મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટે રાજ્યના શ્યોપુર, ગુના અને અશોકનગર જિલ્લામાં અનુસૂચિત જનજાતિઓની ગેરકાયદેસર જમીન કબજે કરવા અને બંધુઆ મજૂરીના આરોપોની તપાસ કરી રહેલી વિશેષ તપાસ ટીમની કામગીરી પર સખત નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. જસ્ટીસ જી.એસ. જસ્ટીસ અહલુવાલિયા અને પુષ્પેન્દ્ર યાદવની ડિવિઝન બેન્ચે એસઆઇટીના સ્ટેટસ રિપોર્ટને માત્ર બનાવટી ગણાવ્યો અને કહ્યું કે એવું લાગે છે કે અધિકારીઓ તેમની જવાબદારીઓથી છટકી રહ્યા છે.
કોર્ટે કડક શબ્દોમાં કહ્યું, “તે ખરેખર આઘાતજનક છે કે આ કોર્ટે સતત આદિવાસીઓના સંભવિત શોષણ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, છતાં રાજ્યના અધિકારીઓ તેમના એસી રૂમ છોડવા તૈયાર નથી.” કોર્ટે શોધી કાઢ્યું કે એસઆઇટીએ જમીન પર કોઈ ભૌતિક સર્વેક્ષણ કર્યું નથી. તપાસકર્તાઓ એ પણ તપાસ કરવામાં નિષ્ફળ ગયા કે આદિવાસી જમીન કોણે રજીસ્ટર કરાવી હતી અને પાવર ઓફ એટર્ની મેળવી હતી, જમીન ખરેખર કોની માલિકીની હતી, અને પાકના વેચાણમાંથી મળેલા પૈસા આદિવાસી ખેડૂતોના ખાતામાં પહોંચ્યા કે કેમ.
હકીકતમાં, આ સમગ્ર કેસ હેબિયસ કોર્પસ અરજીથી શરૂ થયો હતો, જે પાછળથી જાહેર હિતની અરજીમાં ફેરવાઈ ગયો. કોર્ટે એક વ્યાપક સાંઠગાંઠની નોંધ લીધી છે જ્યાં નિર્દોષ આદિવાસીઓને પહેલા તેમની જમીન પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓને વેચવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે અને પછી તેમની જમીન પર બંધુઆત મજૂરી કરાવવામાં આવે છે. ૨૦૨૪ ની શરૂઆતમાં, શ્યોપુર કલેક્ટરે આ ગંભીર મુદ્દાને પ્રકાશિત કરતો પત્ર લખ્યો હતો, પરંતુ મહેસૂલ અધિકારીઓએ કલમ ૧૭૦- લાગુ કરવામાં કોઈ રસ દાખવ્યો ન હતો, જે આદિવાસી જમીનનું રક્ષણ કરતો એક મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે.
હવે જમીન પર તપાસ થશે. હાઈકોર્ટના કડક વલણને ધ્યાનમાં રાખીને, એડિશનલ એડવોકેટ જનરલ વિવેક ખેડકરે કોર્ટને ખાતરી આપી હતી કે કાગળકામ પૂર્ણ થશે.એસઆઇટી ટીમ અસરગ્રસ્ત ગામોની મુલાકાત લેશે, આદિવાસી પરિવારો સાથે સીધી વાતચીત કરશે અને દરેક કેસની સંપૂર્ણ તપાસ કર્યા પછી એક નવો, વાસ્તવિક અહેવાલ તૈયાર કરશે. કોર્ટે આગામી સુનાવણી માટે ૬ જુલાઈની તારીખ નક્કી કરી છે. શિવપુરીમાં ૧૧૧ કરોડ રૂપિયાના ગટર યોજના અને તળાવોમાં ગંદા પાણીના
નિકાલ માટે કોર્ટે અધિકારીઓને ઠપકો પણ આપ્યો હતો.
