પશ્ચિમ બંગાળમાં મતદાર યાદીના વિશેષ સઘન સુધારણા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આજે સુનાવણી યોજાઈ હતી. સુનાવણી દરમિયાન વકીલોમાં પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી હાજર હતા. આ કેસની સુનાવણી મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જાયમલ્યા બાગચી અને વિપુલ એમ. પંચોલીની બનેલી બેન્ચ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. મુખ્ય ન્યાયાધીશે જણાવ્યું હતું કે તેમને પશ્ચિમ બંગાળના તેમના બે સાથી ન્યાયાધીશો પાસેથી માહિતી મળી હતી, જેમણે પાસ પ્રમાણપત્ર આપવાની પ્રક્રિયા સમજાવી હતી, અને આ સમજણના આધારે, આ મુદ્દાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. કેસમાં મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ શ્યામ દિવાનએ સમજાવ્યું કે કોર્ટે અગાઉ તાર્કિક વિસંગતતાઓની યાદી પ્રદર્શિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. મુખ્ય ન્યાયાધીશે ટિપ્પણી કરી કે કોર્ટને જાણ કરવામાં આવી હતી કે યાદી સંદેશાવ્યવહારનું એકમાત્ર માધ્યમ નથી અને સંબંધિત વ્યક્તિઓને વ્યક્તિગત નોટિસ પણ જારી કરવામાં આવી રહી છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જાયમલ્યા બાગચી અને વિપુલ એમ. પંચોલીની બનેલી સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચ પશ્ચિમ બંગાળમાં સઆઇઆર મુદ્દાને લગતા કેસોની સુનાવણી કરી રહી છે. મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી કોર્ટરૂમમાં હાજર છે અને તેમની રજૂઆતો કરે તેવી અપેક્ષા છે
એડવોકેટ શ્યામ દીવાને કોર્ટને અરજદારની સંક્ષિપ્ત નોંધ પર વિચાર કરવા વિનંતી કરી અને નિર્દેશ કર્યો કે પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવામાં માત્ર ચાર દિવસ બાકી છે. તેમણે જણાવ્યું કે ૩.૨ મિલિયન મતદારો સૂચિબદ્ધ નથી, તાર્કિક વિસંગતતાને કારણે ૧૩.૬ મિલિયન નામો સૂચિમાં છે, અને ૬.૩ મિલિયન કેસ હજુ પણ સુનાવણી બાકી છે. તેમણે એ પણ નિર્દેશ કર્યો કે ૮,૩૦૦ માઇક્રો-ઓબ્ઝર્વર્સની નિમણૂક કરવામાં આવી છે, જે બંધારણ હેઠળ કલ્પના કરાયેલી શ્રેણી નથી. દીવાને વધુમાં જણાવ્યું હતું કે રહેઠાણ પ્રમાણપત્રો, આધાર અને ઓબીસી પ્રમાણપત્રો સહિત ઘણા મંજૂર દસ્તાવેજા નકારવામાં આવી રહ્યા છે, જેના કારણે લોકોને ચારથી પાંચ કલાક સુધી કતારોમાં ઊભા રહેવાની ફરજ પડી રહી છે.
જસ્ટીસ જાયમલ્યા બાગચીએ ટિપ્પણી કરી કે શ્રી દ્વિવેદીનો ઉચ્ચાર બંગાળીમાં “દિબેદી” થશે, તેમણે નિર્દેશ કર્યો કે બંગાળી ભાષામાં “વ” ધ્વનિનો અભાવ છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે જવાબ આપ્યો કે ઓછામાં ઓછું તેમનું નામ યોગ્ય રીતે ઉચ્ચારવામાં આવશે, જેના જવાબમાં મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ અટકાવીને કહ્યું કે આવું નહીં થાય. સુનાવણી દરમિયાન, વરિષ્ઠ વકીલ શ્યામ દિવાને નિર્દેશ કર્યો કે નામોમાં વિસંગતતા મર્યાદિત સમયનો નોંધપાત્ર ભાગ બગાડી રહી છે અને મતદારોને ગંભીર અસુવિધા પહોંચાડી રહી છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે ભારતના ચૂંટણી પંચના વરિષ્ઠ વકીલ રાકેશ દ્વિવેદીને પૂછ્યું કે સ્થાનિક બોલીઓ અને ઉચ્ચારણમાં ભિન્નતાને કારણે કેટલીક વિસંગતતાઓ ઊભી થાય છે, અને આવી સમસ્યાઓ સમગ્ર દેશમાં થાય છે.
પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ નક્કર ઉદાહરણો આપી રહ્યા છે અને મુખ્ય અખબારોમાં પ્રકાશિત થયેલા ફોટોગ્રાફ્સ પણ બતાવી શકે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે જીંઇ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ ફક્ત નામો દૂર કરવા માટે થઈ રહ્યો છે. ઉદાહરણ આપતાં, મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ કહ્યું કે જ્યારે કોઈ પુત્રી લગ્ન પછી તેના સાસરિયાના ઘરે જાય છે, ત્યારે તે તેના પતિના અટકનો ઉપયોગ કેમ કરે છે તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થાય છે. તેમના મતે, આવી ઘણી મહિલાઓના નામ મતદાર યાદીમાંથી એકપક્ષીય રીતે દૂર કરવામાં આવ્યા છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ફ્લેટ ખરીદનારા અથવા રહેઠાણ બદલનારા ગરીબ લોકોને પણ દૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે. મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે આ પરિÂસ્થતિઓ છતાં, અધિકારીઓ આવા કેસોને “ખોટી મેપિંગ” તરીકે ફગાવીને કોર્ટના અગાઉના નિર્દેશોનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યા છે.
મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે આધાર કાર્ડને માન્યતા આપવાના કોર્ટના નિર્દેશ પછી બંગાળના લોકોને રાહત મળી છે. તેમણે સમજાવ્યું કે અન્ય રાજ્યોમાં રહેઠાણ પ્રમાણપત્રો અને જાતિ પ્રમાણપત્રો જેવા દસ્તાવેજા સ્વીકારવામાં આવે છે, જ્યારે ચૂંટણીની પૂર્વસંધ્યાએ ફક્ત બંગાળને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યું છે. મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે તેઓ આ રાજ્યના રહેવાસી છે અને કોર્ટની દયા માટે આભારી છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે ન્યાય “બંધ દરવાજા પાછળથી પોકાર કરે છે” ત્યારે એવું લાગે છે કે ન્યાય ક્્યાંય મળતો નથી. મુખ્યમંત્રીએ કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે ચૂંટણી પંચને છ પત્રો લખવામાં આવ્યા છે. પોતાને બંધુઆ મજૂર ગણાવતા, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેઓ કોઈ રાજકીય પક્ષ માટે નહીં, પરંતુ એક વ્યાપક હેતુ માટે લડી રહ્યા છે.
મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ આરોપ લગાવ્યો કે મતદાર નોંધણી અધિકારીઓ પાસેથી અસરકારક રીતે તેમની સત્તા છીનવી લેવામાં આવી છે, ભાજપ શાસિત રાજ્યોના માઇક્રો-ઓબ્ઝર્વર્સ નામો દૂર કરવા માટે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે આ માઇક્રો-ઓબ્ઝર્વર્સ યોગ્ય ચકાસણી વિના તેમની ઓફિસોમાંથી નામો દૂર કરી રહ્યા છે. તેમણે વધુમાં આરોપ લગાવ્યો કે ફોર્મ ૬ ભરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી નથી, જેના પરિણામે લાખો નામો દૂર કરવામાં આવ્યા છે. તેમના મતે, ઘણા જીવંત વ્યક્તિઓને ખોટી રીતે મૃત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. તેમણે આ કાર્યવાહીને મહિલા વિરોધી ગણાવી. મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ કહ્યું કે ૫.૮ મિલિયન નામો દૂર કરવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે તેમની પાસે અપીલ કરવાનો કોઈ વિકલ્પ નથી. “ફક્ત બંગાળને જ નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યું છે – પશ્ચિમ બંગાળના લોકો પર અત્યાચાર કરવા માટે.” મુખ્ય ન્યાયાધીશે જવાબ આપ્યો કે કદાચ વધુ અધિકારીઓ ઉપલબ્ધ થયા પછી માઇક્રો-ઓબ્ઝર્વર્સની જરૂર નહીં પડે. જવાબમાં, મુખ્ય ન્યાયાધીશે ચૂંટણી પંચને કહ્યું કે તે તેના અધિકારીઓને સંવેદનશીલ રહેવા અને નોટિસ ન જારી કરવા સૂચના આપે…
સુપ્રીમ કોર્ટમાં, મમતા બેનર્જીએ ચૂંટણી પંચને “વોટ્સએપ કમિશન” કહ્યા અને કહ્યું કે ચૂંટણી પંચ વોટ્સએપ દ્વારા બિનસત્તાવાર આદેશો જારી કરી રહ્યું છે. મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ કહ્યું, “ચાર રાજ્યોમાં ૨૪ વર્ષ પછી ચૂંટણીઓ થઈ રહી છે. ત્રણ મહિનામાં આ બધું કરવાની ઉતાવળ શું હતી? જ્યારે પાકની મોસમ ચાલી રહી છે… જ્યારે લોકો મુસાફરી કરી રહ્યા છે… ૧૦૦ થી વધુ લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે! એક બીએલઓ મૃત્યુ પામ્યો છે, ઘણા હોસ્પિટલમાં દાખલ છે. આસામમાં જીંઇ કેમ કરવામાં આવી રહ્યું નથી?” મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ૫.૮ મિલિયન નામો કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા, અને તેમની પાસે અપીલ કરવાનો કોઈ વિકલ્પ નહોતો. ફક્ત બંગાળને જ નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યું છે – પશ્ચિમ બંગાળના લોકો પર અત્યાચાર કરવા માટે. આના પર, મુખ્ય ન્યાયાધીશે ટિપ્પણી કરી કે કદાચ, એકવાર અધિકારીઓ ઉપલબ્ધ થઈ જાય, પછી માઇક્રો-ઓબ્ઝર્વર્સની જરૂર નહીં પડે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે ચૂંટણી પંચને તેના અધિકારીઓને સંવેદનશીલ રહેવા અને નોટિસ ન જારી કરવાનો નિર્દેશ આપવા કહ્યું…
મુખ્ય ન્યાયાધીશે જણાવ્યું કે એક વ્યવહારુ ઉકેલ શોધી શકાય છે અને નિર્દેશ આપ્યો કે રાજ્યએ ગ્રુપ બી અધિકારીઓની યાદી રજૂ કરવી જોઈએ જેમને રાહત આપી શકાય અને સોમવાર સુધીમાં ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે બંને અરજીઓ પર નોટિસ જારી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. સુનાવણી દરમિયાન, સોલિસિટર જનરલે નિર્દેશ કર્યો કે એક બીજી અરજી છે જેમાં ભારતના ચૂંટણી પંચે પહેલાથી જ સોગંદનામું દાખલ કર્યું છે, અને તેમાં ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓ વર્તમાન કેસ સાથે સંબંધિત છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે નિર્દેશ આપ્યો કે સોમવારે ઉપરોક્ત કેસની સુનાવણી કરવામાં આવે, એમ કહીને કે કોર્ટ તે દિવસે તમામ સંબંધિત મુદ્દાઓ પર સુનાવણી કરશે. મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ કોર્ટને લોકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા વિનંતી કરી અને બેન્ચનો આભાર વ્યક્ત કર્યો. મુખ્યમંત્રીએ ચર્ચા માટે તક પૂરી પાડવા બદલ મુખ્ય ન્યાયાધીશની આગેવાની હેઠળની બેન્ચને અભિનંદન આપ્યા અને સુપ્રીમ કોર્ટને લોકશાહીનું રક્ષણ કરવા વિનંતી કરી.
