વેનેઝુએલામાં બુધવારે સાંજે બે શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યા. યુએસ ભૂસ્તરશા†ીય સર્વે અનુસાર, પહેલા ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર ૭.૧ હતી, ત્યારબાદ ૩૯ સેકન્ડ પછી બીજા ભૂકંપ રિક્ટર સ્કેલ પર ૭.૫ હતો.ભૂકંપથી થયેલા જાનમાલના નુકસાનની સત્તાવાર માહિતી હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવી નથી, પરંતુ એવી આશંકા છે કે વેનેઝુએલામાં જાવા મળેલી વિનાશને કારણે હજારો લોકો મૃત્યુ પામ્યા હશે. કેટલાક મીડિયા અહેવાલો દાવો કરે છે કે મૃત્યુઆંક ૧૦,૦૦૦ સુધી પહોંચી શકે છે. સુનામીની ચેતવણી પણ જારી કરવામાં આવી છે.વેનેઝુએલામાં આવેલા ભૂકંપથી થયેલ વિનાશ પહેલો નથી; કુદરતે પહેલા પણ ઘણી વખત આવી જ રીતે માનવોને ધમકી આપી છે. તો ચાલો જાણીએ કે કયા મોટા ભૂકંપે હજારો લોકોનો ભોગ લીધો હતો અને ભારે વિનાશ સર્જ્યો હતો.
કયો ભૂકંપ, ૪૭૦ વર્ષ પહેલાં, કેટલા લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા?
ઐતિહાસિક રેકોર્ડ મુજબ, ૧૫૫૬માં ચીનના શાંક્સીમાં વિશ્વનો સૌથી ભયંકર ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેમાં અંદાજે ૮૦૦,૦૦૦ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. જાકે, આ ભૂકંપની ચોક્કસ તીવ્રતાનું દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવ્યું નથી. પરિણામે, ૨૦૦૪ના હિંદ મહાસાગરના ભૂકંપને સૌથી ભયંકર માનવામાં આવે છે.
તાઇવાનમાં પણ હજારો લોકોએ ભૂકંપને કારણે પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે. તાજેતરના વર્ષોમાં તાઇવાન સમાચારમાં રહ્યું છે કારણ કે ૨૦૨૪ના ભૂકંપે લગભગ સાત દાયકા જૂના ઘા ફરી ખોલ્યા હતા. ૧૯૩૫ અને ૧૯૯૯ના ભૂકંપે સંયુક્ત રીતે તાઇવાનમાં ૫,૬૦૦ થી વધુ લોકોના મોત નિપજ્યા હતા. ૨૦૨૦ પછીના સૌથી વિનાશક ભૂકંપોએ તુર્કી અને સીરિયામાં ૬૦,૦૦૦ થી વધુ લોકોના જીવ લીધા છે.
લગભગ ૨૨ વર્ષ પહેલાં આવેલા ૨૦૦૪ના હિંદ મહાસાગરના ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર ૯.૧ હતી અને તેના પરિણામે સુનામીના પરિણામે આશરે ૨૫૦,૦૦૦ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. આ સુનામીએ ઇન્ડોનેશિયા, ભારત, શ્રીલંકા અને થાઇલેન્ડને સૌથી વધુ અસર કરી હતી. આ ભૂકંપે સુમાત્રાના કિનારાથી ૧૫૦ માઇલ દૂર દરિયા કિનારે એક શÂક્તશાળી વિસ્ફોટ કર્યો હતો, જેનાથી ૨૩,૦૦૦ હિરોશિમા બોમ્બ જેટલી ઉર્જા બહાર નીકળી હતી.
