ઉર્જા મંત્રાલયના તાજેતરના ડેટા અનુસાર, ભારતમાં વીજળીની માંગ આ સપ્તાહના અંતે ૨૫૬ ગીગાવોટની સર્વકાલીન ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે. આ તીવ્ર ગરમીના મોજાને કારણે હતું, જેના કારણે ઠંડક સાધનોના ઉપયોગમાં ભારે વધારો થયો હતો. સદનસીબે, સૌર ઉર્જાના વધતા યોગદાનને કારણે આ ટોચની વીજળી માંગ સરળતાથી પૂર્ણ થઈ ગઈ.
માહિતી અનુસાર, શનિવારે બપોરે ૩ઃ૩૮ વાગ્યે જ્યારે ટોચની વીજળી માંગ ૨૫૬.૧ ગીગાવોટ નોંધાઈ હતી, ત્યારે સૌર ઉર્જાએ આશરે ૫૭ ગીગાવોટનું યોગદાન આપ્યું હતું, જે કુલ ઉત્પાદનના ૨૨ ટકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
ભારતના ગ્રીડ કંટ્રોલર પાસેથી મળેલા ડેટા દર્શાવે છે કે બપોરે ૧૨ઃ૩૦ વાગ્યાની આસપાસ સૌર પ્લાન્ટ અને છત પ્રણાલીઓમાંથી વીજળીનું ઉત્પાદન વધીને આશરે ૮૧ ગીગાવોટ થયું, જે કુલ ૨૪૨ ઉત્પાદનના લગભગ ત્રીજા ભાગનું છે.
ઉચ્ચ વપરાશને કારણે, શનિવારની માંગ ૨૪ એપ્રિલના રોજ એક દિવસ પહેલા નોંધાયેલા ૨૫૨.૧ ગીગાવોટના અગાઉના રેકોર્ડને વટાવી ગઈ. વીજળી મંત્રાલયે આ વર્ષે ટોચની માંગ ૨૭૧ ગીગાવોટ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ લગાવ્યો છે. જાકે, કોલસા આધારિત પ્લાન્ટ બેઝલોડ ઊર્જા પૂરી પાડવાનું ચાલુ રાખે છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે સૌર, પવન, જળ અને પરમાણુ સહિત બિન-અશ્મભૂત તોનું યોગદાન નોંધપાત્ર રીતે વધ્યું છે.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેમના “મન કી બાત” સંબોધનમાં વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે નવીનીકરણીય ઊર્જાના મહત્વ પર ભાર મૂક્્યો અને સ્વચ્છ ઊર્જા અપનાવવા વિનંતી કરી, સૌર અને પવન ઊર્જાને ભારતના ભવિષ્યની ચાવી ગણાવી. તેમણે કલ્પક્કમ ફાસ્ટ બ્રીડર રિએક્ટરને ક્રિટિકલિટી પ્રાપ્ત કરવાની ઐતિહાસિક સિદ્ધિ ગણાવી.
નવી અને નવીનીકરણીય ઉર્જા મંત્રાલયના સચિવ સંતોષ સારંગીએ જણાવ્યું હતું કે છત પ્રણાલીઓ સહિત સૌર ઉર્જા ઉત્પાદન ઝડપથી વધી રહ્યું છે અને ટોચની માંગને પહોંચી વળવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. “બેટરી ઉર્જા સંગ્રહ પ્રણાલીઓના વધતા ઇન્સ્ટોલેશન સાથે, તે ભવિષ્યમાં સાંજની ટોચની માંગને પણ પહોંચી શકશે,” તેમણે કહ્યું.
ગયા વર્ષે, જૂન ૨૦૨૫ માં ટોચની માંગ ૨૪૨.૭૭ ગીગાવોટ નોંધાઈ હતી, જ્યારે એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં તે ૨૩૫.૩૨ ગીગાવોટ પર પહોંચી ગઈ હતી. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે ગરમીના મોજાની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થતાં વપરાશ વધુ વધી શકે છે, જેના કારણે ઘરો અને વ્યવસાયો દ્વારા એર કન્ડીશનર, કુલર અને અન્ય ઉપકરણોનો ઉપયોગ વધશે.
ભારત હવામાન વિભાગએ સપ્તાહના અંત સુધી ઉત્તરપશ્ચિમ, મધ્ય અને પૂર્વ ભારતમાં ગરમીના મોજાની આગાહી કરી છે, જેમાં મે અને જૂનમાં ગરમી વધુ તીવ્ર રહેવાની સંભાવના છે.
તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, મજબૂત નીતિગત સમર્થનને કારણે ભારતના વીજ ક્ષેત્રને ૬૫૦-૭૦૦ અબજના મૂડી ખર્ચની તકોનો લાભ મળવાની અપેક્ષા છે. અહેવાલમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે વધતી જતી વીજળીની માંગ, જે સંભવિત રીતે ત્રણ ગણી થઈ શકે છે, અને નવા યુગના વપરાશ (ઈફ, ડેટા સેન્ટર્સ) આ ક્ષેત્રને લાંબા ગાળાની મજબૂતી પૂરી પાડે છે.
