ત્રાવણકોર દેવસ્વોમ બોર્ડના ભૂતપૂર્વ વહીવટી અધિકારી, કેરળના કુખ્યાત સબરીમાલા સોનાની ચોરી કેસના બીજા આરોપી મુરારી બાબુનું શનિવારે અવસાન થયું. તેઓ કેન્સરથી પીડાતા હતા અને કોચીની એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહ્યા હતા. તેમનું મૃત્યુ એવા સમયે થયું છે જ્યારે સબરીમાલા મંદિર સંબંધિત સોનાના ઢોળાયેલા પેનલોના કથિત ઉચાપત અને અન્ય નાણાકીય ગેરરીતિઓની તપાસ હજુ પણ ચાલુ છે. આ કેસ વર્ષોથી કેરળના ધાર્મિક અને વહીવટી તંત્રમાં વ્યાપક ચર્ચા જગાવી રહ્યો છે.
સબરીમાલા મંદિરના દરવાજાના ચોકઠા અને દ્વારપાલની મૂર્તિઓમાંથી સોનાના ઢોળાયેલા પેનલોના કથિત ઉચાપત અને દૂર કરવાના મામલામાં તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી. આરોપ એ હતો કે મંદિરમાંથી કાઢવામાં આવેલા સોનાના ઢોળાયેલા પેનલોના યોગ્ય રેકોર્ડ રાખવામાં આવ્યા ન હતા અને તેનો ગેરઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ કેસમાં મુરારી બાબુનું નામ આરોપી તરીકે આપવામાં આવ્યું હતું. પૂછપરછ દરમિયાન, તેમણે દાવો કર્યો હતો કે મંદિરના પૂજારીના પત્રના આધારે સોનાના પેનલ તાંબાના પેનલ તરીકે નોંધાયેલા હતા. જાકે, તપાસ એજન્સીઓ આ દાવાની પણ તપાસ કરી રહી હતી.
વિજિલન્સ તપાસ દરમિયાન, મુરારી બાબુનું નામ અન્ય ઘણા વિવાદોમાં પણ સામે આવ્યું હતું. તપાસ એજન્સીઓએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે ટીડીબીમાં પ્રમાણમાં નીચા પદ પર હોવા છતાં, તેમણે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન કરોડો રૂપિયાની સંપત્તિ એકઠી કરી હતી. ચાંગનાસેરીમાં તેમના પૂર્વજાની જમીન પર બનેલા એક વૈભવી ઘરની પણ તપાસ કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત, મુખ્ય મંદિર ઉત્સવો માટે હાથીઓની સપ્લાય, મંદિર પરિસરમાંથી સોના અને ચાંદીની વસ્તુઓ ગાયબ થવા અને વહીવટી નિર્ણયો સંબંધિત કરારોમાં કથિત અનિયમિતતાઓ અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા.
સબરીમાલા જેવા સંવેદનશીલ ધાર્મિક સ્થળ પર તેમની નિમણૂક પણ વિવાદાસ્પદ હતી. હાઈકોર્ટના આદેશો છતાં, આવા સ્થળોએ આરોપોનો સામનો કરી રહેલા કર્મચારીઓને તૈનાત ન કરવા છતાં, તેમને બાદમાં સબરીમાલામાં વહીવટી અધિકારી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. વિજિલન્સ તપાસમાં એવું પણ બહાર આવ્યું છે કે તેમણે દેવસ્વોમ બોર્ડને સંપૂર્ણ જાણ કર્યા વિના દ્વારપાલની મૂર્તિઓ પર સોનાનું ચણતર કરવાના કામ માટે એક ખાનગી કંપની સાથે વાટાઘાટો કરી હતી. આ આરોપોએ મામલો વધુ જટિલ બનાવ્યો.
મુરારી બાબુ એક નમ્ર પરિવારમાંથી આવ્યા હતા. ૧૯૯૪માં, તેમને પોલીસ કોન્સ્ટેબલ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા પરંતુ તાલીમ પૂર્ણ કરતા પહેલા જ તેમણે નોકરી છોડી દીધી હતી. ત્યારબાદ તેઓ ૧૯૯૭માં ત્રાવણકોર દેવસ્વોમ બોર્ડમાં જાડાયા. તેમની સેવા દરમિયાન, તેમણે એટ્ટુમાનૂર, વૈકોમ અને તિરુનાક્કારા જેવા મુખ્ય મંદિરોમાં વિવિધ વહીવટી જવાબદારીઓ નિભાવી. સમય જતાં, તેઓ બોર્ડના પ્રભાવશાળી અધિકારીઓમાંના એક બન્યા, પરંતુ પછીથી, ઘણા વિવાદો અને તપાસોએ તેમને ચર્ચામાં લાવ્યા.
મુરારી બાબુના મૃત્યુથી સબરીમાલા સોનાના કૌભાંડના મુખ્ય આરોપીનો અંત આવ્યો છે, પરંતુ તપાસ અને કાનૂની પ્રક્રિયા હજુ પૂરી થઈ નથી. તપાસ એજન્સીઓ હજુ પણ કથિત નાણાકીય અનિયમિતતાઓ, સોનાના ઢોળવાળા પેનલોના ઉચાપત અને સંબંધિત વહીવટી નિર્ણયોની તપાસ કરી રહી છે. તેમના મૃત્યુથી કેટલાક પ્રશ્નો અનુત્તરિત રહી શકે છે, પરંતુ કેસ, અન્ય આરોપીઓ અને તપાસ અહેવાલો સંબંધિત દસ્તાવેજા આગળની કાર્યવાહી માટેનો આધાર પૂરો પાડે છે. આ પ્રતિબંધ યથાવત રહેશે. આ મુદ્દાએ કેરળમાં ધાર્મિક સંસ્થાઓમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી અંગે ચર્ચા જગાવી છે.
