આઇટીબીપીના ડિરેક્ટર જનરલ શત્રુજીત સિંહ કપૂરે સૈનિકોને સંબોધિત કરતા જણાવ્યું હતું કે ભારત અને ચીન વચ્ચે તણાવ યથાવત છે.
અરુણાચલ પ્રદેશમાં ભારત-ચીન સરહદ પર અનેક સ્થળોએ ચીની સૈનિકો સાથે સામસામે છે. આઇટીબીપીના ડિરેક્ટર જનરલ શત્રુજીત સિંહ કપૂરે ૨૨ ઓક્ટોબરે આઇટીબીપીના ૬૫મા સ્થાપના દિવસ પહેલા આયોજિત સન્માન સમારોહ દરમિયાન પોતાના સૈનિકોને સંબોધિત કરતી વખતે આ વાત કહી હતી.આઇટીબીપીના મહાનિર્દેશકે નવી રચાયેલી લડાયક ટીમ, ‘શૌર્ય કમાન્ડો’ ને ચીની પીએલએ સૈનિકો સાથે સામસામેની પરિસ્થિતિઓમાં ઉત્કૃષ્ટ કુશળતા દર્શાવવા બદલ અભિનંદન આપ્યા.આઇટીબીપીના વડાએ કહ્યું, “તાજેતરમાં, અરુણાચલ પ્રદેશમાં એક એવી પરિસ્થિતિ ઉભી થઈ હતી જ્યાં અનેક સ્થળોએ સામસામે લડાઈઓ થઈ હતી, અને આમાંની કેટલીક પરિસ્થિતિઓ હજુ પણ ચાલુ છે. ત્યાં તૈનાત અમારી ‘શૌર્ય કમાન્ડો’ ટીમોએ અસાધારણ રીતે સારું પ્રદર્શન કર્યું છે.”
તેમણે વધુમાં કહ્યું, “અમે પહેલાથી જ દરેક આઇટીબીપી બટાલિયનમાં એક કમાન્ડો ટીમ સ્થાપિત કરી છે, અને વધુ બે ટીમો બનાવવામાં આવી રહી છે. અમારું લક્ષ્ય દરેક બટાલિયનમાં એક સંપૂર્ણ કમાન્ડો કંપની સ્થાપિત કરવાનું છે. વધુમાં, અમે ફક્ત કમાન્ડો કામગીરી માટે સમર્પિત એક અલગ બટાલિયન સ્થાપિત કરવા પર પણ કામ કરી રહ્યા છીએ. અમારી ઓપરેશન્સ વિંગ આ પર કામ કરી રહી છે, અને મને આશા છે કે આગામી એક કે બે દિવસમાં બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર થઈ જશે. આ ઉત્તમ કમાન્ડો યુનિટ્સ આઇટીબીપીનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ બની જશે.”
આ દરમિયાન, શત્રુજીત સિંહ કપૂરે ડ્રોન દ્વારા ઉભા થતા વધતા ખતરા તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ ટેકનોલોજીએ પરંપરાગત યુદ્ધમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન લાવ્યું છે, જેના કારણે સંરક્ષણ દળોની ભૂમિકા બદલાઈ ગઈ છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આઇટીબીપી દરેક પ્લાટૂનમાં એક ડ્રોન યુનિટ બનાવવાની યોજના બનાવી રહી છે. વધુમાં, તેઓ ડ્રોનનું ઉત્પાદન વધારી રહ્યા છે અને ડ્રોન પાઇલટ્સને તાલીમ આપી રહ્યા છે. કપૂરે એમ પણ કહ્યું હતું કે ટૂંક સમયમાં એક અલગ “સ્ટ્રાઈક કોર્પ્સ” (હુમલા માટે લશ્કરી યુનિટ) ની રચના થવાની અપેક્ષા છે.
