મધ્યપ્રદેશના ધાર જિલ્લામાં ઐતિહાસિક ભોજશાળા-કમલ મૌલા મસ્જિદ સંકુલ પર ચાલી રહેલા કાનૂની યુદ્ધમાં એક નવો અધ્યાય ઉમેરાયો છે. અત્યાર સુધી, આ વિવાદ મુખ્યત્વે હિન્દુ અને મુસ્લિમ પક્ષો વચ્ચે હતો, પરંતુ હવે જૈન સમુદાયે પણ પોતાનો દાવો રજૂ કર્યો છે. અરજદાર સાલેક ચંદ જૈને ઇન્દોર હાઇકોર્ટની બેંચ સમક્ષ દલીલ કરી હતી કે આ સ્મારક જૈન પરંપરાઓ સાથે ઊંડો જાડાયેલો છે.
જૈન સમુદાયનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલ દિનેશ રાજભરે લંડનના બ્રિટિશ મ્યુઝિયમમાં હાલમાં રાખવામાં આવેલી “વાણીની વાણી” ની પ્રતિમા અંગે હાઇકોર્ટમાં પોતાનો પ્રાથમિક દલીલ રજૂ કરી હતી. હિન્દુ પક્ષ દાવો કરે છે કે તે દેવી સરસ્વતીની પ્રતિમા છે, પરંતુ જૈન પક્ષ દાવો કરે છે કે તે ખરેખર જૈન યક્ષિણી અંબિકાની પ્રતિમા છે. રાજભરે દલીલ કરી હતી કે પ્રતિમા પર કોતરવામાં આવેલા તીર્થંકરોની છબીઓ સ્પષ્ટપણે જૈન પ્રતિમાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે સરસ્વતીની હિન્દુ મૂર્તિઓમાં જાવા મળતી નથી. તેમણે કહ્યું, “જૈન ધર્મ ૨૪ તીર્થંકરોને માન્યતા આપે છે, તેથી તેમના પ્રતીકો જૈન દેવતાઓની પ્રતિમાઓ પર જાવા મળે છે.”
કોર્ટમાં એવી પણ દલીલ કરવામાં આવી હતી કે પરમાર રાજા ભોજ માત્ર શિક્ષણના પ્રેમી જ નહોતા પરંતુ જૈન વિદ્વાનો અને પરંપરાઓને સંપૂર્ણ રક્ષણ પણ આપતા હતા. ૧૮૮૨ના સરકારી અહેવાલને ટાંકીને, અરજીમાં જણાવાયું હતું કે ભોજશાળાના કેટલાક ગુંબજ અને સ્તંભો રાજસ્થાનના પ્રખ્યાત માઉન્ટ આબુમાં આવેલા દિલવાડા જૈન મંદિરોની શૈલીને મળતા આવે છે.
ભોજશાળા મૂળરૂપે એક જૈન ગુરુકુળ અને મંદિર હતું.એએસઆઇના સર્વે રિપોર્ટમાં ફક્ત હિન્દુ અને મુસ્લિમ દ્રષ્ટિકોણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે ત્યાં હાજર જૈન પ્રતીકો અને પુરાવાઓને અવગણવામાં આવ્યા હતા.
જૈન પક્ષે એએસઆઇના સર્વે પર પણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે દલીલ કરી હતી કે એએસઆઇ ની ભૂમિકા ફક્ત ત્યાં મળેલી વસ્તુઓનું દસ્તાવેજીકરણ કરવાની હતી, કોઈપણ સ્થળને ધાર્મિક માલિકી સોંપવાની નહીં. તેમણે કોર્ટ પાસે માંગ કરી હતી કે ભારતના ધર્મનિરપેક્ષ બંધારણ હેઠળ, જૈન ભક્તોને પણ ત્યાં પૂજા કરવાનો અધિકાર આપવો જાઈએ. આ કેસની આગામી સુનાવણી ગુરુવારે ચાલુ રહેશે.