૨૦૧૦નો હૈતી ભૂકંપઃ ૪૭૦ વર્ષ પહેલાં ૧૫૫૬ના ભૂકંપ પછી, આવી કુદરતી આફતોના અસંખ્ય રેકોર્ડ સૂચવે છે કે વિશ્વભરમાં લાખો લોકોએ પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો છે. ૧૨ જાન્યુઆરી, ૨૦૧૦ના રોજ, હૈતીની રાજધાની પોર્ટ-ઓ-પ્રિન્સ પર ૭.૦ ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેમાં આશરે ૧૦૦,૦૦૦ થી ૧૬૦,૦૦૦ લોકો માર્યા ગયા હતા. જાકે, સત્તાવાર આંકડા અલગ છે.૮ ઓક્ટોબર, ૨૦૦૫ના રોજ, ભારત અને પાકિસ્તાનના સરહદી વિસ્તારોમાં ૭.૬ ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો, જેનાથી પાકિસ્તાનના ખૈબર પખ્તુનખ્વા પ્રાંત અને જમ્મુ અને કાશ્મીરના કેટલાક ભાગો પ્રભાવિત થયા. તેની અસર અફઘાનિસ્તાન, તાજિકિસ્તાન અને ચીનના શિનજિયાંગ પ્રાંત સુધી અનુભવાઈ. આ ભૂકંપમાં ૮૬,૦૦૦ લોકો માર્યા ગયા. આ ભૂકંપના કારણે વ્યાપક ભૂસ્ખલન થયું અને માળખાગત સુવિધાઓને ભારે નુકસાન થયું, જેના કારણે લાખો લોકો બેઘર બન્યા.
૬ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૩ના રોજ, તુર્કી અને સીરિયામાં ૭.૮ ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો, ત્યારબાદ રિક્ટર સ્કેલ પર ૭.૫ ની તીવ્રતાનો બીજા ભૂકંપ આવ્યો. આ ભૂકંપ ખાસ કરીને વિનાશક હતો કારણ કે તે કડકડતી ઠંડી દરમિયાન આવ્યો હતો અને હવે તેને આધુનિક તુર્કીના ઇતિહાસમાં સૌથી ભયંકર આપત્તિ માનવામાં આવે છે. બંને દેશોમાં કુલ મૃત્યુઆંક ૫૯,૦૦૦ હોવાનો અંદાજ છે.તે ૧૧ માર્ચ, ૨૦૧૧ હતો. જાપાનમાં આવેલા શક્તિશાળી ભૂકંપ પછી સુનામીએ આખા દેશને તબાહ કરી દીધો હતો. આ ભૂકંપ, જેને ફુકુશિમા ભૂકંપ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેણે આખા દેશને તબાહ કરી દીધો હતો. સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, આ સમય દરમિયાન ૧૮,૦૦૦ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. જાકે, અન્ય અહેવાલો સૂચવે છે કે ૧૦૦,૦૦૦ થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. ભૂકંપની તીવ્રતા ૯ માપવામાં આવી હતી. પરિણામે આવેલા સુનામીએ જાપાનના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ૩૦૦,૦૦૦ થી વધુ ઇમારતોને તબાહ કરી દીધી હતી.૨૫ એપ્રિલ, ૨૦૧૫ના રોજ, નેપાળમાં ૮.૧ ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો. ૧૦,૦૦૦ થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા અને ૨૩ ઘાયલ થયા હતા એક હજારથી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા. આ વિનાશનો ભય આજે પણ નેપાળના લોકોમાં અનુભવાય છે. ભૂકંપની અસર ભારત, ચીન, બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન સુધી અનુભવાઈ હતી. ૨૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૧ ના રોજ ભારતના કચ્છ અને ભૂજમાં આવેલા ભૂકંપમાં ભારે વિનાશ થયો હતો. આ ભૂકંપની તીવ્રતા ૭.૭ ની હતી. તેનાથી ગુજરાતમાં ભારે વિનાશ થયો હતો. કચ્છ અને ભૂજમાં ૩૦,૦૦૦ થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા અને ૧,૫૦,૦૦૦ થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા. ભૂકંપને કારણે સમગ્ર ગુજરાતમાં ૪,૦૦,૦૦૦ થી વધુ ઘરો ધરાશાયી થયા હતા. તેની અસર પાકિસ્તાનમાં પણ અનુભવાઈ હતી.