તેમણે ચીનના સૈન્ય, પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી અને તેની મીડિયા ક્ષમતાઓમાં નોંધપાત્ર રોકાણનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, અને કહ્યું હતું કે બેઇજિંગે પરંપરાગત યુદ્ધમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. જા કે, તેમણે સૂચવ્યું હતું કે ડ્રોન બદલાતા યુદ્ધના મેદાનમાં “સમાનતા” તરીકે સેવા આપી શકે છે. લાંબા સમયથી ચાલતા રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો ઉલ્લેખ કરતા, કપૂરે કહ્યું હતું કે યુક્રેન જેવા નાના દેશ દ્વારા રશિયા પર છેલ્લા ચાર વર્ષમાં કરવામાં આવેલ નુકસાન દર્શાવે છે કે યુદ્ધનું સ્વરૂપ કેવી રીતે બદલાઈ રહ્યું છે. તેમણે ઈરાનને સંઘર્ષના બદલાતા સ્વભાવના બીજા ઉદાહરણ તરીકે પણ તાક્યું હતું.
વધુમાં, કપૂરે જણાવ્યું હતું કે ૨૦૩૦ સુધીમાં આઇટીબીપીને વધુ ભંડોળ મળવાની અપેક્ષા છે. આમાંથી, આશરે ૧,૦૦૦ કરોડ ખાસ કરીને ડ્રોન અને એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ માટે અલગ રાખવાની યોજના છે. આધુનિકીકરણ યોજનાઓ ગતિશીલતા અને સાધનો પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જેમાં ઓલ-ટેરેન વાહનો, સ્વાયત્ત ગ્રાઉન્ડ વાહનો અને ઝડપી પ્રતિક્રિયા વાહનોનો સમાવેશ થાય છે. વધુમાં, દળ તેના દારૂગોળાને આધુનિક બનાવવાનું પણ વિચારી રહ્યું છે.
ભારત અને ચીનની સેનાઓ વચ્ચે પ્રથમ કોર્પ્સ કમાન્ડર-સ્તરની બેઠક સપ્ટેમ્બરમાં થઈ હતી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય સેનાએ એવા વિસ્તારોમાં ચીની સૈનિકોના વર્તન અંગે ખૂબ જ કડક વલણ અપનાવ્યું છે જ્યાં તાજેતરમાં નવા મુદ્દાઓ ઉભરી આવ્યા છે. ભારત અને ચીન એલએસી અંગે અલગ અલગ સમજણ ધરાવે છે. આ અલગ અલગ સમજણ ઘણીવાર મુકાબલા અને અન્ય સમસ્યાઓ તરફ દોરી ગઈ છે. અત્યાર સુધી, ભારત અને ચીન એલએસી સંબંધિત મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે લદ્દાખ સેક્ટરમાં ચુશુલ-મોલ્ડો સરહદ મીટિંગ પોઈન્ટ પર કોર્પ્સ કમાન્ડર-સ્તરની બેઠકો યોજી રહ્યા છે.
દરમિયાન ભૂતપૂર્વ ભારતીય આર્મી ચીફ જનરલ મનોજ મુકુંદ નરવણેએ કહ્યું છે કે ગલવાન અથડામણ પછીની ઘટનાઓએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ચીન સાથે સરહદ વિવાદનો લશ્કરી ઉકેલ હવે શક્્ય નથી. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે આ ઘટનાએ વાતચીત અને સંવાદ દ્વારા મુદ્દાને ઉકેલવાના પ્રયાસોને નવી ગતિ આપી છે. નરવણેએ કહ્યું કે ચીન સાથેની આપણી સરહદનો મુદ્દો હજુ પણ વણઉકેલાયેલો છે. “હું જાણી જાઈને ‘સીમા’ શબ્દનો ઉપયોગ કરી રહ્યો છું કારણ કે, ‘આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ’ – જે સ્પષ્ટ રીતે સીમાંકિત અને આંતરરાષ્ટÙીય સ્તરે માન્ય છે – વિપરીત ‘સીમા’ ની વ્યાખ્યા એટલી સ્પષ્ટ નથી.”
