વર્ષ ૨૦૨૬ ભારત અને વિશ્વ માટે ખૂબ ચિંતાનું વર્ષ છે. રેકોર્ડ ગરમી, નબળો ચોમાસું, દુષ્કાળ અને પૂર શક્ય કુદરતી આફતો છે. આ વિનાશ પાછળ સુપર અલ નીનો જવાબદાર છે, અને નેશનલ ઓસેનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન ક્લાઇમેટ પ્રિડિક્શન સેન્ટરે તેના સંદર્ભમાં એક નવી આગાહી જારી કરી છે. તેમાં જણાવાયું છે કે ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ થી ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ દરમિયાન ‘સુપર’ અલ નીનો થવાની સંભાવના છે. ભારતીય હવામાન વિભાગે પહેલાથી જ અલ નીનોને કારણે ચોમાસાના વરસાદમાં ઘટાડો થવાની ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
અલ નીનો એ કુદરતી અલ નીનો-સધર્ન ઓસિલેશન આબોહવા ચક્રનો ગરમ તબક્કો છે, જે ઉષ્ણકટિબંધીય પેસિફિક મહાસાગરના પાણીમાં વારંવાર થતો મોસમી ફેરફાર છે જે વૈશ્વિક તાપમાનમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે, જે વિશ્વભરમાં હવામાન પેટર્ન અને પાકને અસર કરે છે. જા સુપર અલ નીનો થાય છે, તો તે અત્યાર સુધી નોંધાયેલા સૌથી શક્તિશાળી અલ નીનો સાથે તુલનાત્મક હોઈ શકે છે. ૧૮૭૭ ના વિનાશક અલ નીનોએ ૧૮૭૬ થી ૧૮૭૮ સુધી વૈશ્વિક દુકાળનું કારણ બન્યું. આ દુકાળે ૫૦ મિલિયનથી વધુ લોકો માર્યા ગયા, જે તે સમયે વિશ્વની વસ્તીના ૩% હતા.
ભારતીય હવામાન વિભાગે સત્તાવાર રીતે ૨૬ મે, ૨૦૨૬ ની આસપાસ કેરળમાં દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસાના વહેલા આગમનની આગાહી કરી છે. આ ૧ જૂનની સામાન્ય આગમન તારીખ કરતાં વહેલું છે, અને ૨૦૨૫ સહિત, વહેલા આગમનના તાજેતરના વલણને ચાલુ રાખે છે. જા કે, યુએસ નેશનલ ઓશનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશનના તાજેતરના ઈદ્ગર્જીં આગાહી અનુસાર, અલ નિનો ટૂંક સમયમાં વિકસિત થવાની અને ૨૦૨૬-૨૭ ના ઉત્તરી ગોળાર્ધ શિયાળા સુધી ચાલુ રહેવાની સંભાવના છે. હવામાનશાસ્ત્રી અને ક્લાઇમેટ ઇમરજન્સી ઇન્સ્ટીટયુટના ડિરેક્ટર પીટર ડી. કાર્ટરે જણાવ્યું છે કે ગ્લોબલ વો‹મગ ૨૦૨૪ ના રેકોર્ડ તોડવાની ખૂબ નજીક છે. એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં પ્રકાશિત આઇએમડી ની લાંબા ગાળાની આગાહીમાં ચોમાસાનો વરસાદ લાંબા ગાળાના સરેરાશ ના લગભગ ૯૨% રહેવાની આગાહી કરવામાં આવી હતી, જે સામાન્ય કરતાં ઓછો માનવામાં આવે છે.
આગાહીમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે ચોમાસામાં ખામી (એલપીએના ૯૦% કરતા ઓછી) ની ૩૫% શક્યતા છે,વરસાદ આધારિત કૃષિ વિસ્તારોમાં વરસાદની ઉણપનું જાખમ વધુ છે.,આ સૂચવે છે કે ચોમાસાની શરૂઆત વહેલી હોવા છતાં, જા મુખ્ય ચોમાસાના મહિનાઓ દરમિયાન અલ નિનો મજબૂત બને છે, તો એકંદર મોસમી કામગીરી નબળી પડી શકે છે.,નમસ્તે અલ નિનો, ૨૦૨૪ માં તાપમાન રેકોર્ડ ઊંચા સ્તરે પહોંચવાની નજીક છે. ગ્લોબલ વો‹મગને કારણે મે મહિનામાં અલ નિનો શરૂ થયો છે.
૧૪ મેના રોજ પ્રકાશિત ઇએનએસઓની નવી આગાહીમાં,એનઓએએનો અંદાજ છે કે ઓક્ટોબરથી શરૂ થનારી આગામી અલ નીનો, મજબૂત અથવા ખૂબ જ મજબૂત બનવાની ૬૫% શક્્યતા છે, જે તેને રેકોર્ડ કરેલા ઇતિહાસમાં સૌથી મજબૂત બનાવે છે. અત્યંત મજબૂત અલ નીનો, જેનો અર્થ દરિયાની સપાટીના તાપમાનમાં ૩.૬ એફનો વધારો થાય છે, તેને અનૌપચારિક રીતે ઓક્ટોબરથી ફેબ્રુઆરીના સમયગાળા માટે સુપર અલ નીનો કહેવામાં આવે છે. કેટલાક નિષ્ણાતો તેને રાક્ષસ પણ કહે છે.
હવે ૮૨% શક્યતા છે કે અલ નીનો હવે અને જુલાઈ વચ્ચે થશે, અને આ તબક્કો ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ સુધી ચાલુ રહેવાની ખૂબ જ શક્યતા છે.એનઓએએની એપ્રિલની આગાહીની તુલનામાં આ નિશ્ચિતતામાં લગભગ ૨૦ ટકાનો વધારો છે, જેમાં અલ નીનો નિકટવર્તી હોવાની આગાહી કરવામાં આવી હતી.
અલ નિનોની ઘટનાઓ દર બે થી સાત વર્ષે થાય છે, જ્યારે ઉષ્ણકટિબંધીય પેસિફિક મહાસાગરમાં પવન અને સમુદ્રી પ્રવાહના પેટર્નમાં ફેરફારને કારણે સમુદ્ર સપાટીનું તાપમાન ઐતિહાસિક સરેરાશ કરતા ૦.૯ ડિગ્રી ફેરનહીટ (૦.૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ) વધી જાય છે, જેના પરિણામે વૈશ્વિક આબોહવા પર ગંભીર અસર પડે છે. વિશ્વ ઝડપથી તટસ્થ સ્થિતિમાંથી બહાર નીકળી રહ્યું છે.
વિશ્વનો સૌથી તાજેતરનો અલ નિનો મે ૨૦૨૩ થી માર્ચ ૨૦૨૪ સુધી ચાલ્યો અને ૨૦૨૪ને અત્યાર સુધીનું સૌથી ગરમ વર્ષ બનાવવા માટે આંશિક રીતે જવાબદાર હતો. ૨૧ એપ્રિલના રોજ ક્લાઇમેટ બ્રીફ દ્વારા પ્રકાશિત આબોહવા મૂલ્યાંકન મુજબ, જા આગામી અલ નિનો મજબૂત અથવા અત્યંત મજબૂત હોય, તો ૨૦૨૭ અગાઉના રેકોર્ડને વટાવી શકે છે.હકીકતમાં, આગામી અલ નિનો પોતાનો રેકોર્ડ તોડી શકે છે. અલ્બેની યુનિવર્સિટીમાં વાતાવરણીય અને પર્યાવરણીય વિજ્ઞાનના પ્રોફેસર પોલ રાઉન્ડીએ ૫ મેના રોજ ઠ પર લખ્યુંઃ ૧૮૭૦ પછીના સૌથી મોટા અલ નીનોની શક્્યતામાં વિશ્વાસ સ્પષ્ટપણે વધી રહ્યો છે.
