રાજસ્થાન હાઈકોર્ટે રાજસ્થાનમાં જેલ સુધારણા અને કેદી પુનર્વસન તરફ એક અભૂતપૂર્વ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે, જે કાનૂની કોરિડોરથી લઈને સામાજિક સ્તર સુધી એક નવો દાખલો બેસાડશે. રાજ્યના ન્યાયિક ઇતિહાસમાં આ પહેલી વાર બનશે કે બે દોષિત કેદીઓના લગ્ન ઓપન જેલ સંકુલમાં થશે. હાઈકોર્ટની જાધપુર બેન્ચે મંડોર ઓપન જેલમાં આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહેલા મુલા રામ ભાટી (૩૩) ને પેરોલ પર મુક્ત થયેલી અન્ય એક આજીવન કેદી સીમા ઘડસે (૩૧) સાથે લગ્ન કરવા માટે કાનૂની મંજૂરી આપી છે.
જÂસ્ટસ ડા. પુષ્પેન્દ્ર સિંહ ભાટી અને જÂસ્ટસ પ્રવીર ભટનાગરની બનેલી ડિવિઝન બેન્ચે આ ઐતિહાસિક આદેશ જારી કર્યો છે. આ કોર્ટના નિર્ણયને બંધારણીય અધિકારો, માનવીય ગૌરવ અને કેદીઓના જીવનમાં સકારાત્મક સુધારાને લગતા ભવિષ્યના કેસોમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ન્યાયિક દાખલો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
મૂળ નાગૌરના મૂળ રામને ૨૦૨૩ માં હત્યાના કેસમાં આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી, ત્યારબાદ તેને મંડોર ઓપન જેલમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હતી. દરમિયાન, મુંબઈની રહેવાસી સીમાને ૨૦૧૯ માં તેના પતિની હત્યા બદલ આજીવન કેદની સજા ફટકારવામાં આવી હતી. ઓપન જેલના નિયમો હેઠળ, બંને આત્મનિર્ભર બનવા માટે ખેતરોમાં કામ કરતા હતા. બંને તેમના રોજિંદા જીવન દરમિયાન સંપર્કમાં આવ્યા, તેમની વાતચીત વધતી ગઈ, અને આ નિકટતા ધીમે ધીમે પ્રેમમાં પરિણમી. આ મુશ્કેલ સમયમાં તેઓએ એકબીજાનો સહારો બનવાનું નક્કી કર્યું. તાજેતરમાં, સીમાને ૪૦ દિવસની પેરોલ મળી હતી, ત્યારબાદ તેઓએ લગ્ન કરવાનું નક્કી કર્યું.
આ અનોખા લગ્ન ૨૨ જુલાઈના રોજ જાધપુરના મંડોર ઓપન એર કેમ્પ સંકુલમાં થશે. સુરક્ષા અને વ્યવસ્થાને ધ્યાનમાં રાખીને, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જેલ વહીવટીતંત્ર લગ્ન દરમિયાન કડક દેખરેખ અને સુરક્ષા જાળવશે. લગ્ન કાર્ડમાંથી ખૂબ જ હૃદયસ્પર્શી વિગતો બહાર આવી છે. કન્યા સીમાના પિતાને બદલે, તેના મિત્રના પિતામાંથી એકનું નામ લખવામાં આવ્યું છે, જે પિતાની ફરજા બજાવશે અને સીમાને લગ્નમાં વિદાય આપશે.
સુનાવણી દરમિયાન, વરિષ્ઠ વકીલો કાલુરામ ભાટી અને સ્વપ્ન ચૌહાણે અરજદારનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું, જ્યારે રાજ્ય સરકારે આ માનવતાવાદી પાસા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો ન હતો. હાઈકોર્ટે ટિપ્પણી કરી, “લગ્ન કરવા, પરિવાર સ્થાપવા અને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવા એ બંધારણ હેઠળ દરેક નાગરિકના મૂળભૂત અધિકારો છે. સજાનો હેતુ ફક્ત કેદીને સજા કરવાનો નથી, પરંતુ તેના જીવનમાં સુધારો કરવાનો અને તેને સમાજના મુખ્ય પ્રવાહમાં સમાવિષ્ટ કરવાનો પણ છે.”








































