આજે, ૧ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ ઉત્તરાખંડમાં મદરેસા શિક્ષણ પ્રણાલીમાં મોટો ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે. સરકારી આદેશ અનુસાર, ૩૦ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ ઉત્તરાખંડ મદરેસા શિક્ષણ બોર્ડ સંપૂર્ણપણે અસ્તિત્વમાં નથી. હવેથી, રાજ્યના તમામ મદરેસાઓની દેખરેખ, માન્યતા, અભ્યાસક્રમ અને વહીવટી પ્રણાલીઓ રાજ્ય લઘુમતી શિક્ષણ સત્તામંડળને સોંપવામાં આવી છે.
ઉત્તરાખંડ મદરેસાના મૂળભૂત સ્વભાવમાં ફેરફાર કરનાર દેશનું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે. સરકારનો સ્પષ્ટ સંદેશ એ છે કે મદરેસા હવે ધાર્મિક શિક્ષણ સુધી મર્યાદિત રહી શકશે નહીં; તેમણે મુખ્ય પ્રવાહના શિક્ષણ સાથે એકીકૃત થવું જાઈએ.
નવા આદેશ મુજબ, રાજ્યની બધી રજિસ્ટર્ડ મદરેસાઓ હવે શાળા અભ્યાસક્રમ શીખવશે. વધુમાં, શાળાઓને લાગુ પડતા તમામ નિયમો અને ધોરણો આ મદરેસાઓ પર લાગુ થશે. મદરેસાએ નવી સિસ્ટમમાં અનુકૂલન સાધવું પડશે. સરકારનો સ્પષ્ટ સંદેશ એ છે કે મદરેસાઓ હવે ફક્ત ધાર્મિક શિક્ષણ સુધી મર્યાદિત રહી શકશે નહીં. તેમણે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ ધોરણો અનુસાર દ્ગઝ્રઈઇ્-આધારિત અભ્યાસક્રમ અપનાવવો પડશે અને વિદ્યાર્થીઓને આધુનિક વિષયો પણ પૂરા પાડવા પડશે. ઉત્તરાખંડમાં આશરે ૫૦૦ આવા મદરેસા છે જે માન્યતા પ્રાપ્ત નથી પરંતુ વર્ષોથી ઇસ્લામિક શિક્ષણ આપી રહ્યા છે. આ મદરેસાઓ પણ કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યા છે. એક અંદાજ મુજબ, ઉત્તરાખંડની મદરેસામાં આશરે ૬૦,૦૦૦ થી ૭૦,૦૦૦ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે.
મદરેસાઓમાં હવે આધારિત શાળા અભ્યાસક્રમની સાથે પરંપરાગત ધાર્મિક શિક્ષણ પણ આપવામાં આવશે, જે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ ધોરણો સાથે સુસંગત છે.
વિદ્યાર્થીઓને વિજ્ઞાન, ગણિત અને કમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન જેવા આધુનિક વિષયો પણ શીખવવામાં આવશે.
સરકાર સત્તાવાળાઓના નિયમો અને ધોરણોને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ રહેતી મદરેસાઓ સામે કડક વલણ અપનાવશે અને તેમને બંધ કરી દેવામાં આવશે.
રાજ્યમાં માન્યતા પ્રાપ્ત તમામ મદરેસાઓને હવે નવા નિયમોનું પાલન કરવાની ફરજ પડશે.
ઉત્તરાખંડમાં આવા લગભગ ૫૦૦ મદરેસા પણ છે જે વર્ષોથી માન્યતા વિના કાર્યરત છે. નવી સિસ્ટમના અમલીકરણ સાથે, આ ગેરકાયદેસર અથવા નોંધણી વગરની મદરેસાઓ હવે બંધ થવાના મોટા ભયનો સામનો કરી રહી છે.
એક અંદાજ મુજબ, રાજ્યની મદરેસાઓમાં આશરે ૬૦,૦૦૦ થી ૭૦,૦૦૦ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે, જેઓ હવે નવા ફોર્મેટમાં આધુનિક શિક્ષણ મેળવશે.
