મહારાષ્ટ્રમાં કામ કરતા કર્મચારીઓના વેતન અને કાર્ય નિયમોમાં મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. રાજ્ય સરકારે “મહારાષ્ટÙ વેતન નિયમો, ૨૦૨૬” ને સૂચિત કર્યું છે. આ નિયમો ૫ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ થી રાજ્યભરમાં અમલમાં આવ્યા છે. નવા નિયમો હેઠળ, સામાન્ય કાર્યકારી દિવસ ૮ કલાકનો રહેશે, કર્મચારીઓને સાપ્તાહિક રજા આપવી જરૂરી રહેશે, અને કર્મચારીઓને રજાના દિવસે કામ કરવા બદલ તેમના સામાન્ય વેતન કરતાં ઓછામાં ઓછા બમણા પગાર ચૂકવવામાં આવશે. વધુમાં, કોઈપણ પગાર સમયગાળામાં કર્મચારીના પગારના ૫૦ ટકાથી વધુ કાપવામાં આવશે નહીં. રાજ્યના શ્રમ મંત્રી એડવોકેટ આકાશ ફંડકરે જણાવ્યું હતું કે નવા નિયમોનો ઉદ્દેશ્ય કર્મચારીના વેતન સુરક્ષા અને સમાન વેતન જાગવાઈઓ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.નવા નિયમો અનુસાર, દૈનિક વેતન કર્મચારીઓ માટે સામાન્ય કાર્યકારી દિવસ ૮ કલાકનો રહેશે. અન્ય પગાર સમયગાળા પરના કર્મચારીઓ માટે, સાપ્તાહિક કાર્ય મર્યાદા ૪૮ કલાકથી વધુ નહીં હોય. દરેક કર્મચારીને સાપ્તાહિક આરામ દિવસ આપવો ફરજિયાત રહેશે. જા કોઈ કર્મચારીને રજા પર કામ કરાવવામાં આવે છે, તો તેમને રિપ્લેસમેન્ટ રજા આપવામાં આવશે.નવા વેતન નિયમોમાં ઓવરટાઇમ અંગે પણ સ્પષ્ટ જાગવાઈઓ છે. સાપ્તાહિક આરામના દિવસે કામ કરતા કર્મચારીઓને તેમના સામાન્ય વેતન કરતાં ઓછામાં ઓછા બમણા પગાર ચૂકવવામાં આવશે. પીસ રેટ ધોરણે ચૂકવવામાં આવતા કર્મચારીઓને પણ આ સુવિધાનો લાભ મળશે. લાગુ કાનૂની જાગવાઈઓ અનુસાર ઓવરટાઇમ ચૂકવવામાં આવશે.
કર્મચારીઓ માટે બીજી એક નોંધપાત્ર રાહત એ છે કે નોકરીદાતાઓ એક જ પગાર સમયગાળામાં કર્મચારીના કુલ પગારમાંથી ૫૦% થી વધુ કાપ કરી શકશે નહીં. જા, કોઈપણ કારણોસર, વધુ રકમની જરૂર હોય, તો તે આગામી પગાર સમયગાળામાં તબક્કાવાર રીતે વસૂલ કરવી પડશે. વધુમાં, કર્મચારીને નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે દંડ લાદતા પહેલા અથવા વેતન કાપતા પહેલા, નોકરીદાતાએ લેખિતમાં અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે કારણ બતાવો નોટિસ જારી કરવાની રહેશે. કર્મચારીને તેમનો કેસ રજૂ કરવાની અને સમજૂતી આપવાની તક આપવી પણ ફરજિયાત રહેશે.નવા નિયમો હેઠળ, કર્મચારીઓના ચલ મોંઘવારી ભથ્થામાં વર્ષમાં બે વાર સુધારો કરવામાં આવશે. ભારત સરકારના શ્રમ બ્યુરો દ્વારા જાહેર કરાયેલા ઔદ્યોગિક કામદારો માટે સરેરાશ ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંકના આધારે તેની ગણતરી કરવામાં આવશે. આ ગણતરી દર વર્ષે ૧ એપ્રિલ અને ૧ ઓક્ટોબર પહેલાં કરવામાં આવશે.
