સામાન્ય લોકો અને નીતિ નિર્માતાઓ બંને માટે ફુગાવાના મોરચે એક મુખ્ય અને ચિંતાજનક સમાચાર આવ્યા છે. જૂન ૨૦૨૬ માં ભારતનો જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક આધારિત ફુગાવો વધીને ૯.૮૭% થયો છે. મે મહિનામાં, આ આંકડો ૯.૬૮ ટકા હતો. કોમોડિટીના ભાવમાં વધારો અને ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળાએ આ વધારાને વેગ આપ્યો છે. નોંધપાત્ર રીતે, આ આંકડા સુધારેલા આધાર વર્ષ ૨૦૨૨-૨૩ પર આધારિત છે. આ વધારાથી માત્ર ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થયો નથી પરંતુ છૂટક બજારમાં વધુ ભાવ વધારાનું ગંભીર જાખમ પણ ઉભું થયું છે.
આ વખતે, જથ્થાબંધ ફુગાવામાં વધારો થવાનું સૌથી મોટું કારણ ખાદ્ય અને બિન-ખાદ્ય વસ્તુઓના આકાશને આંબી રહેલા ભાવ છે. વરસાદના અભાવ અને અલ નીનોની અસરથી પાકને નુકસાન થયું છે, જેના કારણે જૂનમાં ખાદ્ય ફુગાવામાં તીવ્ર વધારો ૫.૪૯ ટકા થયો છે, જે મે મહિનામાં માત્ર ૩.૬૦ ટકા હતો. વધુમાં, બિન-ખાદ્ય વસ્તુઓ માટે જથ્થાબંધ ફુગાવાનો દર પણ ૧૧.૦૭ ટકાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો છે.વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, જૂન ૨૦૨૬ માં જથ્થાબંધ ફુગાવાને આગળ ધપાવતા મુખ્ય પરિબળોમાં શામેલ છેઃ ખનિજ તેલ (પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનો),ખાદ્ય વસ્તુઓ,મૂળભૂત ધાતુઓનું ઉત્પાદન,રસાયણો અને રાસાયણિક ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન
જથ્થાબંધ ફુગાવાના આ ઊંચા સ્તર વચ્ચે, બળતણ અને વીજળીના મોરચે રાહતના એકમાત્ર સમાચાર આવ્યા. બળતણ ફુગાવો જૂનમાં ઘટીને ૨૭.૪૧ ટકા થયો, જે મે મહિનામાં ૩૦.૩૩ ટકાની ટોચ પર હતો. બાર્કલેઝની નોંધ મુજબ, યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ કરારની જાહેરાતથી જૂનમાં વૈÂશ્વક કોમોડિટી અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થોડી રાહત મળી, જેની સ્થાનિક બજાર પર પણ અસર પડી. જાકે, ઉત્પાદિત ઉત્પાદનોનો ફુગાવો મે મહિનાની જેમ જ જૂનમાં ૭.૪૮ ટકા પર Âસ્થર રહ્યો.
અર્થશાસ્ત્રીઓ ભવિષ્યના દૃષ્ટિકોણ વિશે ચિંતિત અને આશાવાદી બંને છે. ઇÂન્ડયા રેટિંગ્સ એન્ડ રિસર્ચના ડિરેક્ટર મેઘા અરોરા માને છે કે જુલાઈ ૨૦૨૬ માં જથ્થાબંધ ફુગાવો ૧૦ ટકાથી વધુ થઈ શકે છે. મધ્ય પૂર્વમાં ફરી તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો અને ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવ પર અલ નીનોની અસર મુખ્ય પરિબળો હશે. દરમિયાન, ર્મ્કછ ગ્લોબલ રિસર્ચ ખાતે ભારત અને છજીઈછદ્ગ આર્થિક સંશોધનના વડા રાહુલ બાજારિયાનો અંદાજ છે કે ૨૦૨૬ ના ત્રીજા ક્વાર્ટર (ઊ૩) સુધીમાં જથ્થાબંધ ફુગાવો ઓછો થઈ શકે છે.દરમિયાન, સરકાર ધીમે ધીમે ડબ્લ્યુપીઆઇને ઉત્પાદક ભાવ સૂચકાંક સાથે બદલવા તરફ આગળ વધી રહી છે. જૂનમાં, આઉટપુટ પીપીઆઇ પણ જથ્થાબંધ ભાવો સાથે સુસંગત રીતે વધ્યો, જે મે મહિનામાં ૯.૪ ટકાથી ૯.૬ ટકાનો વધારો દર્શાવે છે.
જથ્થાબંધ ફુગાવો સીધી છૂટક ફુગાવાને અસર કરે છે. છૂટક ફુગાવો પણ જૂનમાં ૪.૩૮ ટકાની ૧૭ મહિનાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો (મે મહિનામાં ૩.૯૩ ટકાથી વધુ). રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈÂન્ડયાએ છૂટક ફુગાવો ૪ ટકા (૨% અસ્થિરતા સાથે) જાળવી રાખવાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે. આ સંજાગોને ધ્યાનમાં રાખીને, આરબીઆઇએ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે ફુગાવાનો અંદાજ ૪.૬ ટકાથી વધારીને ૫.૧ ટકા કર્યો છે, કારણ કે વૈશ્વિક સ્તરે ઇંધણના ઊંચા ભાવ હવે છૂટક પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પર અસર કરી રહ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં વ્યાજ દરમાં ઘટાડો થવાની શક્્યતા ઓછી છે, અને સામાન્ય ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર બોજ વધી શકે છે.
