દિલ્હીના એક પાર્કમાં ૧૭ વર્ષની છોકરી પર થયેલા ગેંગરેપ અને બિહારના જમુઈ અને સમસ્તીપુરમાં છોકરીઓની છેડતીની ઘટનાએ આ ચિંતાને વધુ ઘેરી બનાવી છે. દિલ્હી યુનિવર્સિટી (ડીયુ), જામિયા મિલિયા ઇસ્લામિયા યુનિવર્સિટી અને જવાહરલાલ નહેરુ યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓએ તાજેતરની ઘટનાઓ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો છે. વિરોધ પ્રદર્શનોમાં એબીવીપી થી એનએસયુઆઇ સુધીના વિવિધ વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ ભાગ લીધો હતો.
આ આંદોલન ફક્ત તેના મુદ્દાઓ માટે જ નહીં, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા સૂત્રો માટે પણ ચર્ચામાં છે. દાયકાઓથી આંદોલનોમાં ગુંજતા પરંપરાગત સૂત્રોને બદલે, આ વખતે જનરલ ઝેડએ પોતાની શૈલીમાં પોતાનો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. કેટલાક વ્યંગાત્મક છે, કેટલાક કટાક્ષપૂર્ણ છે, અને કેટલાક સમાજની વિચારસરણી પર સીધો હુમલો છે.
વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન ગુંજતા કેટલાક સૂત્રોમાં શામેલ હતાઃ “એક કચોરી, બે સમોસા, તમે આ માણસો પર કેવી રીતે વિશ્વાસ કરી શકો છો?”,”મને માથાનો દુખાવો થાય છે, પુરુષો જ કારણ છે”,”ઓ પુરુષો, કાલે આવો”,”જે કોઈ આપણી સ્વતંત્રતાથી દુભાય છે તે કાયર છે”,”પુરુષોને કોઈ શરમ નથી, સ્ત્રીઓને શા માટે છુપાવવામાં આવે છે?”,”જે સમાજમાં આજે †ીઓ બંધાયેલી છે તેને તોડી નાખોસ્ત્રીઓ પોતાના પરિવારની છે, કોઈના પિતાની નહીં”,”બળાત્કારીઓને જેલમાં નાખો, છોકરીઓની નહીં”,”તેઓ ફૂલો નથી, તેઓ તણખા છે, આ ભારતની સ્ત્રીઓ છે”,”ઠંડા સમોસા ગરમ કરો, પુરુષો પર શરમ કરો”
આ સૂત્રો સોશિયલ મીડિયા પર નોંધપાત્ર ચર્ચા જગાવી રહ્યા છે. ઘણા લોકો તેમને જનરલ ઝેડ માટે અભિવ્યક્તિનું નવું સ્વરૂપ કહી રહ્યા છે. જો કે, સૂત્રોએ આંદોલનના મુખ્ય મુદ્દાની ગંભીરતાને ઓછી ન આંકવી જોઈએ. તેમની પાછળ સલામતી, સન્માન અને સમાનતાની માંગ છે.
વિરોધ દરમિયાન, દિલ્હી યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓએ કેમ્પસમાં પૂરતી લાઇટિંગનો અભાવ, હોસ્ટેલની મર્યાદિત ઉપલબ્ધતા અને અસુરક્ષિત રહેવાની સ્થીતિ જેવા મુદ્દાઓ ઉઠાવ્યા. વિદ્યાર્થીઓ કહે છે કે સલામત હોસ્ટેલ અને મૂળભૂત સુવિધાઓનો અભાવ તેમના રોજિંદા જીવનને અસર કરે છે. સત્ય નિકેતન જેવી ઘટનાઓ આ ચિંતાને વધુ તીવ્ર બનાવે છે.
જેએનયુ વિદ્યાર્થી સારાએ સમજાવ્યું કે આ આંદોલનનો ઉદ્દેશ્ય મહિલાઓના ગૌરવને એક લિંગ સુધી મર્યાદિત રાખવાનો નથી, પરંતુ સમાજમાં સમાનતા અને સલામતીની ભાવના સ્થાપિત કરવાનો છે.
જામિયા વિદ્યાર્થી જાસ્મીને દિલ્હીના ઘણા વિસ્તારોમાં પૂરતી સ્ટ્રીટ લાઇટના અભાવ પર પ્રકાશ પાડ્યો. તેમના મતે, રાત્રે મુસાફરી કરવાનો ડર ફક્ત અંધકારથી જ નહીં પરંતુ સામાજિક વાતાવરણથી પણ ઉદ્ભવે છે જેમાં મહિલાઓને તેમની સલામતી માટે સતત સતર્ક રહેવું પડે છે. બસમાં તાજેતરમાં બનેલી બળાત્કારની ઘટના આ ભયને વધુ મજબૂત બનાવે છે.વિદ્યાર્થીઓ રસ્તાઓ પર સૂત્રોચ્ચાર સાથે ઉતરી હતી. એકમાં લખ્યું હતું, “તે કોઈ છે, કોઈ નથી,” જ્યારે બીજામાં લખ્યું હતું, “ઝાડ પર બે વાંદરા, પુરુષો ઘરમાં રહે છે.” “દીકરાને શિક્ષિત કરો, દીકરી બચાવો” જેવા સંદેશાઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓએ સમાજની માનસિકતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો.
આ વિરોધ ફક્ત શેરીઓ સુધી મર્યાદિત નહોતો. પ્રદર્શનોના વીડિયો અને સૂત્રો ઇન્સ્ટાગ્રામ સહિત વિવિધ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર વાયરલ થઈ રહ્યા છે. કેટલાક યુઝર્સે એ પણ નિર્દેશ કર્યો હતો કે જ્યારે અગાઉના આંદોલનોમાં “સ્વતંત્રતા” અને “ક્રાંતિ” જેવા સૂત્રોનું પ્રભુત્વ હતું, ત્યારે આ વખતે વિદ્યાર્થીઓએ પોતાની રીતે તે જ લાગણીઓ વ્યક્ત કરી હતી.
આ દરમિયાન, ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ “રાગડા પેટિસ” ની એક વાર્તાએ પણ લોકપ્રિયતા મેળવી. આ એકાઉન્ટ, જેના ફક્ત ૮૫ ફોલોઅર્સ છે, તેણે ચળવળના સૂત્રો દર્શાવતો એક સંપાદિત વિડિઓ શેર કર્યો છે, જેમાં લખ્યું છે, “અમે છોકરીઓને છેડતા નથી, આપણે શા માટે નારાજ થવું જોઈએ? આપણે ફક્ત વાઇબ કરીશું.” આ વિડિઓ લગભગ ૩ મિલિયન વખત જાવામાં આવ્યો છે. આ બતાવે છે કે ચળવળનો અવાજ ડિજિટલ દુનિયામાં પણ કેવી રીતે પ્રવેશ કરી રહ્યો છે. પરંતુ આ સૂત્રો અને સોશિયલ મીડિયા ચર્ચાઓ વચ્ચે, મહિલાઓની સલામતીની વાસ્તવિકતાને સમજવી પણ મહત્વપૂર્ણ છે. નેશનલ ક્રાઇમ
રેકોર્ડ્સ બ્યુરોના અહેવાલ મુજબ, દેશમાં મહિલાઓ વિરુદ્ધ ગુનાઓ ચિંતાનો વિષય બની રહ્યા છે. ૨૦૨૨ માં, આવા ૪૪૪,૨૫૬ કેસ નોંધાયા હતા, જ્યારે ૨૦૨૩ માં, આ સંખ્યા વધીને ૪૪૮,૨૧૧ થઈ ગઈ.
