યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશનની સલાહ પર, કેન્દ્ર સરકારે નેશનલ કાઉન્સલ ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગને “ડીમ્ડ યુનિવર્સિટી” નો દરજ્જા આપ્યો છે. આનાથી હવે એનસીઇઆરટીને યુનિવર્સિટીની જેમ કાર્ય કરવાની સ્વતંત્રતા મળશે, પરંતુ ઘણી જરૂરી શરતો પણ લાદવામાં આવી છે.
એનસીઇઆરટીએ ૨૦૨૫ માં સરકારને એક અહેવાલ સુપરત કર્યો હતો જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે બધી આવશ્યકતાઓ પૂર્ણ કરવામાં આવી છે. ત્યારબાદ યુજીસી નિષ્ણાત સમિતિએ અહેવાલની સમીક્ષા કરી અને તેને યોગ્ય જણાયો.યુજીસી કમિશને જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ માં તેની બેઠકમાં દરખાસ્તને મંજૂરી આપી હતી, ત્યારબાદ કેન્દ્ર સરકારે તેને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું હતું.
યુનિયન શિક્ષણ મંત્રાલય, યુજીસીની સલાહ પર, આથી રાષ્ટÙીય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદને એક અલગ શ્રેણી હેઠળ યુનિવર્સિટી માનવામાં આવતી સંસ્થા તરીકે જાહેર કરે છે.
એનસીઇઆરટીએ યુજીસી એક્ટ, ૧૯૫૬ ની કલમ ૩ હેઠળ ડીમ્ડ યુનિવર્સિટી બનવા માટે અરજી કરી હતી. આ અરજી યુજીસી પોર્ટલ પર ઓનલાઈન અપલોડ કરવામાં આવી હતી.યુજીસીએ અરજીની તપાસ કરી અને ૨૦૨૩ માં ચોક્કસ શરતો સાથે “લેટર ઓફ ઈન્ટેન્ટ” જારી કર્યો. તેણે એનસીઇઆરટીને ત્રણ વર્ષમાં બધી શરતો પૂર્ણ કરવા કહ્યું.
આ દરખાસ્તમાં છ મુખ્ય એનસીઇઆરટી સંસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છેઃ અજમેર (રાજસ્થાન), ભોપાલ (મધ્યપ્રદેશ), ભુવનેશ્વર (ઓડિશા), મૈસુર (કર્ણાટક), અને શિલોંગ. (મેઘાલય) અને પંડિત સુંદરલાલ શર્મા ઇન્સ્ટટ્યૂટ ઓફ વોકેશનલ એજ્યુકેશન, ભોપાલ. એકસાથે, દ્ગઝ્રઈઇ્ ને ખાસ શ્રેણીની યુનિવર્સિટીનો દરજ્જા આપવામાં આવ્યો છે.
સરકારે એનસીઇઆરટીને આ દરજ્જા ચોક્કસ કડક શરતોને આધીન આપ્યો. સંસ્થા સરકાર અને યુજીસીની પરવાનગી વિના તેની સંપત્તિઓ અથવા ભંડોળ ટ્રાન્સફર કરી શકતી નથી. વધુમાં, તે કોઈપણ નફાકારક પ્રવૃત્તિમાં જાડાઈ શકતું નથી.
એનસીઇઆરટીએ તેના બધા અભ્યાસક્રમો યુજીસી અને અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના નિયમો અનુસાર ચલાવવા જાઈએ. નવા અભ્યાસક્રમો, કેમ્પસની બહારના કેન્દ્રો અથવા વિદેશી કેમ્પસ ફક્ત આ નિયમો હેઠળ જ સ્થાપિત કરી શકાય છે. વિદ્યાર્થી પ્રવેશ, સીટ નંબર અને ફી સંબંધિત તમામ નિયમોનું પાલન કરવું જાઈએ.
એનસીઇઆરટીએ સંશોધન, પીએચડી કાર્યક્રમો અને નવા શૈક્ષણિક કાર્યક્રમોને પ્રોત્સાહન આપવું જાઈએ. તેણે એનસીઇઆરટી અને એનબીએ જેવી સંસ્થાઓ પાસેથી પણ માન્યતા મેળવવી જાઈએ. વધુમાં, સંસ્થાએ તેની ગુણવત્તા અને પ્રદર્શનનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે વાર્ષિક એનઆઇઆરએફ રેન્કિંગમાં ભાગ લેવો જાઈએ. કરી શકે છે.