તેમણે કહ્યું કે જ્યાં સરહદી મતભેદ છે ત્યાં અથડામણો ચાલુ રહેશે. તેમણે ગલવાન અથડામણને આવી ઘટનાના ઉદાહરણ તરીકે ટાંક્્યું. તેમણે કહ્યું, “જ્યાં પણ આવા મતભેદના ક્ષેત્રો છે, ત્યાં અમારી વચ્ચે અથડામણો થઈ છે અને થતી રહેશે.” ભૂતપૂર્વ આર્મી ચીફે વધુમાં કહ્યું, “ગલવાન અથડામણ આવી ઘટનાઓનું બીજું ઉદાહરણ હતું. જા કે, મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે ગલવાન પછીની ઘટનાઓએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ચીન સાથે, સરહદી વિવાદનો લશ્કરી ઉકેલ હવે કોઈ વિકલ્પ નથી.”નરવણેએ એમ પણ કહ્યું કે ભારતે સરહદો બદલવા માટે એકપક્ષીય બળના ઉપયોગના મુદ્દા પર પોતાનું સ્થાન સ્પષ્ટ કર્યું છે. તેમણે કહ્યું, “અમે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સરહદો બદલવા માટે એકપક્ષીય બળનો ઉપયોગ અસ્વીકાર્ય છે.” નરવણેના મતે, આ વલણથી પરિવર્તન આવ્યું છે અને વાતચીત દ્વારા વિવાદનો ઉકેલ લાવવાના પ્રયાસોને નવી ગતિ મળી છે. તેમણે કહ્યું, “આનાથી પરિવર્તન આવ્યું છે અને વાતચીત દ્વારા મુદ્દાનો ઉકેલ લાવવાના પ્રયાસોને નવી ગતિ મળી છે.”
તેમણે સરહદ વિવાદના ઉકેલ માટે ભારત અને ચીનના ખાસ પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે વાટાઘાટો માટેની પદ્ધતિના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્્યો. તેમણે કહ્યું, “તેથી જ બંને દેશોના ખાસ પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે વાટાઘાટો માટેની પદ્ધતિ મહત્વપૂર્ણ છે.” નરવણેએ વધુમાં કહ્યું કે ગલવાન અથડામણ પછીની ઘટનાઓએ આંતરરાષ્ટÙીય સ્તરે ભારતની સ્થિતિને વધુ મજબૂત બનાવી છે. તેમણે કહ્યું, “ગલવાનમાંથી શીખેલો સૌથી મોટો પાઠ એ છે કે ભારતે વિશ્વ મંચ પર તેની વિશ્વસનીયતા નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત કરી છે – પછી ભલે તે લશ્કરી, રાજદ્વારી અથવા રાજકીય સ્તરે હોય.”
જૂન ૨૦૨૦ માં ગલવાન ખીણમાં થયેલી અથડામણ ભારત-ચીન સંબંધોમાં એક મુખ્ય વળાંક હતો. બંને પક્ષોને જાનહાનિ અને સંપત્તિનું નુકસાન થયું. આ ઘટનાને કારણે પૂર્વી લદ્દાખમાં લાંબા સમય સુધી લશ્કરી ગતિરોધ થયો, બંને દેશોએ ન્છઝ્ર પર સૈનિકો અને લશ્કરી સાધનો તૈનાત કર્યા. ત્યારબાદ, ભારત અને ચીને સરહદી ગતિરોધને ઉકેલવા અને ઘર્ષણ બિંદુઓથી સૈનિકોને દૂર કરવા માટે લશ્કરી અને રાજદ્વારી વાટાઘાટોના અનેક રાઉન્ડ યોજ્યા.
ઓક્ટોબર ૨૦૨૪ માં, બંને દેશો પૂર્વી લદ્દાખના ડેપસાંગ અને ડેમચોક વિસ્તારોમાં પેટ્રોલિંગ વ્યવસ્થા પર એક કરાર પર પહોંચ્યા. આનાથી ૨૦૨૦ ના ગતિરોધ સાથે સંકળાયેલા બાકીના ઘર્ષણ બિંદુઓથી સૈનિકોને દૂર કરવામાં પણ મદદ મળી. આ કરાર તણાવ ઘટાડવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું, જાકે તેનાથી મોટા સરહદ વિવાદનો ઉકેલ આવ્યો ન હતો. ત્યારથી બંને દેશો વચ્ચે સંબંધો સુધારવાના પ્રયાસો ચાલુ છે. ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ માં, શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઇઝેશન સમિટની બાજુમાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટÙપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠક થઈ. આ સમયગાળા દરમિયાન, બંને પક્ષોએ તેમના મતભેદોને નિયંત્રિત કરવા અને સંબંધો સુધારવાનો પ્રયાસ કર્યો.બંને દેશોએ ખાસ પ્રતિનિધિ તંત્ર દ્વારા વાતચીત પણ ચાલુ રાખી છે. સરહદ વિવાદના ઉકેલ માટે એક માળખું વિકસાવવા માટે આ પદ્ધતિની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
