બલુચિ રાષ્ટ્રવાદીઓ, જેઓ લાંબા સમયથી પાકિસ્તાનથી સ્વતંત્રતાની માંગ કરી રહ્યા છે, તેમણે તાજેતરમાં ૧૧ ઓગસ્ટને બલુચિસ્તાનના સ્વતંત્રતા દિવસ તરીકે જાહેર કર્યો છે. પાકિસ્તાનના સૌથી મોટા પ્રાંત માટે સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતાનો દાવો કરતા, સંગઠને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને આંતરરાષ્ટÙીય સમુદાયને સ્વતંત્ર અને સાર્વભૌમ રાષ્ટÙ તરીકે ઔપચારિક માન્યતા માટે અપીલ કરી છે અને આ પ્રાપ્ત કરવા માટે વૈશ્વિક ઝુંબેશ શરૂ કરી છે. અમર ઉજાલાએ આ વિકાસ પર સંરક્ષણ અને વિદેશી બાબતોના નિષ્ણાતો સાથે વાત કરી. તેઓ માને છે કે જા આ આંતરિક સંઘર્ષ ચાલુ રહેશે, તો પહેલાથી જ ચારે બાજુથી દબાણનો સામનો કરી રહેલી પાકિસ્તાની સેના પત્તાના ઘર જેવી તૂટી શકે છે. તેમના મતે, અફઘાનિસ્તાન સાથે તણાવ, ડ્યુરન્ડ લાઇન વિવાદ અને પાકિસ્તાન-અધિકૃત કાશ્મીર સહિત અનેક મોરચે આંતરિક બળવો પાકિસ્તાન માટે વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે.
સંરક્ષણ નિષ્ણાત મેજર જનરલ ધ્રુવ કટોચના મતે, પાકિસ્તાની સેના હાલમાં ત્રણ મોરચે ગંભીર માથાનો દુખાવો અનુભવી રહી છેઃ બલુચિસ્તાન, ખૈબર પખ્તુનખ્વા અને પાકિસ્તાન-અધિકૃત કાશ્મીર તેમણે કહ્યું કે દુશ્મન સામે લડતી વખતે, સૈનિકો ઉત્સાહી હોય છે અને પોતાના જીવનું બલિદાન આપવા તૈયાર હોય છે. જા કે, અહીં લડાઈ દુશ્મન સાથે નહીં, પરંતુ આંતરિક છે. પોતાના દેશમાં લડતા સૈનિકોના રોજિંદા મૃત્યુનો સામનો કરવો અત્યંત મુશ્કેલ છે. આનાથી સેનામાં બળવો થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે પાકિસ્તાની સેના આ સંપૂર્ણ ગૃહયુદ્ધ ૧-૨ વર્ષ સુધી લડી શકે છે, પરંતુ પરિÂસ્થતિને લાંબા સમય સુધી નિયંત્રિત કરી શકશે નહીં. સૈન્ય માટે મનોબળ જાળવી રાખવું પડકારજનક રહેશે. કટોચે કહ્યું કે જા અમેરિકા બલુચિસ્તાનને ટેકો આપે છે, તો ચીનને ત્યાં સંપૂર્ણપણે અવરોધિત કરવામાં આવશે, ગ્વાદર અમેરિકાને આપવામાં આવશે, અને બલુચિસ્તાનને સ્વતંત્રતા મળશે. જાકે, તેમણે એમ પણ કહ્યું કે અમેરિકાના હિતો હાલમાં પાકિસ્તાન સાથે જાડાયેલા છે.
