રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને તેમના એક નિવેદનથી વિશ્વભરમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. પુતિને બુધવારે તેમના ચીન પ્રવાસના સમાપન પર એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કહ્યું કે હવે “એકધ્રુવીય વિશ્વ વ્યવસ્થા”નો અંત આવવો જોઈએ. તેમણે ભાર મૂક્યો કે બહુધ્રુવીય વૈશ્વિક વ્યવસ્થાની જરૂર છે જેમાં કોઈ પણ દેશ પ્રભુત્વ ન રાખે અને બધા રાષ્ટ્રો સમાન અધિકારો સાથે ભાગ લે. પુતિનની આ ઘોષણા અમેરિકા અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શાસન માટે મોટો ખતરો બની ગઈ છે.
અમેરિકાનું નામ લીધા વિના, પુતિને કહ્યું, “એકધ્રુવીય વિશ્વ અન્યાયી છે, તે સ્પષ્ટ છે. અમે આ વિચાર પર અમારા સંબંધો વિકસાવી રહ્યા છીએ કે વિશ્વ બહુધ્રુવીય હોવું જાઈએ, જેમાં બધા દેશો સમાન હોય. તેમણે આ નવી સિસ્ટમમાં બ્રિકસ અને એસસીઓ જેવા સંગઠનોની ભૂમિકાને મહત્વપૂર્ણ ગણાવી અને કહ્યું કે આ પરિવર્તન ધીમે ધીમે આકાર લઈ રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે બ્રિકસ અને એસસીઓમાં કોઈ એવું નથી કહેતું કે આ નવી બહુધ્રુવીય સિસ્ટમમાં કોઈ નવું વર્ચસ્વ હોવું જાઈએ.”
પુતિને ભારત અને ચીન જેવા આર્થિક દિગ્ગજાનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે “હા, ભારત અને ચીન જેવા મોટા અર્થતંત્રો છે… અને આપણો દેશ ખરીદ શક્તિ સમાનતાના આધારે ટોચના ચારમાં પણ છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે કોઈ પણ દેશ રાજકારણ અથવા વૈશ્વિક સુરક્ષા પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે.”
પુતિનનું આ નિવેદન યુક્રેન યુદ્ધ પર પશ્ચિમી પ્રતિબંધો અને યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા લાદવામાં આવેલા ટેરિફની પૃષ્ઠભૂમિમાં જાવા મળી રહ્યું છે. ખાસ રશિયાએ ટીકા કરી છે ખાસ કરીને ભારત અને ચીન પર લાદવામાં આવેલા ટેરિફ અંગે એકધ્રુવીય વિચારસરણી. ભારત પર યુએસ ટેરિફ હવે ૫૦ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, જેમાં ફક્ત રશિયન તેલ ખરીદવા માટે વધારાના ૨૫ ટકા લાદવામાં આવ્યા છે.
પુતિને જીર્ઝ્રં સમિટ સ્થળથી હોટેલ સુધી કાર રાઈડ દરમિયાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથેની તેમની અનૌપચારિક વાતચીતનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. પુતિને કહ્યું કે તેમણે મોદીને અલાસ્કામાં ટ્રમ્પ સાથેની તેમની તાજેતરની વાતચીત વિશે માહિતી આપી. “આ કોઈ રહસ્ય નથી. મેં તેમને (મોદીને) અલાસ્કામાં થયેલી વાતચીત વિશે માહિતી આપી. પુતિને ચીન મુલાકાતને “ખૂબ જ સકારાત્મક” ગણાવી અને કહ્યું કે “બધા સહભાગીઓ દ્વારા અપનાવવામાં આવેલા દસ્તાવેજા દૂરંદેશી છે અને ભવિષ્ય માટે દિશા આપે છે.
અમેરિકા દ્વારા ભારત પર ૫૦ ટકા ટેરિફ લાદવાના પ્રશ્ન પર, પુતિને કહ્યું કે હવે વસાહતી યુગ સમાપ્ત થઈ ગયો છે. કોઈ પણ કોઈ પર પ્રભુત્વ મેળવી શકતું નથી. પુતિને બેઇજિંગમાં દિયાઓયુતાઈ સ્ટેટ ગેસ્ટહાઉસ ખાતે મીડિયાને સંબોધિત કરતી વખતે આ વાત કહી. તેમણે કડક ચેતવણી આપી કે કોઈ પણ દેશ વૈશ્વિક રાજકારણ કે સુરક્ષા પર પ્રભુત્વ મેળવી શકે નહીં. તેમણે કહ્યું કે ભારત અને ચીન જેવી “આર્થિક મહાસત્તાઓ” ઉભરી રહી હોવા છતાં, તેનો અર્થ એ નથી કે તેમની સામે દબાણ કે દંડાત્મક નીતિ અપનાવવી જાઈએ. સ્વાભાવિક રીતે, પુતિનનો આ સંદેશ સીધો ટ્રમ્પ અને અમેરિકા માટે હતો.