સરકારે લઘુત્તમ વેતનની ગણતરી માટે એક સમાન પ્રક્રિયા પણ સ્થાપિત કરી છે. લઘુત્તમ વેતન દર દૈનિક ધોરણે નક્કી કરવામાં આવશે. કલાકદીઠ વેતન મેળવવા માટે દૈનિક વેતનને ૮ વડે ભાગવામાં આવશે, અને માસિક વેતનને ૨૬ વડે ગુણાકાર કરવામાં આવશે. વેતનની પ્રમાણભૂત વ્યાખ્યામાં મૂળભૂત પગાર, મોંઘવારી ભથ્થું અને જાળવણી ભથ્થું શામેલ હશે. જા કે, જા કુલ પગારમાંથી બાકાત રાખવામાં આવેલા ભથ્થાં અને અન્ય ઘટકો કુલ મહેનતાણાના ૫૦ ટકાથી વધુ હોય, તો વધારાની રકમ પગારમાં ઉમેરવામાં આવશે. આ ગ્રેચ્યુઇટી અને અન્ય કાનૂની લાભોની ગણતરી માટે સ્પષ્ટ આધાર પૂરો પાડશે.નવા નિયમો અનુસાર, દરેક નોકરીદાતાએ કર્મચારી રેકોર્ડ જાળવવાની જરૂર પડશે, જેમાં પગારપત્રક રજિસ્ટર, ઓવરટાઇમ રજિસ્ટર અને હાજરી રજિસ્ટરનો સમાવેશ થાય છે. આ રેકોર્ડ ડિજિટલ અથવા કાગળના સ્વરૂપમાં જાળવી શકાય છે. આ બધા દસ્તાવેજા છેલ્લી એન્ટ્રી પછી ઓછામાં ઓછા પાંચ વર્ષ સુધી સાચવવા આવશ્યક છે. વધુમાં, દરેક કર્મચારીને પગાર ચુકવણીના દિવસે અથવા તે પહેલાં પગારપત્રક સ્લિપ પ્રદાન કરવી ફરજિયાત રહેશે.નવા નિયમોમાં કર્મચારીના બાકી ચૂકવણી માટે નામાંકન માટેની પણ જાગવાઈ છે. કર્મચારી એવી વ્યક્તિને નોમિનેટ કરી શકે છે જેમને તેમના મૃત્યુ પછી બાકી ચૂકવણી ચૂકવવામાં આવશે. જા કર્મચારીના મૃત્યુ અથવા તેમના ઠેકાણા અજાણ હોવાને કારણે ત્રણ મહિનાની અંદર નામાંકિત વ્યક્તિને ચુકવણી કરવામાં ન આવે, તો નોકરીદાતાએ સંબંધિત સહાયક શ્રમ કમિશનર પાસે રકમ જમા કરાવવી આવશ્યક છે. જા કે, જા નામાંકનના અભાવે અથવા અન્ય કોઈ કારણોસર છ મહિના સુધી ચુકવણી કરવામાં ન આવે, તો રકમ ૧૫ દિવસની અંદર સહાયક શ્રમ કમિશનર પાસે જમા કરાવવી આવશ્યક છે. કર્મચારીઓ પગારની ચૂકવણી ન કરવા, સાપ્તાહિક રજા ચૂકવણી, ઓવરટાઇમ, ગેરકાયદેસર પગાર કપાત, લઘુત્તમ બોનસ અથવા પુરુષ સ્ત્રી કર્મચારીઓ વચ્ચે વેતન ભેદભાવ અંગે ફરિયાદો નોંધાવી શકે છે. આ હેતુ માટે, કર્મચારી, રજિસ્ટર્ડ મજૂર સંગઠન, અથવા નિરીક્ષક-સુવિધાકર્તા નિર્ધારિત ફોર્મેટમાં સંબંધિત અધિકારીને અરજી સબમિટ કરી શકે છે. આ અરજી વ્યક્તિગત રીતે અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે કરી શકાય છે.







