વિદેશ બાબતોના નિષ્ણાત કમર આગા કહે છે કે પાકિસ્તાને હંમેશા બલુચિસ્તાનને વસાહત જેવું વર્તન કર્યું છે અને બળજબરીથી પોતાનો કબજા જાળવી રાખ્યો છે. ગેસ અને કુદરતી સંસાધનોથી સમૃદ્ધ હોવા છતાં, બલુચિસ્તાન લોકો ગરીબ રહે છે. ત્યાં શાળાઓ, કોલેજા અને માળખાગત સુવિધાઓ બનાવવામાં આવી નથી. ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોરે બલુચિસ્તાનની સમસ્યાઓમાં વધુ વધારો કર્યો છે, જેના કારણે ભારે અસંતોષ ફેલાયો છે. જા ઇસ્લામાબાદ તેને બળજબરીથી દબાવવાનો પ્રયાસ કરશે, તો આતંકવાદ અને અશાંતિ વધુ ઝડપથી ફેલાશે. તેમણે કહ્યું કે ભારતે બલુચિસ્તાનને મદદ કરવી જાઈએ. જાકે, ભારત આ સમયે બલુચિસ્તાનની સ્વતંત્રતાને ટેકો આપશે નહીં; તે રાહ જુઓ અને જુઓ નીતિ અપનાવશે.
વ્યૂહાત્મક બાબતોના નિષ્ણાત સુશાંત સરીન માને છે કે બલુચિસ્તાનમાં સશ† સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે, પરંતુ હાલમાં કોઈ એકીકૃત રાજકીય અÂસ્તત્વ નથી જેને આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા મળે. ભારત, ઇઝરાયલ કે અફઘાનિસ્તાન આ સમયે બલુચિસ્તાનને સ્વતંત્ર દેશ તરીકે માન્યતા આપવા માટે પગલાં લેશે નહીં. ભારત રાહ જુઓ અને જુઓની નીતિ અપનાવશે. તેમણે કહ્યું કે ભારતે બલુચિસ્તાન લોકો સામે માનવાધિકાર ઉલ્લંઘનનો મુદ્દો વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પર ઉઠાવવા માટે તેની રાજદ્વારી ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરવો જાઈએ. બલુચિસ્તાનમાં માનવતાવાદી હસ્તક્ષેપની તાત્કાલિક જરૂરિયાત પર આંતરરાષ્ટ્રીય સર્વસંમતિ બનાવવી જાઈએ, કારણ કે આ, છેવટે, બલુચિસ્તાન લોકોના માનવાધિકારનો મામલો છે.
બલુચિસ્તાનના નેતાઓએ વિશ્વભરના બલુચિસ્તાન નાગરિકોને ૧૧ ઓગસ્ટના રોજ તેમના ઘરો, બજારો, દુકાનો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને જાહેર સ્થળોએ સ્વતંત્ર બલુચિસ્તાનનો ધ્વજ ફરકાવવાની અપીલ કરી છે, તેને રાષ્ટÙીય એકતાના દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. જા કે, પાકિસ્તાન સરકાર આ ઘોષણાઓ પર સીધું સત્તાવાર નિવેદન જારી કરવાનું ટાળી રહી છે, જેથી આ અલગતાવાદી દાવાઓ પર બિનજરૂરી આંતરરાષ્ટ્રીય ધ્યાન ન જાય. આ ઘટનાક્રમ બાદ, બલૂચ માનવાધિકારો, સંસાધનોના શોષણ અને અલગતાવાદી સંઘર્ષ પર વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ પર ચર્ચાઓ તીવ્ર બની છે.
બલુચિસ્તાનમાં સંઘર્ષ ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગ્વાદર બંદર પર સીધી અસર કરી રહ્યો છે. બલૂચ બળવાખોરો સતત ચીની પ્રોજેક્ટ્સને નિશાન બનાવી રહ્યા છે. જા બલુચિસ્તાનમાં આંતરિક સંઘર્ષ વધુ ઊંડો થાય છે, તો અબજા ડોલરનું ચીની રોકાણ જાખમમાં મુકાઈ શકે છે. આ પરિÂસ્થતિ બેઇજિંગ માટે કાંટો બની શકે છે, કારણ કે પ્રાદેશિક વર્ચસ્વ માટેની તેની મહત્વાકાંક્ષાઓ આ કોરિડોર સાથે જાડાયેલી છે.પાકિસ્તાની આર્મી ગ્રુપ સામે બલુચિસ્તાન બીએલએફનો મજબૂત દેખાવ, ૪૮ કાર્યવાહીમાં ૯૭ સૈનિકો માર્યા ગયાનો દાવો સ્ટેન કર્યાે છે
