દિલ્હી હાઈકોર્ટે “કોકરોચ જનતા પાર્ટી” સોશિયલ મીડિયા કેમ્પેઈનના એક્સ હેન્ડલને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. મંગળવારે પસાર કરાયેલા પોતાના નિર્ણયમાં, કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારના એકાઉન્ટ બ્લોક કરવાના આદેશને રદ કર્યો છે. ન્યાયાધીશ સ્વરણ કાંતા શર્માએ કોકરોચ જનતા પાર્ટીના સ્થાપક અભિજીત દિપક દ્વારા કેન્દ્રના બ્લોકિંગ આદેશ સામે દાખલ કરાયેલી અરજી પર આ ચુકાદો આપ્યો.
સુનાવણી દરમિયાન, સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ સરકારનો કેસ રજૂ કર્યો. તેમણે સમજાવ્યું કે દ્ગઈઈ્ પરીક્ષા, મેડિકલ કોલેજ પ્રવેશ પરીક્ષાના ફરીથી આયોજન પહેલાં “અરાજકતા” અટકાવવા માટે એકાઉન્ટ બ્લોક કરવામાં આવ્યું હતું. સરકારે દલીલ કરી હતી કે આવા એકાઉન્ટ્સ ખોટી માહિતી ફેલાવી શકે છે, જે સંભવિત રીતે જાહેર વ્યવસ્થાને ખલેલ પહોંચાડી શકે છે.
હાઈકોર્ટે સરકારની દલીલને ફગાવી દીધી. કોર્ટે જણાવ્યું કે નીટ અંગે કેન્દ્રની ચિંતાઓ હવે સંબંધિત નથી. આનો અર્થ એ છે કે પરીક્ષા સંબંધિત સંભવિત વિક્ષેપનું જાખમ હવે સમાપ્ત થઈ ગયું છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે અભિવ્યÂક્તની સ્વતંત્રતા પર પ્રતિબંધો ફક્ત ત્યારે જ લાદી શકાય છે જ્યારે કોઈ ચોક્કસ અને તાત્કાલિક ખતરો હોય. આ કિસ્સામાં, આવો કોઈ ખતરો અસ્તિત્વમાં નથી.
આ નિર્ણય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર અભિવ્યÂક્તની સ્વતંત્રતાના અધિકારને મજબૂત બનાવે છે. કોર્ટે ભાર મૂકયો કે સરકારે નાગરિકોના ઓનલાઈન મંતવ્યોને દબાવવા માટે વધુ પડતું બળપ્રયોગ ન કરવો જાઈએ. ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ એક વ્યંગાત્મક ઝુંબેશ છે જે ઘણીવાર રાજકીય અને સામાજિક મુદ્દાઓ પર ટિપ્પણી કરે છે. આ કોર્ટનો આદેશ દર્શાવે છે કે વ્યંગ અને ટીકાને પણ અભિવ્યક્તિ સ્વતંત્રતાના દાયરામાં ધ્યાનમાં લેવી જાઈએ.
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની ટિપ્પણીઓના વિવાદ બાદ સીજેપીનું મૂળ એકસ હેન્ડલ ૧૫ મેના રોજ વ્યંગાત્મક ડિજિટલ સંગઠન તરીકે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તે ૨૦૧૮ માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. ૨૧ મે ના રોજ ભારતમાં તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. થોડા સમય પછી, તે ‘કોકરોચ ઇઝ બેક’ નામના નવા હેન્ડલ સાથે ફરી ઉભરી આવ્યું, જેના હાલમાં ૨૨૭,૦૦૦ થી વધુ ફોલોઅર્સ છે.
આ ચળવળે તેના અપરંપરાગત પ્રતીકવાદ અને ડિજિટલ ગતિશીલતા યુÂક્તઓ માટે ધ્યાન ખેંચ્યું છે. તેના સમર્થકો કોકરોચ ઓળખને વિરોધના સ્વરૂપ તરીકે વર્ણવે છે. પાર્ટી કહે છે કે તે યુવાનોની ચિંતાઓને વધારવા અને સરકારને જવાબદાર ઠેરવવા માટે એક સ્વતંત્ર, યુવા-સંચાલિત ચળવળ બનાવવા માંગે છે. તેણે શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં કથિત પ્રણાલીગત નિષ્ફળતાઓ અને નીટ ૨૦૨૬ પેપર લીક પર કેન્દ્રીય શિક્ષણ પ્રધાન ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનના રાજીનામાની માંગણી કરતી ઝુંબેશ શરૂ કરી છે.
