૨૯ માર્ચ, ૧૯૭૮ના રોજ, સંભલમાં એક અફવાએ રમખાણો ફેલાવ્યા હતા. આખું શહેર બળીને ખાખ થઈ ગયું હતું અને બે મહિના માટે કર્ફ્યુ લાદવામાં આવ્યો હતો. ૨૦૨૪ માં જામા મસજીદ સર્વેક્ષણ દરમિયાન થયેલી અંધાધૂંધી પછી આ રમખાણોની ચર્ચા ફરી શરૂ થઈ હતી. ત્યારે જ પીડિતોના પરિવારો આગળ આવ્યા હતા. મુખ્યમંત્રીએ તેમને સહાયની ખાતરી આપી હતી.
આ સંદર્ભમાં, એક પરિવારને રહેણાંક જમીન માટે લીઝ આપવામાં આવી છે. ૧૯૭૮ના રમખાણો મુસ્લીમ લીગના નેતા મંઝર શફી દ્વારા કરવામાં આવેલા રમખાણોથી ભડક્યા હોવાનું કહેવાય છે. તે તત્કાલીન એસડીએમ દ્વારા કહેવામાં આવેલી વાતથી નાખુશ હતા અને તેના જવાબમાં, બજારમાં હોબાળો મચાવ્યો, જેના કારણે દુકાનો બંધ કરવી પડી.
હિંદુ વેપારીઓ મંઝર શફીના વિરોધમાં ઉભા થયા. હિંસક હિંસા થઈ. ઘટનાસ્થળેથી ભાગી ગયેલા તેના સાથીઓએ અફવા ફેલાવી કે શફીની હત્યા થઈ ગઈ છે. આનાથી પહેલા બજારમાં અને પછી આખા શહેરમાં રમખાણો ફાટી નીકળ્યા. દુકાનો લૂંટાઈ, પથ્થરમારો થયો અને આગ લગાવવામાં આવી, જેના પરિણામે અનેક લોકો મૃત્યુ પામ્યા. રમખાણો પછી, ૧૬૯ એફઆઇઆર દાખલ કરવામાં આવી, જેમાંથી ત્રણ પોલીસે દાખલ કરી.
પોલીસ વહીવટીતંત્રે શહેરના ખગ્ગુ સરાઈમાં સ્થિરત પ્રાચીન શિવ મંદિરના તાળા ૪૬ વર્ષ પછી ફરીથી ખોલ્યા. ૧૯૭૮ના રમખાણો પછી મંદિર બંધ હતું. રમખાણોમાં નોંધાયેલી સોળ એફઆઇઆરમાં હત્યા, લૂંટ, આગચંપી અને રમખાણો જેવા ગંભીર આરોપો હતા. ૧૯૯૩માં આઠ કેસ પાછા ખેંચી લેવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે બાકીના આઠ કેસની સ્થિરતિ અસ્પષ્ટ રહી છે. પીડિત પરિવારો ન્યાયના અભાવનો હવાલો આપે છે. ઘણા પરિવારો ફક્ત ૨૦૨૪માં જ આગળ આવ્યા. આ પરિવારોએ ૨૦૨૪ના રમખાણોની તપાસ માટે રચાયેલા ન્યાયિક તપાસ પંચ સમક્ષ પણ પોતાનો અવાજ ઉઠાવ્યો.
જિલ્લાના પ્રભારી મંત્રી જે.પી.એસ. રાઠોડે જણાવ્યું હતું કે ૧૯૭૮ના રમખાણોથી પ્રભાવિત પરિવારોના પુનર્વસનની આ ક્ષણ ભાવનાત્મક છે અને તે એક ઐતિહાસિક પગલું પણ છે. મુખ્યમંત્રીના નેતૃત્વમાં રાજ્યમાં શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણ છે. સરકાર, વહીવટીતંત્ર અને પોલીસે સમાજના તમામ વર્ગોને ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવા માટે કામ કર્યું છે.
રાજ્ય હવે રમખાણોમુક્ત વાતાવરણ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. કાયદાનું શાસન સ્થાપિત થયું છે. રમખાણોથી પ્રભાવિત પરિવારોએ વર્ષોથી મુશ્કેલ પરિસ્થિરતિઓનો સામનો કર્યો છે. હવે, તેમના જીવનમાં ગૌરવ, સુરક્ષા અને સ્થિરરતાનો એક નવો અધ્યાય શરૂ થઈ રહ્યો છે.
રાઠોડે અધિકારીઓને અન્ય રમખાણોથી પ્રભાવિત પરિવારોના કેસોના નિરાકરણને ઝડપી બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો. પ્રભારી મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે આ પરિવારોને હવે સ્વતંત્રતા મળી છે. દેશને ૧૯૪૭માં આઝાદી મળી હોવા છતાં, સંભલમાં રમખાણોથી પ્રભાવિત પરિવારોને હવે સ્વતંત્રતા મળી છે.
સંભલ શહેરમાં ૧૯૭૮ના રમખાણોથી પ્રભાવિત પરિવારને ન્યાય મળ્યો છે. ૪૮ વર્ષ પછી, પીડિતાને ૧૦૦ ચોરસ મીટરની રહેણાંક જમીન ભાડે આપવામાં આવી છે. જિલ્લા પ્રભારી મંત્રી જેપીએસ રાઠોડે પીડિત પરિવારને ફાળવણીના દસ્તાવેજો સોંપ્યા હતા. શિલાન્યાસ સમારોહ દરમિયાન શિલાન્યાસ પણ કરવામાં આવ્યો હતો. વરિષ્ઠ પોલીસ અને વહીવટી અધિકારીઓ અને ભાજપ જિલ્લા પ્રમુખ હરેન્દ્ર સિંહ હાજર હતા.
