દેશની નદીઓ, ખાસ કરીને યમુના નદીમાં વધતા પ્રદૂષણ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૦૨૧ માં શરૂ કરેલી સુઓ મોટો કાર્યવાહી બંધ કરી દીધી છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે દ્ગય્્ હવે આ મામલાની દેખરેખ રાખવા માટે જવાબદાર છે. ઝ્રત્નૈં સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે સમાન વિષય પર અલગ અને સમાંતર કાર્યવાહી નિર્દેશોની સુસંગતતા અને એકરૂપતાને અસર કરી રહી છે. તેથી, દ્ગય્્ માટે આ મામલો ફરીથી ખોલવો અને પાલનનું નિરીક્ષણ કરવું વધુ સારું રહેશે.
બેન્ચે યાદ અપાવ્યું કે કોર્ટે યમુનામાં વધતા પ્રદૂષણ અંગે સ્વતઃ નોંધ લેતા, નદીમાં ગટરના ઠરાવના મુદ્દાને સમાવવા માટે પોતાનો કાર્યક્ષેત્ર વિસ્તાર્યો હતો અને ઉત્તરાખંડ, હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, દિલ્હી અને કેન્દ્ર સરકારને નોટિસ ફટકારી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સ્વચ્છ અને પ્રતિષ્ઠિત વાતાવરણમાં જીવવાનો અધિકાર બંધારણની કલમ ૨૧ હેઠળ જીવનના અધિકારનો એક ભાગ છે.
કોર્ટે એ પણ ભાર મૂક્યો હતો કે જળ (પ્રદૂષણ નિવારણ અને નિયંત્રણ) અધિનિયમ હેઠળ, કેન્દ્રીય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ અને રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ કાયદાકીય રીતે ખાતરી કરવા માટે બંધાયેલા છે કે શુદ્ધિકરણ વિનાનું ગટર નદીઓમાં છોડવામાં ન આવે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે દ્ગય્્ પાસે ન્યાયિક અને અર્ધ-ન્યાયિક સત્તાઓ છે અને તે આવા પર્યાવરણીય બાબતોનું અસરકારક રીતે નિરીક્ષણ કરી શકે છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશે જણાવ્યું હતું કે ફક્ત નિર્દેશો આપવા પૂરતા નથી, પરંતુ સ્થિત અહેવાલો દ્વારા સતત દેખરેખ પણ જરૂરી છે. બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે એનજીટી દ્વારા પાલનનું નિરીક્ષણ કરવું એ સમાંતર સુઓમોટો કાર્યવાહી ચાલુ રાખવા કરતાં વધુ યોગ્ય રહેશે. વધુમાં, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે અપીલ ઉપાયો અને ન્યાયિક સમીક્ષાનો અધિકાર ઉપલબ્ધ રહે છે.
