વંદે માતરમ, આ શબ્દો એક મંત્ર છે, એક ઉર્જા છે, એક સ્વપ્ન છે, એક સંકલ્પ છે. વંદે માતરમ, આ શબ્દો ભારત માતા પ્રત્યેની ભક્તિ છે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આજે રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ’ની ૧૫૦મી વર્ષગાંઠની વર્ષગાંઠની ઉજવણીનો પ્રારંભ કર્યો. કાર્યક્રમને સંબોધતા પીએમ મોદીએ કહ્યું, “વંદે માતરમ, આ શબ્દો એક મંત્ર છે, એક ઉર્જા છે, એક સ્વપ્ન છે, એક સંકલ્પ છે. વંદે માતરમ, આ શબ્દો ભારત માતા પ્રત્યેની ભક્તિ છે, ભારત માતાની આરાધના છે. વંદે માતરમ, આ શબ્દો આપણને ઇતિહાસમાં પાછા લઈ જાય છે, આપણા વર્તમાનને નવા આત્મવિશ્વાસથી ભરી દે છે, અને આપણા ભવિષ્યને નવી હિંમત આપે છે, એ જાણીને કે એવો કોઈ સંકલ્પ નથી જે પૂર્ણ ન થઈ શકે, એવું કોઈ લક્ષ્ય નથી જે આપણે ભારતીયો પ્રાપ્ત ન કરી શકીએ.આ સમયગાળા દરમિયાન, પીએમ મોદીએ કહ્યું, “ગુલામીના તે સમયગાળા દરમિયાન, વંદે માતરમ આ સંકલ્પની ઘોષણા બની ગયું, અને તે ઘોષણા ભારતની સ્વતંત્રતાની હતી. ગુલામીના બંધનો ભારત માતાના હાથે તૂટી જશે, અને તેના બાળકો પોતાના ભાગ્યના નિર્માતા બનશે.” તેમણે વધુમાં કહ્યું, “ગુલામીના સમયગાળા દરમિયાન, અંગ્રેજાએ ભારતને હલકી કક્ષાનું અને પછાત તરીકે દર્શાવીને તેમના શાસનને ન્યાયી ઠેરવ્યું; આ પહેલી પંકિતએ તે પ્રચારને સંપૂર્ણપણે નાશ કર્યો.” તેથી, ‘વંદે માતરમ’ માત્ર સ્વતંત્રતાનું ગીત જ બન્યું નહીં, પરંતુ લાખો દેશવાસીઓને ‘સુજલામ સુફલામ’ (મુક્ત ભારત) નું સ્વપ્ન પણ રજૂ કર્યું, સ્વતંત્ર ભારત કેવું હશે તેનું.આ પ્રસંગે પીએમ મોદીએ કહ્યું, ‘૧૯૨૭માં મહાત્મા ગાંધીએ કહ્યું હતું કે, “વંદે માતરમ” આપણી સમક્ષ ભારતનું એક અખંડ ચિત્ર રજૂ કરે છે… સમય જતાં આપણા રાષ્ટ્રધ્વજમાં ઘણા ફેરફારો થયા છે, પરંતુ ત્યારથી આજ સુધી, જ્યારે પણ રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવામાં આવે છે, ત્યારે આપણા મોંમાંથી ‘ભારત માતા કી જય’ અને ‘વંદે માતરમ’ ના નારા આપમેળે નીકળે છે.’ પીએમ મોદીએ વધુમાં કહ્યું, ‘વર્ષોથી, દુનિયાએ ભારતની આ જ છબીનો ઉદય જાયો છે. આપણે વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રોમાં અભૂતપૂર્વ પ્રગતિ કરી છે. આપણે વિશ્વની પાંચમી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા તરીકે ઉભરી આવ્યા છીએ, અને જ્યારે દુશ્મનોએ આતંકવાદ દ્વારા ભારતની સુરક્ષા અને સન્માન પર હુમલો કરવાની હિંમત કરી, ત્યારે આખી દુનિયાએ જાયું કે જ્યારે નવું ભારત માનવતાની સેવા માટે કમલા અને વિમલાનું મૂર્તિમંત સ્વરૂપ ધરાવે છે, ત્યારે તે આતંકવાદનો નાશ કરવા માટે દસ-મુદ્દાના વાહક દુર્ગા કેવી રીતે બનવું તે પણ જાણે છે.વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું, “સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન ‘વંદે માતરમ’ ની ભાવનાએ સમગ્ર રાષ્ટ્રને પ્રકાશિત કર્યું, પરંતુ કમનસીબે, ૧૯૩૭ માં, તેના આત્માનો એક ભાગ, ‘વંદે માતરમ’ ના મહત્વપૂર્ણ શ્લોકો અલગ થઈ ગયા. ‘વંદે માતરમ’ ખંડિત થઈ ગયું, ટુકડા થઈ ગયું. ‘વંદે માતરમ’ ના આ વિભાજનથી દેશના વિભાજનના બીજ પણ વાવ્યા… આજની પેઢી માટે એ જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે કે આ અન્યાય કેમ થયો, કારણ કે એ જ વિભાજનકારી વિચારસરણી આજે પણ દેશ માટે એક પડકાર છે. પીએમ મોદીએ વધુમાં કહ્યું, “આજે, હું દેશના લાખો મહાપુરુષોને, ભારત માતાના સંતાનોને, ‘વંદે માતરમ’ માટે પોતાનું જીવન સમર્પિત કરવા બદલ આદરપૂર્વક સલામ કરું છું અને દેશવાસીઓને મારા હૃદયપૂર્વક અભિનંદન આપું છું. ગુલામીના તે સમયગાળા દરમિયાન, ‘વંદે માતરમ’ ભારતને મુક્ત કરવાના સંકલ્પની ઘોષણા બની ગયું, કે ભારત માતાના હાથે ગુલામીની બેડીઓ તોડી નાખવામાં આવશે! તેના બાળકો પોતાના ભાગ્યના નિર્માતા બનશે!”પીએમ મોદીએ વધુમાં કહ્યું, “ગુરુદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે એક વાર કહ્યું હતું કે બંકિમચંદ્રનું ‘આનંદમઠ’ ફક્ત એક નવલકથા નથી, તે સ્વતંત્ર ભારતનું સ્વપ્ન છે. ‘આનંદમઠ’માં ‘વંદે માતરમ’નો સંદર્ભ, તેની દરેક પંકિત, દરેક શબ્દ અને બંકિમ બાબુની દરેક ભાવના, બધાના ઊંડા અર્થ હતા અને હજુ પણ છે. આ ગીત ગુલામીના સમયગાળા દરમિયાન રચાયું હતું, પરંતુ તેના શબ્દો ક્્યારેય ગુલામીના પડછાયામાં કેદ થયા ન હતા. તે હંમેશા ગુલામીની યાદોથી મુક્ત રહ્યા. તેથી જ ‘વંદે માતરમ’ દરેક યુગમાં, દરેક સમયમાં સુસંગત છે. તેણે અમરત્વ પ્રાપ્ત કર્યું છે.”પીએમ મોદીએ કહ્યું, “૧૮૭૫માં, જ્યારે બંકિમ બાબુએ ‘બંગ દર્શન’માં ‘વંદે માતરમ’ પ્રકાશિત કર્યું, ત્યારે કેટલાક લોકોએ તેને ફક્ત એક ગીત માન્યું. પરંતુ થોડા જ સમયમાં, ‘વંદે માતરમ’ ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામનો અવાજ બની ગયો. એક એવો અવાજ જે દરેક ક્રાંતિકારીના હોઠ પર હતો, એક એવો અવાજ જે દરેક ભારતીયની લાગણીઓને વ્યક્ત કરતો હતો! વંદે માતરમ, સ્વતંત્રતા સેનાનીઓનું ગીત હોવા ઉપરાંત, આપણને આ સ્વતંત્રતાનું રક્ષણ કેવી રીતે કરવું તે અંગે પણ પ્રેરણા આપે છે. વંદે માતરમ દરેક યુગ અને દરેક યુગમાં સુસંગત છે. તેણે અમરત્વ પ્રાપ્ત કર્યું છે.”પીએમએ કહ્યું, “આપણે વારંવાર શકિત અને નૈતિકતા વચ્ચેના સંતુલનને સમજ્યું છે, અને ત્યારે જ ભારત તે શુદ્ધ સોના તરીકે ઉભરી આવ્યું છે – એક એવું રાષ્ટ્ર જેણે ભૂતકાળના દરેક ઘા સહન કર્યા છે, છતાં તેની દ્રઢતા દ્વારા અમરત્વ પ્રાપ્ત કર્યું છે. ભારતનો આ વિચાર તેની પાછળની બૌદ્ધિક શકિત છે.” તેમણે કહ્યું, “વંદે માતરમની પહેલી પંકિત છેઃ “સુજલામ સુફલામ મલયજશીતલમ સસ્યાશ્યમલમ માતરમ.” એટલે કે – આપણી માતૃભૂમિને સલામ, જે પ્રકૃતિના દિવ્ય આશીર્વાદથી શણગારેલી છે.” પીએમ મોદીએ શુક્રવારે રાષ્ટ્રીય ગીત “વંદે માતરમ” ની ૧૫૦મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે એક વર્ષ લાંબી સ્મૃતિ ઉજવણીનું ઉદ્ઘાટન કર્યું. આ પ્રસંગે મોદીએ ઇન્દિરા ગાંધી ઇન્ડોર સ્ટેડિયમ ખાતે એક સ્મારક ટપાલ ટિકિટ અને સિક્કો પણ બહાર પાડ્યો. આ કાર્યક્રમ ૭ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ થી ૭ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી એક વર્ષ લાંબી રાષ્ટ્રવ્યાપી સ્મૃતિની ઔપચારિક શરૂઆત દર્શાવે છે. આ સ્મૃતિ ભારતના સ્વતંત્રતા ચળવળને પ્રેરણા આપનારા અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને એકતા જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવનારા કાલાતીત કાર્યના ૧૫૦ વર્ષની ઉજવણી કરશે.
