ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા ત્યારથી, ત્યાંથી ભારતીયોને દેશનિકાલ કરવાનો મુદ્દો સતત ચર્ચામાં રહ્યો છે. જા કે, આવા કિસ્સાઓ ફક્ત યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સુધી મર્યાદિત નથી; કેનેડા, યુરોપ અને આરબ દેશોમાંથી પણ ભારતીયોની ધરપકડ અને દેશનિકાલના સમાચાર વારંવાર આવતા રહે છે. કેન્દ્ર સરકારે સંસદમાં સંબંધિત ડેટા રજૂ કર્યા છે.કોંગ્રેસના રાજ્યસભાના સાંસદ અને અધ્યક્ષ મÂલ્લકાર્જુન ખડગેએ સરકારને પ્રશ્ન કર્યો કે કયા દેશોમાં સૌથી વધુ ભારતીયોને પકડવામાં આવ્યા છે, અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યા છે અથવા દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા છે. મંત્રાલય વતી લેખિત જવાબમાં, વિદેશ રાજ્ય મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે જણાવ્યું હતું કે વિદેશી સરકારો સામાન્ય રીતે ભારત સાથે ગેરકાયદેસર રીતે રહેતા ભારતીયોના દેશનિકાલ અંગે સંપૂર્ણ માહિતી શેર કરતી નથી.
વિદેશ રાજ્ય મંત્રી કીર્તિ વર્ધન સિંહે જણાવ્યું હતું કે ભારતને ફક્ત એવા કિસ્સાઓ વિશે માહિતી મળે છે જ્યાં ભારતીય નાગરિકની ઓળખ ચકાસવાની જરૂર હોય અથવા કટોકટી પ્રમાણપત્ર જારી કરવાની જરૂર હોય. આવી Âસ્થતિમાં, અમારી પાસે જે ડેટા છે તે ભારતીય દૂતાવાસો અને કોન્સ્યુલેટ પાસે ઉપલબ્ધ રેકોર્ડ પર આધારિત છે.સરકારી ડેટા અનુસાર, ૨૦૨૫ માં,યુએઈ માંથી ૭,૮૯૬ ભારતીયોને, યુએસમાંથી ૩,૫૦૦, મલેશિયા માંથી ૧,૬૭૫, મ્યાનમાર માંથી ૧,૬૭૫, કંબોડિયા માંથી ૧,૩૦૦, થાઈલેન્ડ માંથી ૫૩૫, રશિયા માંથી ૪૬૪, હોંગકોંગ માંથી ૨૫૧, બાંગ્લાદેશ માંથી ૨૩૧, કેનેડા માંથી ૪૪૮ થી વધુ અને ચીન માંથી ૨૮૩ ભારતીયોને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા.
નોંધનીય છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી, યુએસ ભારતીયોને દેશનિકાલ કરી રહ્યું છે. જા કે, સંસદમાં રજૂ કરાયેલા ડેટા અનુસાર, દુબઈ દર વર્ષે યુએસ કરતા બમણા ભારતીયોને દેશનિકાલ કરે છે. હકીકતમાં, લાખો ભારતીયો યુએઈ માં કામ કરે છે. આ જ કારણ છે કે વિઝા ઉલ્લંઘન, ઓવરસ્ટે અને શ્રમ કાયદા સંબંધિત કેસોમાં કાર્યવાહીની ઘટનાઓ વધુ છે. આંકડા મુજબ, દુબઈમાંથી દેશનિકાલ કરાયેલા ભારતીયોની સંખ્યામાં સતત વધારો થયો છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે અન્ય દેશો કરતાં અરબ દેશોમાં, ખાસ કરીને દુબઈમાં ભારતીયોની સંખ્યા વધુ છે.
મલેશિયા, મ્યાનમાર અને કંબોડિયામાં પણ કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો જાવા મળ્યો છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, સાયબર છેતરપિંડી અને નકલી નોકરીના કૌભાંડમાં ભારતીયો ફસાયા હોવાના કિસ્સાઓમાં વધારો થયો છે, જેમાં મલેશિયા, મ્યાનમાર અને કંબોડિયા જેવા દેશો આ વલણના કેન્દ્રમાં છે. ભારત સરકાર દ્વારા બચાવ કામગીરી અથવા કામગીરી દરમિયાન, તેમને અટકાયતમાં લેવામાં આવે છે અને ભારત મોકલવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે આ નાના દેશોમાંથી પણ ભારતીયોને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા છે.
૨૦૨૪માં મ્યાનમારથી દેશનિકાલ કરાયેલા ભારતીયોની સંખ્યા ૧૪૭ હતી, જે ૨૦૨૫માં વધીને ૧,૫૯૬ થઈ ગઈ છે. કંબોડિયામાં, આ વર્ષે કેસોની સંખ્યા ૯૮૨ થી વધીને ૧,૩૦૦ થઈ ગઈ છે. ૨૦૨૪માં, મલેશિયાથી ૧,૨૫૯ ભારતીયોને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે ૨૦૨૫માં, આ સંખ્યા વધીને ૧,૬૭૫ થઈ ગઈ છે. મલેશિયા પહેલાથી જ દર વર્ષે ૧,૦૦૦ થી વધુ ભારતીયોને દેશનિકાલ કરે છે.ભારતીય દેશનિકાલના વધતા આંકડા શું સૂચવે છે?
ભારતીયોનું ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર હવે ફક્ત અમેરિકા અને યુરોપ સુધી મર્યાદિત નથી. તે ગલ્ફ દેશો, દક્ષિણપૂર્વ એશિયા અને આફ્રિકન દેશોમાં પહોંચી ગયું છે.
ખોટી નોકરીની ઓફર, સાયબર છેતરપિંડી અને છેતરપિંડી નેટવર્ક મોટી સંખ્યામાં ભારતીયોને ફસાવી રહ્યા છે અને ગેરકાયદેસર રીતે વિદેશી દેશોમાં પહોંચી રહ્યા છે.
ભારતીય દેશનિકાલની સંખ્યા અનેક ગણી વધારે હોઈ શકે છે. વિદેશી સરકારો દરેક ધરપકડ અથવા દેશનિકાલ વિશે માહિતી શેર કરતી નથી.સરકારે સંસદમાં એ પણ સમજાવ્યું કે તે વિદેશમાં ફસાયેલા ભારતીયોને કેવી રીતે મદદ કરી રહી છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, તે તેના નાગરિકોને મદદ કરવા માટે ભારતીય દૂતાવાસો, ૨૪ટ૭ હેલ્પલાઇન્સ, ઇ-મેજિસ્ટ્રેટ પોર્ટલ અને પ્રવાસી ભારતીય સહાયતા કેન્દ્ર જેવા વિવિધ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરે છે.
