બોમ્બે હાઈકોર્ટે સરકારી નીતિઓનો વિરોધ કરનારા નાગરિકોના અધિકારો અંગે એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું. કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે લોકશાહીમાં, કોઈપણ નાગરિકને સરકારી નિર્ણયો સામે વિરોધ કરવાનો, ધરણા કરવાનો અથવા સૂત્રોચ્ચાર કરવાનો અધિકાર છે. જા પોલીસ કોઈ વ્યક્તિ સામે કાર્યવાહી કરે છે અથવા ફક્ત વિરોધ કરવા બદલ તેને દેશનિકાલ કરે છે, તો તે બંધારણ દ્વારા ગેરંટીકૃત મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન હશે. આ અવલોકન સાથે, હાઈકોર્ટે એસડીપીઆઇ નેતા સૈયદ અહેમદ અબ્દુલ વાહિદ ચૌધરી સામે મહારાષ્ટÙ પોલીસ દ્વારા જારી કરાયેલ દેશનિકાલના આદેશને રદ કર્યો.
આ કેસમાં સોશિયાલિસ્ટ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયાના જનરલ સેક્રેટરી સૈયદ અહેમદ અબ્દુલ વાહિદ ચૌધરી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીનો સમાવેશ થાય છે. તેમની સામે નોંધાયેલી પાંચ એફઆઇઆરનો ઉલ્લેખ કરીને, પોલીસે તેમને એક વર્ષ માટે જિલ્લામાંથી કાઢી મૂક્યા. આમાંની મોટાભાગની એફઆઇઆર કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણયો સામે વિરોધ પ્રદર્શનો, ધરણા અને કૂચ સાથે સંબંધિત હતી. સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ માધવ જામદારે પ્રશ્ન કર્યો કે સરકાર સામે વિરોધ કરવા અથવા સૂત્રોચ્ચાર કરવા બદલ નાગરિકને કેવી રીતે દેશનિકાલ કરી શકાય છે. તેમણે કહ્યું કે લોકશાહીમાં વિરોધ કરવો એ નાગરિકનો અધિકાર છે.
સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ માધવ જામદારે એક કડક મૌખિક ટિપ્પણી કરતા પૂછ્યું, “શું થઈ રહ્યું છે? શું બધા નાગરિકોને ભારત સરકારના ગુલામ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે? તેઓ ન તો વિરોધ કરી શકે છે કે ન તો આંદોલન કરી શકે છે. જા લોકો વિરોધ કરે છે, તો તેમની સામે કેસ દાખલ કરવામાં આવશે. ફક્ત સૂત્રોચ્ચાર કરવા બદલ દેશનિકાલનો આદેશ કેવી રીતે જારી કરી શકાય?” કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે પોલીસનું કામ કાયદાનો અમલ કરવાનું છે, સરકારની ટીકા કરનારાઓને નિશાન બનાવવાનું નથી.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે પોલીસ કોઈ નાગરિકને ફક્ત એટલા માટે જિલ્લામાંથી કાઢી મૂકી શકતી નથી કારણ કે તેઓ સરકારી નિર્ણયોનો વિરોધ કરે છે. ન્યાયાધીશ જામદારે એમ પણ ટિપ્પણી કરી હતી કે પોલીસ જનતાના સેવક છે, મુખ્યમંત્રી કે વડા પ્રધાન નહીં. પોલીસ અધિકારીઓની કાર્યવાહી પર નારાજગી વ્યક્ત કરતા તેમણે કહ્યું હતું કે આવી કાર્યવાહી નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરે છે. કોર્ટે એમ પણ સંકેત આપ્યો હતો કે જા યોગ્ય આધાર વગર આવી કાર્યવાહી કરવામાં આવે તો સંબંધિત અધિકારીઓ સામે કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ માધવ જામદારે મહારાષ્ટ્રની વર્તમાન રાજકીય પરિસ્થિતિ પર પણ ટિપ્પણી કરી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં “ઘોડા વેપાર” ચાલી રહ્યું છે અને સાંસદો અને ધારાસભ્યો સતત પક્ષ બદલી રહ્યા છે. તેમણે મજાકમાં અરજદારને એમ પણ કહ્યું હતું કે જા તેમની સામે એફઆઇઆર દાખલ થાય છે, તો તેમણે “પક્ષ બદલવો જાઈએ; ત્યાં વોશિંગ મશીન છે.” આ ટિપ્પણી કોર્ટના આદેશનો ભાગ નહોતી, પરંતુ મૌખિક હતી. જાકે, આ ટિપ્પણીએ મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં એક નવી ચર્ચા જગાવી છે.
બોમ્બે હાઈકોર્ટે તેના લેખિત આદેશમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે સરકારી નીતિઓનો વિરોધ કરવો એ જિલ્લામાંથી હકાલપટ્ટીનું કારણ બની શકે નહીં. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે અરજદારે કેન્દ્ર સરકારના અમુક નિર્ણયો સામે વિરોધ પ્રદર્શન અને ધરણાનું આયોજન કર્યું હતું, પરંતુ આ લોકશાહી અધિકાર છે. માત્ર વિરોધ કરવા બદલ મહારાષ્ટ્ર પોલીસ કાયદા હેઠળ નાગરિક સામે કાર્યવાહી કરવી ગેરકાયદેસર છે. આ બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૯ હેઠળ અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના અધિકાર અને અનુચ્છેદ ૨૧ હેઠળ ગૌરવ સાથે જીવવાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે. કોર્ટે પોલીસ કાર્યવાહીને દુર્ભાવનાપૂર્ણ ગણાવી.
