અવિભાજિત બિહારમાં ૧૯૯૦ ના દાયકાના ઘાસચારા કૌભાંડમાં, વિવિધ ટ્રેઝરીમાંથી કરોડો રૂપિયા ઉપાડી લેવામાં આવ્યા હતા અને લોકોમાં વહેંચવામાં આવ્યા હતા. ઝારખંડમાં હવે આવો જ એક મોટો કેસ સામે આવ્યો છે, જ્યાં બે અલગ અલગ ટ્રેઝરીમાંથી કરોડો રૂપિયાના છેતરપિંડીથી ઉપાડની જાણ થઈ છે. બોકારો ટ્રેઝરીમાંથી ૪.૩૦ કરોડ અને હજારીબાગ ટ્રેઝરીમાંથી આશરે ૧૫ કરોડના ગેરકાયદેસર ઉપાડની શોધ બાદ, રાજ્ય સરકારે તમામ ૩૩ ટ્રેઝરી અને સબ-ટ્રાઝરીઓની વ્યાપક તપાસનો આદેશ આપ્યો છે. એવી આશંકા છે કે ગેરકાયદેસર ઉપાડની રકમ ૫૦ કરોડ કે તેથી વધુ સુધી પહોંચી શકે છે. સૌપ્રથમ, બોકારો ટ્રેઝરીમાંથી નિવૃત્ત પોલીસ અધિકારીના નામે ૪.૨૯ કરોડથી વધુના ગેરકાયદેસર ઉપાડનો કેસ પ્રકાશમાં આવ્યો.
તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે જુલાઈ ૨૦૧૬ માં નિવૃત્ત થયેલા ઉપેન્દ્ર સિંહને કાગળ પર પુનઃસ્થાપિત દર્શાવવામાં આવ્યા હતા અને નવેમ્બર ૨૦૨૩ થી માર્ચ ૨૦૨૬ વચ્ચે ૨૫ મહિનામાં ૬૩ વખત તેમનો પગાર ઉપાડવામાં આવ્યો હતો. પોલીસ અધિક્ષકની ઓફિસમાં એકાઉન્ટન્ટ કૌશલ કિશોર પાંડેની આ કેસમાં ધરપકડ કરવામાં આવી છે. તેમના પર ડીડીઓ-સ્તરના બિલ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ સાથે છેડછાડ કરવાનો અને નકલી પગાર બિલ તૈયાર કરવાનો આરોપ છે. તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે તેમણે પહેલા પોતાના બેંક ખાતામાં ભંડોળ જમા કરાવ્યું હતું અને બાદમાં તેમની પત્ની અનુ પાંડેના ખાતાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. બંને ખાતાઓમાં જમા થયેલી મોટી રકમ ફ્રીઝ કરવામાં આવી છે. આ કૌભાંડથી ઝારખંડમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.
બોકારો પછી, હજારીબાગ ટ્રેઝરીમાં ૧૫ કરોડથી વધુના શંકાસ્પદ ઉપાડ મળી આવ્યા છે. પ્રાથમિક તપાસના આધારે, ઘણા ખાતા ફ્રીઝ કરવામાં આવ્યા છે, અને વિગતવાર તપાસ ચાલી રહી છે. નાણામંત્રી રાધા કૃષ્ણ કિશોરે આ કેસોની પુષ્ટિ કરતા કહ્યું કે આ ટ્રેઝરીની નિષ્ફળતા અને વહીવટી દેખરેખનો મામલો છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે તમામ જિલ્લાઓના ડેપ્યુટી કમિશનરો અને સંબંધિત અધિકારીઓને ટ્રેઝરીઓનું ઓડિટ કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે. બોકારો ઘટના બાદ, રાજ્યભરના પોલીસ અધિક્ષકોને એલર્ટ કરવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે વિવિધ જિલ્લાઓમાં ઓડિટ કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૯૦ ના દાયકામાં પણ આવું જ કૌભાંડ થયું હતું, જ્યારે પશુ આહારની આડમાં કરોડો રૂપિયા ગેરકાયદેસર રીતે ઉપાડવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે, બિહારના કુખ્યાત ઘાસચારા કૌભાંડનો ખુલાસો ઝારખંડના મોટાભાગના ખજાનામાંથી પણ થયો હતો.
બોકારો-હઝારીબાગમાં ખજાના કૌભાંડ
બંને જિલ્લાઓના ખજાનામાંથી ૧૯.૩૦ કરોડ રૂપિયાની ગેરકાયદેસર ઉપાડ
બોકારો ખજાનામાંથી ૪.૩ કરોડ રૂપિયાની ગેરકાયદેસર ઉપાડ
હઝારીબાગ ખજાનામાંથી ૧૫ કરોડ રૂપિયા ઉપાડ
આ ઘટના બાદ, બોકારો વહીવટીતંત્રે કડક કાર્યવાહી કરી છે, બે સહાયક એકાઉન્ટન્ટને હટાવ્યા છે અને એપ્રિલ મહિનાના બિલની ચુકવણી સ્થગિત કરી દીધી છે. ડેપ્યુટી કમિશનરે નાણાકીય શિસ્ત કડક બનાવવાના નિર્દેશો પણ જારી કર્યા છે. હઝારીબાગમાં, ડેપ્યુટી કમિશનરે આ મામલાની તપાસ માટે એક ટીમ પણ બનાવી છે. આ જિલ્લામાં પણ કેટલાક લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલો છે, જાકે આની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. આ કિસ્સાઓ સપાટી પર આવતા રહેવાથી, એવી આશંકા છે કે તપાસ આગળ વધતાં વધુ ગેરરીતિઓ બહાર આવી શકે છે.
