીવિટી, અર્થતંત્ર, નવીનતા, રોકાણ અને લોકો-થી-લોકોના સંબંધોમાં સહયોગને મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.” નાણાકીય અને સંસ્થાકીય કાર્યમાં થયેલી પ્રગતિની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
ગયા વર્ષે ૨૨ એપ્રિલે પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા પછી ભારતે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કરી હતી. વધુમાં, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ભારતે ૧૯૬૦ની સિંધુ જળ સંધિના સંશોધન અને સમીક્ષા અંગે પાકિસ્તાનને ઘણી કડક રાજદ્વારી નોટિસ જારી કરી છે.
સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે સતત ભાર મૂક્યો છે કે આતંકવાદ અને પાણીના મુદ્દાઓ સાથે રહી શકતા નથી. ભારતના વલણને સ્પષ્ટ કરતા, તેમણે વારંવાર સંકેત આપ્યો છે કે ભારત હવે પાકિસ્તાન સાથે પાણી વહેંચણી કરારો પર બિનશરતી સમાધાન કરશે નહીં. દરમિયાન, પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારે આ પગલાંનો સખત વિરોધ કર્યો છે, તેમને ૧૯૬૦ ની દ્વિપક્ષીય સંધિનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે.
ભારતીય નેતાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્લેટફોર્મ પર પાકિસ્તાની નેતાઓને સતત અવગણ્યા છે. ચીનમાં એસસીઓ સમિટ દરમિયાન પણ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શાહબાઝ શરીફને અવગણ્યા હતા. રાજનાથ સિંહ આ વખતે ફરીથી ઇશાક ડાર્સેને મળે તેવી શક્યતા ઓછી છે. જો કે, ભારત આ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ પ્રાદેશિક સુરક્ષા, સરહદ પાર આતંકવાદ અને જળ સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર તેના મક્કમ વલણને પુનરાવર્તિત કરવા માટે કરી શકે છે.
દુશાંબે જતા પહેલા, સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે જણાવ્યું હતું કે તેઓ એસસીઓ ફોરમમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને સહયોગની ચર્ચા કરવા આતુર છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ભારત ૈંઉ્ મુદ્દા પર તેના મક્કમ વલણથી પાછળ હટવાના મૂડમાં નથી. દુશાન્બેમાં આ ફોરમ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા “જળ યુદ્ધ”માં તણાવને વધુ વધારશે કે રાજદ્વારી માટે નવો માર્ગ ખોલશે તે જોવાનું બાકી છે.
