મધ્યપ્રદેશ પોલીસે ૨૦૨૮માં ઉજ્જૈનમાં યોજાનાર સિંહસ્થ મહાકુંભ માટે એક અનોખી અને ઉચ્ચ તકનીકી બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કરી છે. આ વખતે, સિંહસ્થમાં આવતા લાખો શ્રદ્ધાળુઓની સુરક્ષા અને વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પોલીસ જૂની અને પરંપરાગત પદ્ધતિઓનો ત્યાગ કરી રહી છે. નવી યોજના મુજબ, ઉજ્જૈનના રામ ઘાટ પર તૈનાત પોલીસ અધિકારીઓ પહેલા ભક્તના આગમન પહેલાં દરેક શેરીથી પરિચિત હશે.
તેઓએ ચોક પોઇન્ટ્સ (જ્યાં ભીડ અટવાઈ જાય છે) નો અભ્યાસ કર્યો હશે, બચાવ માર્ગો યાદ રાખ્યા હશે અને દરેક આરતી પછી ભીડના પ્રવાહની પેટર્ન સમજી હશે.
આ વખતે, સામાન્ય બ્રીફિંગને બદલે, મધ્યપ્રદેશ પોલીસ સ્થાન-વિશિષ્ટ તાલીમ, વર્તણૂકીય વિજ્ઞાન અને એઆઇ-સહાયિત (એઆઇૈં) ભીડ વ્યવસ્થાપનનો ઉપયોગ કરશે.
અધિકારીઓને ચોક્કસ ઘાટ, મંદિર, માર્ગ અથવા ક્ષેત્ર માટે જમીન પર તાલીમ આપવામાં આવશે જ્યાં તેઓ તૈનાત કરવામાં આવશે. વધુમાં, ભીડ મનોવિજ્ઞાનનો ઉપયોગ ભીડની માનસિકતાને સમજવા માટે કરવામાં આવશે અને છૈં-આધારિત આગાહી વિશ્લેષણનો ઉપયોગ સંભવિત ટ્રાફિક જામની આગાહી કરવા માટે કરવામાં આવશે, જે અકસ્માતો થાય તે પહેલાં અટકાવશે.
આ નવી વ્યૂહરચનાને સમર્થન આપતાં, ઉજ્જૈન ઝોનના એડીજી રાકેશ ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે, “આ વ્યૂહરચના એ સિદ્ધાંત પર આધારિત છે કે અધિકારીઓને ભક્તોના આગમન પહેલાં તેમના તૈનાતી વિસ્તારોની સંપૂર્ણ જાણકારી હોવી જાઈએ. સિંહસ્થને સામાન્ય પોલીસિંગ કવાયત તરીકે જોવાને બદલે, અમે સંવેદનશીલ સ્થળોને નાના ‘ઓપરેશનલ ઝોન’માં વિભાજીત કરી રહ્યા છીએ. અહીં તૈનાત અધિકારીઓને વિસ્તારની ભૂગોળ અને ભીડની પ્રકૃતિના આધારે વિશેષ તાલીમ મળશે.” તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ તાલીમ કાયદો અને વ્યવસ્થા વ્યવસ્થાપનની પરંપરાગત પદ્ધતિઓથી ઘણી આગળ જશે.
સિંહસ્થ ૨૦૨૮ પોલીસિંગના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભોઃ સ્થાન-વિશિષ્ટ તાલીમઃ અધિકારીઓ મહિનાઓ અગાઉથી તેમના ફરજ ઘાટ, ક્ષેત્રો અને માર્ગોની ભૂગોળથી પરિચિત થઈ જશે.
એઆઈ સહાયઃ કૃત્રિમ બુદ્ધિ ભીડના ઉછાળા અને ચોક પોઇન્ટ પર વાસ્તવિક સમયનો ડેટા પ્રદાન કરશે.
પ્રિવેન્ટીવ પોલીસિંગઃ કોઈપણ હંગામો કે નાસભાગ પર પ્રતિક્રિયા આપવાને બદલે, ડેટા અને ટેકનોલોજીની મદદથી તેને અગાઉથી અટકાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે.
