યુએસ, ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે તણાવ સતત વધી રહ્યો છે. દરમિયાન, સમાચાર આવ્યા છે કે એક ખાસ રશિયન વિમાન ઈરાનમાં પહોંચ્યું છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, રશિયાએ તેનું ટીયુ-૨૧૪ પીયુ એરબોર્ન કમાન્ડ એરક્રાફ્ટ તેહરાન મોકલ્યું છે.
આ કોઈ સામાન્ય વિમાન નથી. તે યુદ્ધ અથવા મોટા સંકટ સમયે દેશની કમાન સંભાળવા માટે રચાયેલ છે. આ કારણોસર, તેને ઘણીવાર ‘કયામતનો દિવસનું વિમાન’ કહેવામાં આવે છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માને છે કે આ પગલાથી, રશિયાએ વિશ્વને, ખાસ કરીને યુએસને સંદેશ મોકલવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે તે ઈરાન સાથે ઉભું છે. જા કે, રશિયાએ આ મિશન વિશે સત્તાવાર રીતે વધુ માહિતી આપી નથી.
કોઈ દેશ પર મોટો હુમલો થાય, સરકારી મુખ્યાલયને ખતરો હોય કે યુદ્ધની પરિસ્થિતિ હોય, ત્યારે પણ દેશનું ટોચનું નેતૃત્વ કાર્ય કરી શકે છે. આવા વિમાનો આ જ હેતુ માટે બનાવવામાં આવ્યા છે. આ વિમાનોમાં એક મોબાઇલ કમાન્ડ સેન્ટર હોય છે. અહીંથી, રાષ્ટÙપતિ, સંરક્ષણ પ્રધાન અને વરિષ્ઠ લશ્કરી અધિકારીઓ સુરક્ષિત રીતે નિર્ણયો લઈ શકે છે, સૈન્યને આદેશો આપી શકે છે અને દેશભરની સુરક્ષા એજન્સીઓ સાથે સંપર્ક જાળવી શકે છે. આ જ કારણ છે કે આવા વિમાનોને ‘ડૂમ્સડે પ્લેન્સ’ કહેવામાં આવે છે – જેનો અર્થ એ છે કે એક વિમાન જે સૌથી મોટી કટોકટીમાં પણ કાર્યરત રહે છે.
ટીયુ-૨૧૪ પીયુની ખાસ વિશેષતાઓ શું છે?
આ વિમાન રશિયાના ટીયુ-૨૧૪ પીયુ પેસેન્જર વિમાનનું લશ્કરી સંસ્કરણ છે. તે ખાસ કરીને સરકાર અને લશ્કરી કમાન્ડ માટે બનાવવામાં આવ્યું છે.,આ વિમાન અત્યંત સુરક્ષિત સંચાર પ્રણાલીથી સજ્જ છે.,તે હવામાં હોય ત્યારે લશ્કર અને સરકાર વચ્ચે સંપર્ક જાળવી શકે છે.,તેની ક્રુઝિંગ ગતિ લગભગ ૮૫૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાક છે.તે એક સમયે લગભગ ૬,૫૦૦ કિલોમીટર સુધી ઉડી શકે છે.,જરૂર પડે તો તેનો ઉપયોગ ફ્લાઈંગ કમાન્ડ સેન્ટર તરીકે પણ થઈ શકે છે.નિષ્ણાતો કહે છે કે આ ફક્ત ઉડાન નથી; તે એક મોટો વ્યૂહાત્મક સંદેશ પણ લઈ જઈ શકે છે. કોઈ દેશમાં યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિની સ્થિતિમાં, આવા વિમાન બંને દેશો વચ્ચે સુરક્ષિત સંદેશાવ્યવહારને સરળ બનાવી શકે છે. લશ્કરી વ્યૂહરચના ઘડી શકાય છે, ગુપ્ત માહિતી શેર કરી શકાય છે અને મોટા નિર્ણયો ઝડપથી લઈ શકાય છે. આ કારણોસર, આ જમાવટને રશિયા અને ઈરાન વચ્ચેના મજબૂત સંબંધો સાથે જાડવામાં આવી રહી છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં પરિસ્થિતિ તંગ રહે છે. વિવિધ મીડિયા અહેવાલોમાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે લશ્કરી કાર્યવાહી અને બદલો લેવાના હુમલાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સએ પણ અમેરિકન બેઝને નિશાન બનાવવાનો દાવો કર્યો છે. દરમિયાન, અમેરિકા આ ક્ષેત્રમાં પોતાની લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ ચાલુ રાખે છે.
