મણિપુર હિંસા સંબંધિત કેસોની સુનાવણી કરતી વખતે, સુપ્રીમ કોર્ટે ે તપાસ અને ટ્રાયલની ધીમી ગતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી. કોર્ટે સંકેત આપ્યો કે, મણિપુર અને ગુવાહાટી હાઇકોર્ટની સંમતિથી, કેસોના નિકાલને ઝડપી બનાવવા માટે ખાસ અદાલતોની સ્થાપના કરી શકાય છે, જ્યાં દૈનિક સુનાવણી યોજાશે. કોર્ટે સીબીઆઈ અને સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્તીગેશન ટીમ (એસઆઈટી) ને પણ બાકી રહેલી તપાસ ઝડપી બનાવવા અને ચાર્જશીટ દાખલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ, ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે ખાસ અદાલતોની સ્થાપના ફક્ત ત્યારે જ અસરકારક રહેશે જા તપાસ એજન્સીઓ સમયસર તેમની તપાસ પૂર્ણ કરે. કોર્ટે મણિપુર સરકારને સીબીઆઈ અને એસઆઈટીને તમામ શક્્ય સહયોગ આપવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો.
સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટમાં રજૂ કરાયેલા સ્ટેટસ રિપોર્ટ અનુસાર, સીબીઆઈએ અત્યાર સુધીમાં ૨૧ કેસોમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે, જ્યારે ૧૧ કેસોમાં તપાસ ચાલુ છે. ત્રણ કેસોમાં ક્લોઝર રિપોર્ટ સ્વીકારવામાં આવ્યા છે, અને ચાર હજુ પણ તપાસ હેઠળ છે. રાજ્યના આઠ જિલ્લાઓમાં ૩,૦૨૦ કેસોની તપાસ કરી રહેલી એસઆઈટીએ ૩૦૧ કેસોમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે. જા કે, આમાંથી ફક્ત ૧૦ કેસોમાં ટ્રાયલ શરૂ થઈ છે. આ કેસોમાં કુલ ૨,૯૨૪ સાક્ષીઓની પૂછપરછ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. સીબીઆઈએ કોર્ટને જાણ કરી કે તપાસ પૂર્ણ કરવામાં તેને ઘણી ગંભીર મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. હિંસા પછી, મોટી સંખ્યામાં સાક્ષીઓ અન્ય સ્થળોએ ગયા છે, ઘણા અવિશ્વાસને કારણે સહકાર આપી રહ્યા નથી, ભાષા અવરોધો અસ્તિત્વમાં છે, અને લાંબા સમય સુધી ઇન્ટરનેટ બંધ રહેવાને કારણે ડિજિટલ પુરાવા એકત્રિત કરવાનું મુશ્કેલ બન્યું છે. સુપ્રીમ કોર્ટે જવાબ આપ્યો કે તે આ પડકારોને સમજે છે, પરંતુ તપાસ અનિશ્ચિત સમય માટે મુલતવી રાખી શકાતી નથી. કોર્ટે ટિપ્પણી કરી, “પડકારો વાસ્તવિક હોઈ શકે છે, પરંતુ બાકી રહેલી તપાસ વાજબી સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ થવી જાઈએ.”કોર્ટે કહ્યું કે તે હિંસા સંબંધિત કેસોની દૈનિક સુનાવણી હાથ ધરવા માટે મણિપુર સરકાર અને મણિપુર અને ગુવાહાટી હાઇકોર્ટ સાથે પરામર્શ કરીને ખાસ અદાલતો સ્થાપવાનો પ્રસ્તાવ મૂકી રહી છે. કોર્ટે એડિશનલ સોલિસિટર જનરલને જરૂરી ખાસ અદાલતોની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે તમામ બાકી અને ચાર્જશીટ કરાયેલા કેસોની વિગતો એકત્રિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. સુનાવણી દરમિયાન, એ મુદ્દો પણ ઉભો થયો કે ઘણા પીડિત પરિવારોને હજુ સુધી ચાર્જશીટની નકલો મળી નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે સંબંધિત અધિકારીઓને એક અઠવાડિયાની અંદર પીડિતો અને તેમના વકીલોને ચાર્જશીટ પૂરા પાડવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. જાકે, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે આ દસ્તાવેજા મહિલા સંગઠનો અથવા જાહેર હિતના અરજદારોને આપવામાં આવશે નહીં, કારણ કે તે સંવેદનશીલ ફોજદારી કેસોથી સંબંધિત છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે અરજદારોને આશરે ૩૦ લોકોના ગુમ થવાના કેસની સીબીઆઈ તપાસની માંગ કરતી અરજી પર મણિપુર હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશનો સંપર્ક કરવાની મંજૂરી આપી હતી. હિંસામાં નુકસાન પામેલા ચર્ચ અને અન્ય ધાર્મિક સ્થળોના પુનઃનિર્માણનો મુદ્દો પણ કોર્ટ સમક્ષ આવ્યો હતો. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે જણાવ્યું હતું કે સરકારની હાલમાં પ્રાથમિકતા વિસ્થાપિત લોકોને આવાસ પૂરું પાડવાની છે, કારણ કે “તેમના માથા પર છત હોવી સર્વોપરી છે.” જાકે, તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે કોઈપણ ધાર્મિક સ્થળની જમીન પર અતિક્રમણની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.
