કોલ્હાપુર જિલ્લા દૂધ ઉત્પાદક સંઘ (ગોકુલ) ના પ્રમુખપદ માટે રાજકીય લડાઈ તેજ બની ગઈ છે. અમૂલ પછી મહારાષ્ટ્રના સૌથી મોટા દૂધ ઉત્પાદક સંઘોમાંના એક ગોકુલનું નેતૃત્વ કોણ કરશે તેના પર બધાની નજર છે. આજની મહારાષ્ટ્ર કેબિનેટની બેઠકમાં સરકાર દ્વારા નામાંકિત ચાર ડિરેક્ટરોની નિમણૂક કરવાનો અને તેમને મતદાનનો અધિકાર આપવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો. આ સરકારના નિર્ણયથી કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય સતેજ પાટિલના નેતૃત્વ હેઠળના સમાન વિચારધારા ધરાવતા જોડાણને મોટો ફટકો પડ્યો છે. દરમિયાન, મહાયુતિએ પણ ગોકુલમાં સત્તા મેળવવા માટે પોતાની બધી તાકાત લગાવી દીધી છે.
કોલ્હાપુર જિલ્લા દૂધ ઉત્પાદક સંઘની પંચવર્ષીય ચૂંટણીમાં, કોંગ્રેસના નેતા અને ધારાસભ્ય સતેજ પાટિલના નેતૃત્વ હેઠળના “સમાન વિચારધારાવાળા” ગઠબંધન અને ભાજપ-શિવસેના-રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી (એનસીપી) ના “મહાયુતિ” (મહાગઠબંધન) એ અલગ ગઠબંધન તરીકે ચૂંટણી લડી. “સમાન વિચારધારાવાળા” ગઠબંધને ૧૩ બેઠકો જીતી, જ્યારે “મહાયુતિ” એ ૧૨ બેઠકો જીતી. આનો અર્થ એ થયો કે ૨૫ સભ્યોના ગોકુલ જિલ્લામાં સતેજ પાટિલના ગઠબંધનને એક બેઠકનો ફાયદો મળ્યો.
આ પછી, સમાન વિચારધારા ધરાવતા જાડાણના તમામ ૧૩ ડિરેક્ટરોએ એક અલગ બેઠક યોજી અને સર્વાનુમતે શશિકાંત પાટિલ-ચુએકરને પ્રમુખ તરીકે ચૂંટ્યા. જાડાણે દાવો કર્યો હતો કે તેમની પાસે બહુમતી છે અને શશિકાંત પાટિલ-ચુએકર ગોકુળના પ્રમુખ છે.
બોમ્બે હાઈકોર્ટની કોલ્હાપુર સર્કિટ બેન્ચમાં એક અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી જેમાં તેમને પ્રમુખ પદના અધિકારો આપવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. અરજીમાં ચૂંટણી અધિકારી પર ખોટો કેસ દાખલ કરવાનો પણ આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. લગભગ ત્રણ કલાકની સુનાવણી બાદ, કોર્ટે ૧૦ નવેમ્બરે પ્રમુખ પદ માટે ચૂંટણી યોજવાનો આદેશ આપ્યો હતો. ચૂંટાયેલા તમામ ૨૫ ડિરેક્ટરોને નોટિસ પણ જારી કરવામાં આવી હતી.
આ દરમિયાન, મંત્રી ચંદ્રકાંત દાદા પાટીલે મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસને સરકાર દ્વારા નામાંકિત ડિરેક્ટરોની સંખ્યા બેથી વધારીને ચાર કરવા માટે પત્ર લખ્યો હતો. આ દરખાસ્તના આધારે, આજની કેબિનેટ બેઠકમાં ૩,૦૦૦ કરોડથી વધુ વાર્ષિક ટર્નઓવર ધરાવતી સહકારી સંસ્થાઓમાં બેને બદલે ચાર સરકાર દ્વારા નિયુક્ત ડિરેક્ટરોની નિમણૂક કરવાનો અને તેમને મતદાનનો અધિકાર આપવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.
ગોકુલનું મહત્વ ફક્ત તેની રાજકીય શક્તિ સુધી મર્યાદિત નથી. તે મહારાષ્ટ્રમાં એક મુખ્ય દૂધ ઉત્પાદક સંગઠન છે. અમૂલ પછી, તે દેશના સૌથી મોટા દૂધ ઉત્પાદક સંગઠનોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. ગોકુલ આશરે ૫૫૦,૦૦૦ ખેડૂતો પાસેથી દરરોજ ૨૦ લાખ લિટર દૂધ એકત્રિત કરે છે. ખેડૂતોને દર ૧૦ દિવસે આશરે ૧૦૦ કરોડ ચૂકવવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ થયો કે ગોકુલની શક્તિ લાખો દૂધ ઉત્પાદક ખેડૂતો અને તેમના આર્થિક હિતો સાથે સીધી રીતે જાડાયેલી છે.
ગોકુલની ૨૫ ચૂંટાયેલી બેઠકો માટેની ચૂંટણી પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ હતી. પહેલાં, બે સરકાર દ્વારા નિયુક્ત ડિરેક્ટર હતા, પરંતુ હવે આ સંખ્યા વધારીને ચાર કરવામાં આવશે. આનાથી મતદાન અધિકાર ધરાવતા ડિરેક્ટરોની સંખ્યા ૨૯ થશે. વધુમાં, એક સરકારી નિષ્ણાત અધિકારીને પણ ડિરેક્ટર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવશે, જેનાથી ડિરેક્ટરોની કુલ સંખ્યા ૩૦ થશે.
શિવસેના (યુબીટી) ના સાંસદ સંજય રાઉતે સરકારના નિર્ણય પર આકરી પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે કહ્યું કે ચાર વધારાના ડિરેક્ટરોની નિમણૂક કરીને સત્તા મેળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમણે આ પગલાને કાવતરું ગણાવ્યું. ગોકુલ દૂધ સંઘ પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે મહાયુતિ અને સતેજ પાટીલના સમાન વિચારધારા ધરાવતા ગઠબંધન વચ્ચે ઉગ્ર સ્પર્ધા ચાલી રહી છે. મહાયુતિના ૧૨ ચૂંટાયેલા ડિરેક્ટરો હાલમાં રાજસ્થાનના ઉદયપુરમાં મેરિયટ હોટેલમાં રોકાયા છે. રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી પહેલા આ ડિરેક્ટરોને એક કરવા અને રાજકીય રણનીતિ બનાવવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે.
બીજી તરફ, સતેજ પાટીલે સરકારના નિર્ણય સામે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું છે કે તેઓ તમામ કાનૂની માર્ગોનો ઉપયોગ કરશે અને ચૂપ રહેશે નહીં. સાડા પાંચ લાખ ખેડૂતોએ પોતાનો આદેશ આપ્યો છે. જો આ જાહેર નિર્ણયને ઉથલાવવાનો કોઈ પ્રયાસ કરવામાં આવશે, તો તેઓ રસ્તા પર ઉતરવા માટે તૈયાર છે.
