ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ઇસરો) એ ભારતના આગામી પેઢીના નેવિગેશન ઉપગ્રહ, એનવીએસ-૦૩ ને સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું. આ ઉપગ્રહ શુક્રવારે રાત્રે ૧૧ઃ૫૧ વાગ્યે શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી જીએસએલવી એફ-૧૮ રોકેટ દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. લોન્ચ સમયે ૫૦-મીટર ઊંચા, ત્રણ-તબક્કાના રોકેટનું વજન ૪૨૦ ટન હતું. તેનું લક્ષ્ય ૨,૨૩૨-કિલોગ્રામ એનવીએસ-૦૩ ઉપગ્રહને જીઓસ્ટેશનરી ટ્રાન્સફર ઓર્બિટમાં મૂકવાનું હતું, જે સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયું.
ઇસરોએ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી મિશન હેન્ડબુક અનુસાર, ઉપગ્રહની ભ્રમણકક્ષાનું સૌથી નજીકનું અંતર ૧૭૦ કિલોમીટર છે અને પૃથ્વીથી સૌથી દૂરનું અંતર ૩૭,૦૨૩ કિલોમીટર છે. ભ્રમણકક્ષાનો ઢાળ ૨૦.૭૫ ડિગ્રી છે ઇસરોએ એનવીએસ-૦૩ ઉપગ્રહને અસામાન્ય તકનીકી ગોઠવણીનો ઉપયોગ કરીને લોન્ચ કર્યો. આ ગોઠવણીમાં, ઉપગ્રહના પાયરોટેકનિકલી સંચાલિત વાલ્વ પ્રક્ષેપણ પહેલાં ખુલી ગયા.
નોંધનીય છે કે પ્રક્ષેપણ દરમિયાન થતા તીવ્ર કંપનોથી અવકાશયાનની ઇંધણ પ્રણાલીને બચાવવા માટે પ્રોપેલન્ટ સપ્લાય સામાન્ય રીતે અલગ રાખવામાં આવે છે. આ ખાસ વ્યવસ્થાનો હેતુ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ માં એનવીએસ-૦૨ મિશન દરમિયાન થયેલી કનેક્ટર નિષ્ફળતાના પુનરાવર્તનને રોકવાનો છે. તે નિષ્ફળતાને કારણે, ઉપગ્રહ તેની ઈચ્છિત ભ્રમણકક્ષા સુધી પહોંચવામાં નિષ્ફળ ગયો.
એનવીએસ ૦૩ એ નેક્સ્ટ જનરેશન નેવિગેશન સેટેલાઇટ સિસ્ટમનો ત્રીજા ઉપગ્રહ છે. તે આઇઆરએનએસએસ શ્રેણી માટે નેવિગેશન સેવાઓની સાતત્ય જાળવવા માટે રચાયેલ છે. આ ઉપગ્રહ સ્વદેશી પરમાણુ ઘડિયાળો અને બાહ્ય પરમાણુ ઘડિયાળો બંનેથી સજ્જ છે. આમાં હાલના એલ ૫/જી સિગ્નલો ઉપરાંત એલ ૧ સિગ્નલોનો સમાવેશ થાય છે. ઉપગ્રહનું કવરેજ સમગ્ર ભારતમાં અને ભારતની ભૌગોલિક સીમાઓની આસપાસ ૧૫૦૦ કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં ફેલાયેલું છે.
જીએસએલવી એફ ૧૮ એ ભારતના જીઓસિંક્રોનસ સેટેલાઇટ લોન્ચ વ્હીકલની ૨૦મી ફ્લાઇટ છે.જીએસએલવી એફ ૧૮ વાહન એનવીએસ -૦૩ ઉપગ્રહને જીઓસિંક્રોનસ ટ્રાન્સફર ઓર્બિટમાં મૂકશે. તેને સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટર, એસએચએઆરના બીજા લોન્ચ પેડથી લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, મિશનની સફળતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઉચ્ચ-સ્તરીય સમિતિ દ્વારા ભલામણ કરાયેલ સુધારાત્મક પગલાં આ પ્રક્ષેપણમાં સંપૂર્ણપણે સમાવિષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે.એનવીએસ-૦૩ ભારતની પ્રાદેશિક ઉપગ્રહ નેવિગેશન સિસ્ટમ (ભારતીય નક્ષત્ર સાથે નેવિગેશન) માટે એક મહત્વપૂર્ણ ઉપગ્રહ છે. તે સ્પેસ એÂપ્લકેશન્સ સેન્ટર દ્વારા વિકસિત સ્વદેશી રુબિડિયમ અણુ ઘડિયાળથી સજ્જ છે. ઉપગ્રહ એલ૧, એલ ૫ અને જી બેન્ડમાં સિગ્નલો પ્રસારિત કરશે.
એલ ૧ બેન્ડનો સમાવેશ આધુનિક સ્માર્ટફોન અને પહેરી શકાય તેવા ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોમાં નાગરિક ચિપસેટ સાથે સિસ્ટમને સુસંગત બનાવશે.જીટીઓમાં મુક્યા પછી, ઉપગ્રહ તેની ભ્રમણકક્ષાને ધીમે ધીમે ઉંચી કરવા માટે ભ્રમણકક્ષાના ઘણા તબક્કાઓ કરશે. ત્યારબાદ તે ૩૨.૫ ડિગ્રી પૂર્વ રેખાંશ પર તેની અંતિમ ભૂસ્થિર ભ્રમણકક્ષા સુધી પહોંચશે. અગાઉ, ૪ સપ્ટેમ્બરના રોજ,ઇસરોએ ઇઓએસ-૦૫ ઉપગ્રહ સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યો હતો.
