ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર કરારની રૂપરેખા બહાર પાડવામાં આવી છે. બંને દેશોએ વચગાળાના વેપાર કરારના માળખાને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું છે અને તેના પર સંયુક્ત નિવેદન જારી કર્યું છે, જેને તેમના આર્થિક સંબંધો માટે સંભવિત નવી દિશા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. આ સંદર્ભમાં, આ કરાર અંગે જારી કરાયેલા સંયુક્ત નિવેદન પર હવે શાસક પક્ષ, વિપક્ષ અને અનેક એજન્સીઓ તરફથી પ્રતિક્રિયાઓ આવી છે. સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે તેને એક મોટી નિકાસ તક ગણાવી છે, જ્યારે કોંગ્રેસે તેને અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ માટે વિજય અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી માટે મોટી હાર ગણાવી છે.
અગાઉ, એ નોંધવું યોગ્ય છે કે આ ભારત-અમેરિકા વચગાળાના વેપાર કરારના માળખામાં, અમેરિકાએ ભારતીય ઉત્પાદનો પર ટેરિફમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે, જેનાથી નિકાસ, રોજગાર અને એમએસએમઇ ક્ષેત્રને વેગ મળવાની અપેક્ષા છે. બીજી તરફ, ભારતે કૃષિ અને ડેરી જેવા સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોનું રક્ષણ જાળવી રાખ્યું છે. નિવેદનમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ કરારનો હેતુ બંને દેશો વચ્ચે વેપાર વધારવા, નોકરીઓનું સર્જન કરવાનો અને બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવાનો છે. આ કરાર હેઠળ, અમેરિકાએ ભારતીય માલ પર ટેરિફ ૫૦% થી ઘટાડીને ૧૮% કર્યો છે.
સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વચગાળાના વેપાર કરારના માળખાની પ્રશંસા કરી. તેમણે કહ્યું કે આ કરાર ભારતને ઘણા મોટા ફાયદા લાવશે. તે નિકાસમાં વધારો કરશે, શ્રમ-સઘન ઉદ્યોગોને મજબૂત બનાવશે અને મોટા પાયે રોજગારીની તકોનું સર્જન કરશે. રાજનાથ સિંહે ખાતરી આપી હતી કે આ કરારમાં ખેડૂતો અને કૃષિ ક્ષેત્રના હિતોનું સંપૂર્ણ રક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેનો આ કરાર દેશની આર્થિક યાત્રામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે આ માળખું વધુ સારું રોકાણ આકર્ષિત કરશે અને લાંબા ગાળે ભારતની આર્થિક સ્થિતિને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરશે. રાજનાથ સિંહે આ સિદ્ધિ માટે વડા પ્રધાન મોદીના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરી હતી.
કોંગ્રેસે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વચગાળાના વેપાર કરાર સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો છે. કોંગ્રેસના સાંસદ જયરામ રમેશે કહ્યું કે આ કરાર અમેરિકાને ફાયદો પહોંચાડે છે અને ભારતને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. જયરામ રમેશે કટાક્ષમાં કહ્યું, “નમસ્તે ટ્રમ્પ જીત્યા, હાઉડી મોદી હારી ગયા.” તેમણે કહ્યું કે સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલ સંયુક્ત નિવેદન સંપૂર્ણ માહિતી પ્રદાન કરતું નથી, પરંતુ જે માહિતી બહાર આવી છે તે પાંચ બાબતો સ્પષ્ટ કરે છે.
જયરામ રમેશે કહ્યું કે પ્રથમ, ભારત હવે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદશે નહીં, અને જો તે કરશે, તો અમેરિકા ૨૫% ટેરિફ (દંડ) લાદી શકે છે. બીજું, ભારત અમેરિકાથી આવતા કૃષિ ઉત્પાદનો પર આયાત ડ્યુટી ઘટાડશે અથવા નાબૂદ કરશે. ત્રીજું, અમેરિકાથી ભારતની આયાત દર વર્ષે ત્રણ ગણી વધી શકે છે. આનાથી ભારત-અમેરિકા વેપારમાં નુકસાન થઈ શકે છે, જે હાલમાં ભારતના પક્ષમાં છે. ચોથું, આ કરારમાં આઇટી અને સેવા ક્ષેત્રોનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી. પાંચમું અને છેલ્લું, ભારતીય ઉત્પાદનો પર નિકાસ જકાત વધી રહી છે. જયરામ રમેશે જણાવ્યું હતું કે આ કરાર અમેરિકાના હિતમાં છે અને સંપૂર્ણ વિગતો જાહેર થયા પછી તેની સાચી અસર સ્પષ્ટ થશે.
ભારતમાં યુએસ રાજદૂત સર્જીયો ગોરે શનિવારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની પ્રશંસા કરી. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એકસ પર લખ્યું કે એક નવો દિવસ શરૂ થયો છે. તેઓ આ સિદ્ધિ માટે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને વડા પ્રધાન મોદીના નેતૃત્વ અને દ્રષ્ટિકોણને શ્રેય આપે છે.યુએસ વેપાર પ્રતિનિધિ રાજદૂત ગ્રીરે પણ કરારનું સ્વાગત કર્યું. તેમણે કહ્યું કે આ વેપાર કરાર ટેરિફ અને નોન-ટેરિફ અવરોધોને દૂર કરશે અને ભારતના વિશાળ બજારને અમેરિકન ઉત્પાદનો માટે ખોલશે. ગ્રીરે કહ્યું કે આ કરાર ઔદ્યોગિક માલ અને ઘણા કૃષિ ઉત્પાદનો પર ટેરિફ ઘટાડીને અમેરિકન કામદારો, ખેડૂતો અને ઉત્પાદકોને ઘણો ફાયદો કરાવશે. તેમણે આને એક એવા પગલા તરીકે વર્ણવ્યું જે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આ કરાર ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ખેડૂતો અને ઉદ્યોગસાહસિકો માટે નવી તકો ઊભી કરશે. તેમણે ભારતીય વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલની ભૂમિકાની પણ પ્રશંસા કરી.સ્પાઇસજેટના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અજય સિંહે ભારત-અમેરિકા વેપાર કરારને દેશ માટે ઐતિહાસિક ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે આ કરાર ‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ બ્રાન્ડને મજબૂત બનાવશે અને ભારતની વૈશ્વીક ઓળખને વધુ મજબૂત બનાવશે.