જા રશિયા અને ઈરાન વચ્ચે લશ્કરી સહયોગ વધુ ગાઢ બને છે, તો તે અમેરિકા માટે ચિંતાનું કારણ બની શકે છે. ઈરાનમાં ફક્ત એક વિમાનના આગમનથી યુદ્ધનો માર્ગ બદલાશે એવું કહી શકાય નહીં, પરંતુ તે ચોક્કસપણે દર્શાવે છે કે રશિયા પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે અને જરૂર પડ્યે તેના સાથીને ટેકો આપવાની તૈયારીનો સંકેત આપી રહ્યું છે.આ વિમાનની તૈનાતીને ફક્ત લશ્કરી ચાલ માનવામાં આવી રહી નથી; તેને એક રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક સંદેશ પણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. રશિયા પશ્ચિમ એશિયામાં તેની હાજરી અને ઈરાન સાથેના તેના સંબંધોને નબળા પાડવાની અનિચ્છા દર્શાવવા માંગે છે. આવનારા દિવસો પર બધાની નજર રહેશે કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, ઈરાન અને રશિયા વચ્ચેની પરિસ્થિતિ કેવી રીતે વિકસે છે અને શું આ તણાવ મોટા સંઘર્ષમાં ફેરવાય છે.ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીઃ યુએસ-ઈરાન યુદ્ધ કેવી રીતે વધ્યું છે?૨૮ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ, યુએસ અને ઇઝરાયલે અનેક ઈરાની લશ્કરી અને વ્યૂહાત્મક સ્થાપનો પર મોટા હુમલા કર્યા. આ હુમલાઓમાં ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા, આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીનું મૃત્યુ થયું હતું. આ પછી, સમગ્ર ઈરાનમાં રાષ્ટÙીય શોક જાહેર કરવામાં આવ્યો, અને દેશે અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સામે બદલો લેવાની જાહેરાત કરી.ખામેનીના મૃત્યુ પછી, ઈરાને મિસાઈલ અને ડ્રોનથી બદલો લેવા માટે હુમલા શરૂ કર્યા. ઈઝરાયલ ઉપરાંત, ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં યુએસ લશ્કરી થાણાઓને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. દરમિયાન, ઈરાને વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર દબાણ વધાર્યું, જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ખળભળાટ મચી ગયો. સતત હુમલાઓ વચ્ચે, અમેરિકા, ઈરાન અને મધ્યસ્થી કરનારા દેશો દ્વારા એપ્રિલમાં કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ થયો. બંને પક્ષો પરમાણુ કાર્યક્રમ, પ્રતિબંધો અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર વાટાઘાટો કરવા સંમત થયા. જા કે, જમીન પર તણાવ સંપૂર્ણપણે ઓછો થયો ન હતો, અને ઘણી જગ્યાએ છૂટાછવાયા લશ્કરી કાર્યવાહી ચાલુ રહી. ૧૭ જૂને, બંને દેશો વચ્ચે એક વચગાળાનોકરાર થયો. તેમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ, પ્રતિબંધોમાં કેટલીક રાહત અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી જહાજાના સુરક્ષિત માર્ગ અંગે વાટાઘાટોનો સમાવેશ થતો હતો. જાકે, બંને પક્ષો એકબીજા પર કરારનું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ લગાવતા રહ્યા, જેના કારણે સતત તણાવ વધ્યો.
