મધ્યપ્રદેશના બાલાઘાટ જિલ્લામાં સૌથી કુખ્યાત અને સૌથી મોટું ‘ડબલ મની કૌભાંડ’ ફરી એકવાર હેડલાઇન્સમાં છે. પોલીસે આ સમગ્ર સંગઠિત સટ્ટાબાજી અને છેતરપિંડી યોજનાના માસ્ટરમાઇન્ડ સોમેન્દ્ર કાંકરાણેને તેના સાત સાથીઓ સાથે ધરપકડ કરવામાં મોટી સફળતા મેળવી છે. આ સમગ્ર કાર્યવાહી ઉત્તરાખંડના ધાર્મિક નગરી હરિદ્વારમાં કરવામાં આવી હતી, જ્યાં બધા આરોપીઓ છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી પોતાની ઓળખ છુપાવીને ફરાર હતા. મુખ્ય આરોપી સોમેન્દ્ર કાંકરનને પણ કોર્ટે ભાગેડુ જાહેર કર્યો હતો અને તેની સામે કાયમી વોરંટ જારી કરવામાં આવ્યું હતું. રોકાણકારોને તેમના મહેનતના પૈસાથી છેતરનાર આ ક્રૂર ગેંગ અનિયમિત થાપણ પ્રતિબંધ કાયદા હેઠળ ૬૩ થી વધુ ફોજદારી કેસોનો સામનો કરી રહી છે. પ્રારંભિક અંદાજ મુજબ, કુલ કૌભાંડ ૫૦૦ કરોડથી વધુનું છે, જેના કારણે પોલીસ અને વહીવટીતંત્ર પર આરોપીઓને પકડવા માટે ભારે દબાણ આવ્યું છે.
આ કપટી રોકાણ યોજનાનો ૨૦૨૨ માં બાલાઘાટમાં પર્દાફાશ થયો હતો. પોલીસે તે સમયે કડક કાર્યવાહી કરી હતી, જેમાં સોમેન્દ્ર કાંકરન સહિત અનેક વ્યક્તિઓની અટકાયત કરવામાં આવી હતી. શરૂઆતના દરોડામાં, પોલીસે આરોપીઓના ઠેકાણાઓમાંથી ૧૩ કરોડથી વધુ રોકડ જપ્ત કરી હતી. વધુમાં, તપાસ આગળ વધતાં, ૩૨ બેંક ખાતાઓમાં જમા કરાયેલા આશરે ૧૧ કરોડ (આશરે ૧.૧ અબજ) ફ્રીઝ કરવામાં આવ્યા હતા, અને આરોપીની ૪૫ કરોડ (આશરે ૪૫ અબજ) થી વધુ કિંમતની બેનામી મિલકતો જપ્ત કરવા માટે મોટી કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. તેની શરૂઆતની ધરપકડ બાદ, સોમેન્દ્રને કોર્ટે શરતી જામીન આપ્યા હતા, પરંતુ કેસની ગંભીરતાને કારણે હાઇકોર્ટે પાછળથી તેના જામીન રદ કર્યા હતા. જામીન રદ કરવા અને ટ્રાયલ કોર્ટમાં તેની સતત ગેરહાજરીને કારણે રોકાણકારોના કેસોની કાનૂની કાર્યવાહી અટકી ગઈ હતી, આરોપીએ ફક્ત તેના વકીલો દ્વારા તારીખોમાં વિલંબ કર્યો હતો.
આ ડબલ-મની યોજનાથી માત્ર બાલાઘાટમાં જ નહીં પરંતુ પડોશી રાજ્યોમાં પણ પીડિતોને અસર થઈ હતી. સામાન્ય નાગરિકોથી લઈને સરકારી અધિકારીઓ, કર્મચારીઓ, મોટા વ્યવસાયો અને રાજકારણીઓ સુધીના લોકોએ ટૂંકા સમયમાં ધનવાન બનવાની આશામાં કરોડો રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું હતું. શરૂઆતમાં, સોમેન્દ્ર કાંકરાણેએ વિશ્વસનીયતા બનાવવા માટે ૮ થી ૯ મહિનામાં તેના પૈસા બમણા કર્યા, જેનાથી લોકોનો વિશ્વાસ વધ્યો. પાછળથી, જ્યારે વધુ સ્પર્ધકો બજારમાં પ્રવેશ્યા અને બે થી ત્રણ મહિનામાં પૈસા બમણા કરવાનો દાવો કર્યો, ત્યારે સોમેન્દ્રનો વ્યવસાય ઘટવા લાગ્યો. ત્યારબાદ તેણે એજન્ટોનું નેટવર્ક સ્થાપ્યું અને રોકાણકારોને ગેરંટી તરીકે બ્લેન્ક ચેક આપવાનું શરૂ કર્યું. જ્યારે પૈસા પાછા મળવાનું બંધ થઈ ગયું અને મુખ્યમંત્રીની હેલ્પલાઈન ફરિયાદોથી ભરાઈ ગઈ, ત્યારે પોલીસે આખરે આ રેકેટનો પર્દાફાશ કર્યો. વિધાનસભાના તત્કાલીન ડેપ્યુટી સ્પીકર, શ્રીમતી હિના કાવરેએ પણ વિધાનસભામાં આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો. એવું કહેવાય છે કે મુખ્ય આરોપીને બચાવવા અને બચાવવામાં, તેને ભાગવામાં મદદ કરવામાં, પડદા પાછળ ઘણા પ્રભાવશાળી અને શ્રીમંત વ્યÂક્તઓ સામેલ હતા.
પોલીસ અધિક્ષક આદિત્ય મિશ્રાના સક્ષમ માર્ગદર્શન હેઠળ, ટીમે તત્પરતા દાખવી અને માત્ર સોમેન્દ્રને જ નહીં, પરંતુ તેના સમગ્ર પરિવાર અને તેની સાથે ફરાર રહેલા સાથીદારોને પણ પકડી લીધા. ધરપકડ કરાયેલા અન્ય આરોપીઓમાં સોમેન્દ્રના પરિવારના સભ્યો અને સહયોગીઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમ કે રાકેશ મહેશવેર, તમેશ મહેશવેર, પ્રદ્યુમ્ન કાંકરન, દિનેશ કાંકરન, રામપ્રસાદ મનસુરે, પ્રદીપ કાંકરન અને રૂપચંદ ઘરડે. આ બધા પર ગેરકાયદેસર નાણાકીય યોજનાઓ ચલાવવાના ગંભીર આરોપો છે. પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, કૌભાંડના અન્ય બે મુખ્ય આરોપીઓ, અજય તિડકે અને હેમરાજ આમદરે, પહેલાથી જ જેલના સળિયા પાછળ છે. સોમેન્દ્રની ધરપકડથી કોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસોની સુનાવણી ઝડપી બનશે, જેનાથી પીડિતોને ઝડપી ન્યાય મળવાની આશા જાગશે.
