કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે રવિવાર, ૧ ફેબ્રુઆરીના રોજ દેશના બજેટ રજૂ કરતી વખતે શેરબજારના રોકાણકારો માટે એક મોટો ફેરફાર પ્રસ્તાવિત કર્યો હતો. આની સીધી અસર એવા રોકાણકારો પર પડશે જેઓ ડિવિડન્ડ ચૂકવતા શેરો અથવા મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવા માટે ભંડોળ ઉધાર લે છે. આ નવી દરખાસ્ત હાલના કર લાભને દૂર કરશે જે રોકાણકારોને આવા ઉધાર પર ચૂકવવામાં આવતા વ્યાજ પર કપાતનો દાવો કરવાની મંજૂરી આપતી હતી. વર્તમાન નિયમો હેઠળ, કરદાતાઓ તેમની આવકમાંથી આવી લોન પર ચૂકવવામાં આવતા વ્યાજનો ચોક્કસ ભાગ કાપી શકે છે, જેનાથી તેમની કરપાત્ર આવક ઓછી થાય છે અને પરિણામે કર ચૂકવવાપાત્ર ઓછો થાય છે.
આ રાહત ખાસ કરીને એવા રોકાણકારો માટે મહત્વપૂર્ણ હતી જેમણે આવક-ઉત્પાદક પોર્ટફોલિયો બનાવવા માટે ઉધાર લીધેલા ભંડોળનો ઉપયોગ કર્યો હતો. જા કે, હવે આ બદલાવાની તૈયારી છે. બજેટ દસ્તાવેજામાં જણાવાયું છે કે, “એવું પ્રસ્તાવિત છે કે ડિવિડન્ડ આવક અથવા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ્સમાંથી થતી આવકના સંબંધમાં થતા કોઈપણ વ્યાજ ખર્ચ પર કોઈ કપાતની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં, અને ચોક્કસ મર્યાદાને આધીન આવી કપાતને મંજૂરી આપતી હાલની જાગવાઈ દૂર કરવામાં આવશે.”
આવકવેરા અધિનિયમ, ૨૦૨૫ ની કલમ ૯૩ ની વર્તમાન જાગવાઈઓ હેઠળ, રોકાણકારોને વ્યાજ ખર્ચ કપાત તરીકે દાવો કરવાની છૂટ છે, પરંતુ કુલ ડિવિડન્ડ અથવા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ આવકના માત્ર ૨૦% સુધી. ઉદાહરણ તરીકે, જા કોઈ રોકાણકાર ડિવિડન્ડ આવકમાં રૂ. ૧૦૦,૦૦૦ કમાય છે અને ઉધાર લીધેલા ભંડોળ પર રૂ. ૨૫,૦૦૦ વ્યાજ ચૂકવે છે, તો માન્ય કપાત રૂ. ૨૦,૦૦૦ સુધી મર્યાદિત છે, જે ડિવિડન્ડ આવકના ૨૦% છે. આ પદ્ધતિએ રોકાણકારોને આંશિક કર રાહત પૂરી પાડી હતી જેમણે ઇÂક્વટી અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાંથી આવક પેદા કરવા માટે ઉધાર લીધેલા ભંડોળનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
બજેટમાં આવકવેરા અધિનિયમ, ૨૦૨૫ ની કલમ ૯૩ માં સુધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ છે, જે આ લાભને સંપૂર્ણપણે દૂર કરશે. આવકવેરા વિભાગે જણાવ્યું હતું કે, “આવકવેરા અધિનિયમ, ૨૦૨૫ ની કલમ ૯૩ માં સુધારો કરવાનો પ્રસ્તાવ છે જેથી જાગવાઈ કરી શકાય કે ડિવિડન્ડ આવક અથવા મ્યુચ્યુઅલ ફંડના એકમોમાંથી થતી આવકમાં થતા કોઈપણ વ્યાજ ખર્ચના સંદર્ભમાં કોઈ કપાતની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં, જે ‘અન્ય તોમાંથી આવક’ શીર્ષક હેઠળ કરપાત્ર છે.” આવકવેરા વિભાગે વધુમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે એકવાર સુધારો અમલમાં આવ્યા પછી, ડિવિડન્ડ આવક અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એકમોમાંથી થતી આવકની ગણતરી વ્યાજ ખર્ચ માટે કોઈપણ કપાત વિના કરવામાં આવશે.
