કેન્દ્ર સરકારે દેશના સહકારી ચળવળને પુનર્જીવિત કરવા અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે એક ઐતિહાસિક નીતિગત પહેલ કરી છે. સહકાર મંત્રાલયના પાંચમા સ્થાપના દિવસ નિમિત્તે નવી દિલ્હીમાં આયોજિત એક ભવ્ય સમારોહમાં કેન્દ્રીય સહકારી મંત્રી અમિત શાહે જાહેરાત કરી હતી કે દેશમાં સહકારી સંસ્થાઓના વિકાસને વેગ આપવા માટે ટૂંક સમયમાં એક નવી સહકારી જીવન વીમા કંપનીની સ્થાપના કરવામાં આવશે.
તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે કોંગ્રેસ શાસન દરમિયાન અવગણવામાં આવેલી સહકારી ચળવળને આ મંત્રાલયની સ્થાપના સાથે એક મહત્વપૂર્ણ જીવનરેખા મળી છે. આ પહેલ દેશની આશરે ૮.૫ લાખ સહકારી સંસ્થાઓ અને ૩૦૦ મિલિયનથી વધુ સભ્યો માટે દૂરગામી ગેમ-ચેન્જર બનવાની તૈયારીમાં છે.
કેન્દ્રીય મંત્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે સહકારી મોડેલ પર આધારિત સેવા ભારત ટેક્સીએ દેશમાં અસાધારણ રીતે સારું પ્રદર્શન કર્યું છે અને આગામી બે વર્ષમાં તેને ૫૦૦ શહેરોમાં વિસ્તૃત કરવાની નક્કર યોજનાઓ છે. આ મોડેલને અનુસરીને, વીમા ક્ષેત્રમાં સહકારી સંસ્થાઓનો હિસ્સો વધારવા માટે એક સ્વતંત્ર સહકારી જીવન વીમા કંપનીની સ્થાપના કરવામાં આવશે.
તેમણે એ પણ ઉલ્લેખ કર્યો કે ખાતર ક્ષેત્રે અગ્રણી સહકારી સંસ્થા ઇફકો, જાપાની કંપની સાથે સંયુક્ત સાહસ દ્વારા વીમા વ્યવસાયમાં પહેલેથી જ સક્રિય છે. આ નવી કંપની સહકારી ક્ષેત્રને સીધી નાણાકીય સુરક્ષાના દાયરામાં લાવશે અને તેમના સર્વાંગી વિકાસને સુનિશ્ચિત કરશે.
મંત્રાલયે સહકારી ક્ષેત્રને વ્યાવસાયિક, પારદર્શક અને આધુનિક બનાવવા માટે નોંધપાત્ર પગલાં લીધાં છેઃ
ગ્રામીણ ક્ષેત્રની નાણાકીય કરોડરજ્જુ, ૫૦,૦૦૦ પ્રાથમિક કૃષિ સહકારી મંડળીઓને ડિજિટલ ટેકનોલોજીથી સજ્જ કરીને ઇ પીએસીએસમાં પરિવર્તિત કરવામાં આવી છે. આ પાયાના સ્તરની સંસ્થાઓના ડિજિટલ સશÂક્તકરણ તરફ એક ક્રાંતિકારી પગલું છે.
સહકારી ક્ષેત્રમાં કુશળ માનવ સંસાધનોની અછતને દૂર કરવા માટે, ગુજરાતના આણંદમાં ‘ત્રિભુવન’ સહકારી યુનિવર્સિટીની સ્થાપના કરવામાં આવી રહી છે, જે વ્યાવસાયિક તાલીમ સુનિશ્ચિત કરશે.
કૃષિ માળખાને મજબૂત બનાવવા માટે કયા મોટા પ્રોજેક્ટ્સનું અનાવરણ કરવામાં આવ્યું છે?
ખેડૂતો અને નાના ઉત્પાદકો માટે સંગ્રહ અને સુવિધાઓમાં સુધારો કરવા માટે અનેક પ્રોજેક્ટ્સનું ઉદ્ઘાટન અને શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યોઃ
કાર્યક્રમ દરમિયાન, કુલ ૭૫,૦૦૦ ટનની ક્ષમતા ધરાવતા ૧૩૫ વેરહાઉસનું હસ્તાંતરણ કરવામાં આવ્યું, ૮૫ નવા વેરહાઉસનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું, અને ૪૭ અનાજ સંગ્રહ વેરહાઉસનો શિલાન્યાસ વર્ચ્યુઅલી કરવામાં આવ્યો.
સહકાર વન અને ટીશ્યુ કલ્ચર લેબઃ અમૂલ અને દ્ગઝ્રઝ્રહ્લ એ સહકાર વન માટે શિલાન્યાસ સમારોહ કર્યો. વધુમાં, ઉત્તર પ્રદેશના બારાબંકી અને મહારષ્ટ્રાના જલગાંવમાં ભારતીય બીજ સહકારી સોસાયટી લિમિટેડની ટીશ્યુ કલ્ચર સુવિધાઓ માટે શિલાન્યાસ સમારોહ યોજાયો હતો. વધુમાં, બીજ પ્રણાલીઓને મજબૂત બનાવવા માટે બીબીએસએસએલ અને ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ વચ્ચે સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.
સહકાર મંત્રાલય દ્વારા સંઘીય માળખામાં દખલગીરી કરવામાં આવી રહી હોવાની શરૂઆતની આશંકાને નકારી કાઢતા અમિત શાહે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, કોંગ્રેસ શાસિત કોઈપણ રાજ્યએ કેન્દ્ર સરકારના હસ્તક્ષેપની ફરિયાદ કરી નથી, કારણ કે આ મંત્રાલય રાજ્યના કામકાજમાં દખલગીરી કરવા માટે નથી પરંતુ રાષ્ટÙીય નીતિ ઘડવા માટે છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે દેશની ડેરી સહકારી વ્યવસ્થાનો વિસ્તાર કરવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે હાલમાં લગભગ ૪૦ ટકા ડેરી ક્ષેત્ર અસંગઠિત છે અને તેને વધુ સંગઠિત બનાવવાની જરૂર છે.સરકારનું અંતિમ લક્ષ્ય ‘સહકાર સે સમૃદ્ધિ’ (સહકાર દ્વારા સમૃદ્ધિ) ના વિઝન સાથે ૨૦૪૭ સુધીમાં ‘વિકસિત ભારત’ ના નિર્માણ માટે સહકારી ક્ષેત્રને મજબૂત પાયો બનાવવાનું છે.
