ભારતે ૧૩,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાના પંજાબ નેશનલ બેંક (પીએનબી) કૌભાંડના મુખ્ય આરોપી ભાગેડુ હીરા વેપારી મેહુલ ચોક્સી સામેના કેસમાં મોટી સફળતા મેળવી છે. બેલ્સીયમના એન્ટવર્પની એક કોર્ટે ચોક્સીના પ્રત્યાર્પણને મંજૂરી આપી હતી. કોર્ટે ભારતની પ્રત્યાર્પણ વિનંતીને માન્ય રાખી હતી, જેમાં ચોક્સીની ધરપકડને માન્ય જાહેર કરવામાં આવી હતી. આ નિર્ણય ભારત માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે, જે ચોક્સીને ભારત પાછા લાવવા અને કાયદાનો સામનો કરવા માંગે છે. જાકે, ચોક્સી પાસે બેલ્સીયમ હાઇકોર્ટમાં આ નિર્ણય સામે અપીલ કરવાનો વિકલ્પ છે.ભારતીય અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે એન્ટવર્પ કોર્ટે સપ્ટેમ્બરમાં થયેલી સુનાવણી બાદ આ ચુકાદો આપ્યો હતો. સુનાવણી દરમિયાન, બેલ્સીયમના સરકારી વકીલો, ભારતીય વિદેશ મંત્રાલય અને અધિકારીઓ સાથે, મજબૂત દલીલો રજૂ કરી. તેમણે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે ચોક્સીએ તેના ભત્રીજા નીરવ મોદી સાથે મળીને પંજાબ નેશનલ બેંકમાં ૧૩,૦૦૦ કરોડનો ગોટાળો કર્યો હતો. કોર્ટને એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે ચોક્સી ભાગેડુ છે અને તેને મુક્ત કરવાથી તે ફરીથી ભાગી શકે છે. કોર્ટે ચોક્સીના વકીલોની દલીલોને ફગાવી દીધી હતી અને તેની ધરપકડને સમર્થન આપ્યું હતું. બેલ્સીયમની વિવિધ અદાલતોએ પણ ચોક્સીની જામીન અરજીઓ ફગાવી દીધી છે.ભારતની વિનંતી પર મેહુલ ચોક્સીની ૧૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ ના રોજ બેલ્સીયમમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ચોક્સી અગાઉ કેરેબિયન દેશ એંટીગુઆ અને બાર્બુડામાં છુપાયેલો હતો, જ્યાં તેણે નાગરિકતા મેળવી હતી. બેલ્સીયમમાં તેમના રોકાણ પછી, સીબીઆઇ વિદેશ મંત્રાલય અને ગૃહ મંત્રાલયે ચોક્સીના પ્રત્યાર્પણ માટે જરૂરી કાગળકામ પૂર્ણ કરવા માટે ઝડપથી કાર્યવાહી કરી. ભારતે બેલ્સીયમને ખાતરી આપી હતી કે ચોક્સીને પ્રત્યાર્પણ પછી મુંબઈની આર્થર રોડ જેલમાં બેરેક નંબર ૧૨ માં રાખવામાં આવશે.ભારતે બેલ્સીયમને ખાતરી આપી હતી કે ચોક્સીને જેલમાં યુરોપિયન ધોરણો અનુસાર સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવશે. ૪ સપ્ટેમ્બરના રોજ, ગૃહ મંત્રાલયે બેલ્સીયમને જાણ કરી હતી કે બેરેક નંબર ૧૨ માં દરેક કેદીને યુરોપિયન કમિટી ફોર ધ પ્રિવેન્શન ઓફ ટોર્ચરના ધોરણો અનુસાર પૂરતી જગ્યા પૂરી પાડવામાં આવશે. ચોક્સીનો સેલ આશરે ૨૦ ફૂટ બાય ૧૫ ફૂટનો હશે, જેમાં એક અલગ શૌચાલય અને શૌચાલય, વેંટીલેટેડ બારીઓ અને ગ્રીલ્ડ મુખ્ય દરવાજા હશે. સેલમાં સ્વચ્છ ગાદલું, ઓશીકું, ચાદર અને ધાબળો આપવામાં આવશે.કેદીઓને શુદ્ધ પીવાનું પાણી, દૈનિક સફાઈ, બહારની કસરત, ચેસ અને કેરમ જેવી બોર્ડ ગેમ્સ, બેડમિન્ટન, અખબારો, ટીવી ચેનલો, વિડીયો કોંફર્સિગ અને ટેલિમેડિસિન જેવી સુવિધાઓ પણ મળશે. વધુમાં, આર્ટ ઓફ લિવિંગ યોગ સત્રો પણ ઓફર કરવામાં આવે છે. કેદીઓને અઠવાડિયામાં એકવાર તેમના પરિવારોને અને દરરોજ તેમના વકીલોને મળવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે.મેહુલ ચોક્સી અને તેના ભત્રીજા નીરવ મોદી પર પીએનબીની મુંબઈ શાખા (બ્રેડી હાઉસ) ખાતે ચોક્કસ બેંક અધિકારીઓ સાથે મળીને ૧૩,૦૦૦ કરોડની છેતરપિંડી કરવાનો કાવતરું ઘડવાનો આરોપ છે. તપાસ એજન્સીઓ અનુસાર, ચોક્સીની કંપનીઓએ માર્ચ-એપ્રિલ ૨૦૧૭ માં કોઈપણ મંજૂર મર્યાદા અથવા રોકડ માર્જિન વિના ૧૬૫ લેટર ઓફ અંડરટેકિંગ અને ૫૮ ફોરેન લેટર ઓફ ક્રેડિટ મેળવ્યા હતા. આનો ઉપયોગ વિદેશી બેંકો પાસેથી લોન મેળવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે ચોક્સીની કંપનીઓ લોન ચૂકવવામાં નિષ્ફળ ગઈ, ત્યારે પીએનબીને ૬,૩૪૪.૯૭ કરોડ ચૂકવવા પડ્યા.ચોકસીનું પ્રત્યાર્પણ કરવા માટે સીબીઆઈએ યુનાઈટેડ નેશન્સ કન્વેન્શન અગેઇન્સ્ટ ટ્રાન્સનેશનલ ઓર્ગેનાઈઝ્ડ ક્રાઈમ અને કન્વેન્શન અગેઇન્સ્ટ કરપ્શન નો ઉલ્લેખ કર્યો. વધુમાં, ૨૦૧૮ અને ૨૦૨૧માં મુંબઈની એક ખાસ અદાલત દ્વારા જારી કરાયેલા બે ઓપન અરેસ્ટ વોરંટ પણ બેલ્સીયમમાં બજાવ્યા હતા. ચોકસીના ભત્રીજા અને કૌભાંડના સહ-આરોપી નીરવ મોદીની ૨૦૧૯માં લંડનમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તે હાલમાં લંડનની જેલમાં છે અને ભારત પ્રત્યાર્પણ સામે કાનૂની લડાઈ લડી રહ્યો છે. ચોકસી પાસે હવે બેલ્સીયમ હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરવાની તક છે. ભારત સરકાર અને તપાસ એજન્સીઓ ચોકસીને શક્ય તેટલી વહેલી તકે ભારત લાવવા માટે તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે.
