કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને રાજ્યસભા સાંસદ પી. ચિદમ્બરમે મંગળવારે વી-ડેમ ઇલેક્ટોરલ ડેમોક્રેસી ઇન્ડેક્સમાં ૧૭૯ દેશોમાં ભારતનો ૧૦૬મો ક્રમ દર્શાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે ૧૯૭૫ પછીનો આ ઇન્ડેક્સમાં સૌથી નીચો સ્કોર છે.
ચિદમ્બરમે એકસ પર પોસ્ટ કર્યું, “ભારત ઇલેક્ટોરલ ડેમોક્રેસી ઇન્ડેક્સમાં ૧૭૯ દેશોમાંથી ૧૦૬મા ક્રમે છે. ભારત માટે ફ-ડ્ઢીદ્બનો ડેમોક્રેસી ઇન્ડેક્સનો સ્કોર ૧૯૭૫ પછીનો સૌથી નીચો છે.” કોંગ્રેસ આ મુદ્દા પર સતત સરકાર પર હુમલો કરી રહી છે. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ અનેક વખત સરકાર પર મત ચોરીનો આરોપ લગાવ્યો છે.
વી-ડેમે વર્ષ ૨૦૨૫ માટે ચૂંટણી લોકશાહી સૂચકાંકમાં ભારતને ૦.૩૮નો સ્કોર આપ્યો, જે દેશને ૧૦૬મા ક્રમે છે. લિબરલ ડેમોક્રેસી સૂચકાંકમાં, ભારત ૦.૨૬ના સ્કોર સાથે ૧૦૫મા ક્રમે છે.વી-ડેમે વસ્તી-ભારિત માપદંડોનો ઉપયોગ કર્યો, જે આંકડાકીય રીતે નોંધપાત્ર હદ દર્શાવે છે કે સરેરાશ વૈÂશ્વક નાગરિક લોકશાહીનો આનંદ માણે છે. દેશની સરેરાશનો ઉપયોગ કરીને, તે સેશેલ્સ અથવા તિમોર-લેસ્ટે જેવા નાના દેશોમાં ભારત અથવા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જેટલું જ વજન આપે છે. સંસ્થાએ ભારતને ચૂંટણી સરમુખત્યારશાહી તરીકે વર્ગીકૃત કર્યું છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે દક્ષિણ અને મધ્ય એશિયામાં, નેપાળ અને શ્રીલંકામાં ફક્ત ૨ ટકા લોકો ચૂંટણી લોકશાહીનો આનંદ માણે છે. દરમિયાન, ભૂટાન, મંગોલિયા અને માલદીવ જેવા ત્રણ ‘ગ્રે ઝોન’ લોકશાહી દેશોમાં ખૂબ જ ઓછી સંખ્યામાં લોકો રહે છે. તેણે કિર્ગિસ્તાન અને પાકિસ્તાન સાથે ભારતને ચૂંટણીલક્ષી સરમુખત્યારશાહી તરીકે વર્ગીકૃત કર્યું છે, જ્યારે અફઘાનિસ્તાન અને તુર્કમેનિસ્તાનને બંધ સરમુખત્યારશાહી તરીકે વર્ગીકૃત કર્યું છે.
ભારતમાં, વી-ડેમ પાર્ટી ૨૦૦૯ થી સરમુખત્યારશાહીના ધીમે ધીમે ઉદયની હિમાયત કરે છે, લોકશાહી સંસ્થાઓના વ્યવસ્થિત વિઘટનનો દાવો કરે છે. તે અભિવ્યÂક્તની સ્વતંત્રતા અને મીડિયા સ્વતંત્રતામાં ઘટાડો, સરકારની ટીકા કરતા પત્રકારોની હેરાનગતિ અને નાગરિક સમાજ અને વિપક્ષ પરના હુમલાઓને આ ઘટાડાના કારણો તરીકે પ્રકાશિત કરે છે.વી-ડેમ ઇન્સ્ટટ્યૂટનું નેતૃત્વ એસોસિયેટ પ્રોફેસર સ્ટીવન વિલ્સન કરે છે. તે સ્વીડનની ગોથેનબર્ગ યુનિવર્સિટીના રાજકીય વિજ્ઞાન વિભાગમાં સ્થિત છે.
