પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ વિશ્વભરમાં ઊર્જા પુરવઠા અંગે ચિંતાઓ ઉભી કરી રહ્યા છે, પરંતુ ભારત સરકારે સમયસર પગલું ભર્યું છે. સરકાર એલએનજી માટે આશરે ૬૦૦ કરોડ રૂપિયાની યુદ્ધ છાતી તૈયાર કરી રહી છે, જેનાથી જરૂર પડ્યે ગેસની તાત્કાલિક ખરીદી શક્ય બને છે. પ્રાથમિક હેતુ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે દેશમાં ખાતર પ્લાન્ટ ગેસની અછતનો સામનો ન કરે અને ઉત્પાદન અવિરત ચાલુ રહે.
હકીકતમાં, ખાતર ઉત્પાદન માટે ગેસ મહત્વપૂર્ણ છે. જો ગેસનો પુરવઠો ઓછો થાય છે, તો તેની સીધી અસર કૃષિ અને ખેડૂતો પર પડી શકે છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે અચાનક થતી કોઈપણ અછતને તાત્કાલિક પહોંચી વળવા માટે આ ભંડોળ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.
ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગની આસપાસ અનિશ્ચિતતા વધી છે. આ માર્ગ વિશ્વના ઉર્જા પુરવઠા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ત્યાં કોઈપણ વિક્ષેપ ગેસ પુરવઠા પર નોંધપાત્ર અસર કરી શકે છે. બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, જો આ તણાવ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો ગેસની ઉપલબ્ધતા ૭૦% થી ઘટીને ૫૦-૬૦% થઈ શકે છે. આનાથી કિંમતોમાં તીવ્ર વધારો થઈ શકે છે, જેની સીધી અસર ભારત જેવા આયાત-આધારિત દેશો પર પડી શકે છે.
ઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોના મતે, એશિયામાં એલએનજી (લિકવીફાઇડ નેચરલ ગેસ) ના ભાવ ૪૦% સુધી વધી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે ગેસ ખરીદવો વધુ મોંઘો થશે અને ઉત્પાદન ખર્ચ પણ વધશે. જોકે, સરકાર આ પરિસ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે તૈયાર છે. આનાથી હાજર બજારમાંથી તાત્કાલિક ગેસ ખરીદીને પુરવઠા સ્થિરતા સુનિશ્ચિત થશે.
હાલમાં, ભારતના યુરિયા પ્લાન્ટ લાંબા ગાળાના કરારો દ્વારા તેમની ગેસની જરૂરિયાતોનો મોટો ભાગ પૂર્ણ કરે છે, જ્યારે થોડો ભાગ હાજર બજારમાંથી ખરીદવામાં આવે છે. જો પુરવઠો ઘટે છે, તો ઉત્પાદન પર અસર પડી શકે છે. સરકાર હવે પ્લાન્ટ બંધ ન થાય અને અવિરત ઉત્પાદન સુનિશ્ચિત કરવા માટે હાજર બજારમાંથી વધુ ગેસ ખરીદવાની તૈયારી કરી રહી છે. આનાથી ખેડૂતોને સમયસર ખાતર મળે તે પણ સુનિશ્ચિત થશે.
ખરીફ સિઝન દરમિયાન ભારતમાં ખાતરની માંગ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે. આ સમયે, દેશને દર વર્ષે લાખો ટન યુરિયાની જરૂર પડે છે. જો ગેસનો પુરવઠો ખોરવાય છે, તો ઉત્પાદન ઘટી શકે છે અને આયાત પર નિર્ભરતા વધી શકે છે. સરકાર આ પરિસ્થિતિને ટાળવા માંગે છે અને અગાઉથી તૈયારી કરી રહી છે. દેશમાં આશરે ૩૭ યુરિયા પ્લાન્ટ ગેસ પર આધાર રાખે છે, જે તેમના ખર્ચનો નોંધપાત્ર હિસ્સો ધરાવે છે.
સરકારના આ પગલાથી જનતાને સીધો ફાયદો થશે. ગેસની અછતથી ખાતરના ઉત્પાદન પર કોઈ અસર થશે નહીં, જેનાથી કોઈપણ કૃષિ સંકટ ટાળી શકાશે. વધુમાં, અચાનક ભાવ વધારાની અસર મોટાભાગે નિયંત્રિત થશે.
