તાજેતરમાં, સોશિયલ મીડિયા અને કેટલાક મીડિયા રિપોર્ટ્સ પર ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર અને સોનાના ભંડારને લઈને મોટી ચર્ચા થઈ હતી. એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ભારતીય રિઝર્વ બેંકએ પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવને દૂર કરવા અને તેના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને બચાવવા માટે આશરે ૧૨ બિલિયનનું સોનું વેચ્યું છે. આ સમાચારે રોકાણકારો અને જનતામાં ઘણા પ્રશ્નો ઉભા કર્યા. પરંતુ હવે સરકારે આ દાવા પર એક મોટી તથ્ય તપાસ જારી કરી છે, જેમાં સત્યનો પર્દાફાશ થયો છે. સરકારે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે ઇમેં એ ઇં૧૨ બિલિયનનું સોનું વેચ્યું હોવાનો દાવો સંપૂર્ણપણે ખોટો અને ગેરમાર્ગે દોરનારો છે.
સરકારની તથ્ય તપાસ એજન્સી, પ્રેસ ઇન્ફર્મેશન બ્યુરોએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એકસ પર પોસ્ટ કરી હતી, જેમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતીય રિઝર્વ બેંકના સોનાના ભંડારમાં ઘટાડો થયો નથી, પરંતુ સતત વધારો થયો છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ ના અંતમાં ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારમાં સોનાનો હિસ્સો ૧૩.૯૨ ટકા હતો. આ આંકડો ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ સુધીમાં વધીને ૧૬.૭૦ ટકા થયો અને ૨૨ મે, ૨૦૨૬ સુધીમાં ૧૬.૮૫ ટકા સુધી પહોંચી ગયો.
આ વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે એક આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા રિપોર્ટમાં, સૂત્રોને ટાંકીને દાવો કરવામાં આવ્યો કે આરબીઆઇએ લગભગ ૧૨ બિલિયનનું સોનું વેચી દીધું હશે. આ અહેવાલ પછી, આ સમાચાર ઝડપથી સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયા. જાકે, પીઆઈબીએ તાત્કાલિક પ્રતિક્રિયા આપતા આરબીઆઈના સત્તાવાર ડેટાને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે આવી કોઈ વેચાણની પુષ્ટિ થઈ નથી.
આરબીઆઈના તાજેતરના ડેટા અનુસાર, સેન્ટ્રલ બેંક પાસે કુલ ૮૮૦.૫૨ મેટ્રિક ટન સોનું છે. આમાંથી ૩૧૨.૩૨ મેટ્રિક ટન ઇશ્યૂ વિભાગ પાસે સંપત્તિ તરીકે રાખવામાં આવ્યું છે, જ્યારે ૫૬૮.૨૦ મેટ્રિક ટન બેંકિંગ વિભાગ પાસે છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ભારતના સોનાના ભંડાર મજબૂત રહ્યા છે અને તેમાં કોઈ નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો નથી.
આરબીઆઈના વાર્ષિક અહેવાલ મુજબ, તાજેતરના મહિનાઓમાં વૈશ્વિક બજારમાં સોનાના ભાવમાં તીવ્ર વધારો જાવા મળ્યો છે. વધુમાં, ડોલર સામે રૂપિયાના નબળા પડવાથી પણ આરબીઆઈના સોનાના ભંડારના કુલ મૂલ્યમાં વધારો થયો છે. આ જ કારણ છે કે ભારતના સોનાના ભંડારનું મૂલ્ય પહેલા કરતાં વધુ મજબૂત દેખાય છે.
વિદેશી વિનિમય ભંડાર અને સોનાના ભંડાર સંબંધિત સમાચાર માટે ફક્ત સત્તાવાર સ્ત્રોતો પર આધાર રાખવો જાઈએ. આરબીઆઈ અને સરકારના તાજેતરના આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારતે તેના સોનાના ભંડારને વેચવાને બદલે જાળવી રાખ્યું છે.
