ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે કાનૂની વ્યવસાયમાં લિંગ-આધારિત ભાગીદારી પર તેમના મજબૂત વલણ વિશે વાત કરી છે. તેમણે કહ્યું, “કાનૂની વ્યવસાયમાં મહિલાઓ માટે એક મજબૂત વ્યવસ્થા બનાવવા માટે કામ ચાલી રહ્યું છે.” ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તે જણાવ્યું હતું કે તેઓ કાનૂની વ્યવસાયમાં મહિલાઓની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક મજબૂત વ્યવસ્થા પર કામ કરી રહ્યા છે. ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી ખાતે ઓક્સફર્ડ લો સોસાયટી અને ઓક્સફર્ડ યુનિયન દ્વારા આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં સીજેઆઇ સૂર્યકાંત એડવોકેટ-ઓન-રેકોર્ડ તન્વી દુબેના પ્રશ્નોના જવાબ આપી રહ્યા હતા.
સીજેઆઇને લિંગ-આધારિત ભાગીદારી અંગેના તેમના મજબૂત વલણ વિશે પૂછવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સરકારી પેનલમાં મહિલાઓ માટે ૫૦% અનામતની હિમાયત કરવી અને જો તેઓ મહિલા ક્વોટાનું પાલન નહીં કરે તો બાર સંસ્થાઓને સસ્પેન્ડ કરવાની ધમકી આપવી શામેલ છે. કાર્યક્રમમાં એક વ્યક્તિએ સીજેઆઇ કાંતને પૂછ્યું હતું કે જ્યારે તેમનું વલણ વાસ્તવિક પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે, ત્યારે પ્રવેશ-સ્તરની ભાગીદારી અને કારકિર્દી જાળવી રાખવા એ બે અલગ અલગ મુદ્દાઓ છે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન, સીજેઆઇને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે જ્યારે ઘણી છોકરીઓ આજે કાયદાનો અભ્યાસ કરી રહી છે, ત્યારે ઘણી છોકરીઓ કારકિર્દીની મધ્યમાં જ વ્યવસાય છોડી દે છે, જ્યારે તેઓ વરિષ્ઠતા સુધી પહોંચે છે. આ ડ્રોપઆઉટને રોકવા માટે કયા માળખાકીય ફેરફારો કરવામાં આવી રહ્યા છે? ઝ્રત્નૈં કાંતે કહ્યું કે જ્યારે તેમણે જિલ્લા અને ઉચ્ચ ન્યાયાલય સ્તરે મહિલાઓની કારકિર્દીમાં વૃદ્ધિ જાઈ છે, અને તાજેતરમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં મહિલા ન્યાયાધીશની નિમણૂકનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો છે, ત્યારે તેઓ પ્રશ્નકર્તાના મુદ્દા સાથે સંમત થયા છે કે ઘણી મહિલાઓ કાયદાકીય વ્યવસાયમાં ટકી રહેવા માટે અસમર્થ છે.
સીજેઆઇએ કહ્યું, “એક પરિષદમાં, મેં સૂચન કર્યું હતું કે કાયદા અધિકારીઓ તરીકે ૫૦ ટકા નિમણૂકો મહિલાઓ હોવી જોઈએ, અને હું ફક્ત વાત કરનાર વ્યક્તિ નથી.” અમે લાંબા ગાળાના દ્રષ્ટિકોણ સાથે એક મજબૂત સિસ્ટમ પર કામ કરી રહ્યા છીએ. આ સંદર્ભમાં, મેં રાજ્ય બાર ચૂંટણી સંસ્થા, જિલ્લા બાર એસોસિએશન અને બાર કાઉન્સીલમાં મહિલાઓ માટે ૩૦% બેઠકો અનામત રાખી છે; મેં સરકારી પેનલ પર મહિલા વકીલો માટે ૫૦% અનામત પણ સૂચવ્યું છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્ય કાંતે ભારતના બંધારણીય મૂલ્યો, સંસ્થાકીય વાસ્તવિકતાઓ, ભાષાકીય વિવિધતા અને સામાજિક પરિસ્થિતિઓના આધારે ‘સ્વદેશી ન્યાયશાસ્ત્ર વિકસાવવાના મહત્વ પર વધુ ભાર મૂક્યો. ઓક્સફર્ડ યુનિયન અને ઓક્સફર્ડ લો સોસાયટીમાં બોલતા, ન્યાયાધીશ સૂર્યકાન્તનો મતલબ હતો કે ભારતીય અદાલતોએ હવે વિદેશી કાનૂની સિદ્ધાંતો અથવા તકનીકોની નકલ કરવાને બદલે ભારતની સામાજિક પરિસ્થિતિઓ, ભાષાકીય વિવિધતા અને બંધારણીય મૂલ્યોના આધારે પોતાના કાયદા અને ન્યાય પ્રણાલીઓ વિકસાવવી જોઈએ. તેમણે આપણી પોતાની એઆઇ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો, એમ કહીને કે ભારતીય અદાલતો માટે વિદેશી એઆઇ મોડેલો અથવા તેમની સ્થાપિત ધારણાઓ પર આધાર રાખવાને બદલે સ્વદેશી એઆઇ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવામાં આવી રહી છે.
